Lao động lớn tuổi trong nền kinh tế dịch vụ ở đô thị

Ông Nguyễn Văn Hùng (63 tuổi, xã Thường Tín, TP Hà Nội) hiện làm bảo vệ tại một công trường xây dựng, với thu nhập khoảng 7 triệu đồng/tháng.

Tuổi đã cao, công việc ngoài công trường nắng gió, thời tiết mưa nắng thất thường khiến ông Hùng càng thêm vất vả. Tuy nhiên, vì công việc giúp có thu nhập trang trải cuộc sống, lại đi làm gần nhà nên ông Hùng vẫn gắn bó.

“Tuổi này sức khỏe không còn được như trước, làm ngoài công trường thì hôm nắng, hôm mưa cũng khá vất vả nhưng còn sức khỏe thì tôi vẫn cố gắng làm. Công việc vừa mang lại thu nhập để tôi tích lũy thêm cho 2 vợ chồng lúc tuổi già đau ốm, vừa giúp bản thân được hoạt động thường xuyên, không ngồi một chỗ”, ông Hùng chia sẻ.

Cũng theo ông Hùng, mức thu nhập khoảng 7 triệu đồng/tháng không cao, nhưng vì làm gần nhà nên những hôm không phải trực ở công trường, ông có thể đạp xe về với vợ, không tốn chi phí thuê trọ, ăn uống bên ngoài.

“Như vậy, số tiền thực tế tiết kiệm được của tôi mỗi tháng được hơn 5 triệu đồng. Nếu chọn công việc ở xa hơn lương có thể hơn 9 triệu đồng/tháng, nhưng trừ chi phí thuê nhà, ăn ở lại cũng chẳng còn bao nhiêu”, ông Hùng nhẩm tính.

Bà Trần Thị Hương, 58 tuổi, quê xã Mai Châu (tỉnh Phú Thọ) hiện làm nhân viên vệ sinh, phục vụ tại một công trường xây dựng, với thu nhập khoảng 8 triệu đồng/tháng. Công việc của bà Hương là bám sát từng nhóm thợ được phân công, nhặt nhạnh phế liệu, bao tải, đinh vít... đổ đúng nơi quy định.

“Nghe có vẻ đơn giản nhưng vì bám sát giờ làm của công nhân nên tôi cũng không khác gì làm ca kíp. Chưa kể, phải tinh mắt, cẩn thận trong quá trình dọn dẹp để đảm bảo an toàn cho công nhân làm việc”, bà Hương chia sẻ.

Bà Hương cho biết thêm, nếu sức khỏe còn cho phép bà vẫn muốn tiếp tục làm việc. Ngoài việc có thêm thu nhập, công việc cũng giúp bà chủ động hơn trong cuộc sống vì có khoản tích lũy cho tuổi già. Ở quê, nếu chỉ làm vườn, bà chỉ đủ ăn chứ không có tiền tiết kiệm.

Bà Nguyễn Thị Lan Hương - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động Xã hội cho rằng, sự gia tăng lực lượng lao động lớn tuổi trong ngành dịch vụ phi chính thức phản ánh rõ khoảng trống an sinh xã hội hiện nay. Phần lớn người lao động trong nhóm này trải qua quá trình làm việc thời trẻ ở khu vực tự do, không tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) nên không có lương hưu. Khi bước vào độ tuổi ngoài 50, họ không có tích lũy tài chính dài hạn, buộc phải tiếp tục bán sức lao động để tự trang trải các chi phí và có chút tích lũy cho tuổi già.

Bà Hương nhận định nhóm này đối diện nhiều rủi ro như sức khỏe suy giảm nhưng cường độ lao động cao, không có sự bảo vệ pháp lý và dễ bị tổn thương về thu nhập.

Từ thực tế đó, bà Hương đưa ra một số khuyến cáo chính sách căn cơ.

Thứ nhất, đa dạng hóa cơ chế an sinh cho người cao tuổi. Cần mở rộng độ bao phủ của hệ thống trợ cấp xã hội, đồng thời hạ dần độ tuổi thụ hưởng trợ cấp hưu trí xã hội đối với người không có lương hưu để tạo nền tảng an sinh tối thiểu.

Thứ hai, linh hoạt chính sách BHXH tự nguyện. Thiết kế các gói bảo hiểm ngắn hạn và dài hạn linh hoạt về mức đóng, giúp lao động tự do trẻ tuổi dễ dàng tích lũy ngay từ sớm, tránh lặp lại vòng lặp "già yếu vẫn phải mưu sinh" của thế hệ đi trước.

Thứ ba, chuẩn hóa điều kiện làm việc. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra, yêu cầu các cơ sở sử dụng lao động cao tuổi (như các công ty bảo vệ, dịch vụ vệ sinh) thực hiện nghiêm quy định về an toàn lao động và trang bị bảo hộ đầy đủ.

Xem bản gốc tại đây