Đại biểu Quốc hội đề nghị tách khái niệm xuất bản khỏi nghĩa vụ lưu chiểu

Sáng 9.8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Không nên gắn khái niệm xuất bản với nghĩa vụ lưu chiểu

Góp ý cho dự thảo, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga - Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách TP Hải Phòng cho rằng, cần xác định lại thật chính xác nội hàm khái niệm “xuất bản”, không nên coi nộp lưu chiểu là một bộ phận cấu thành của quá trình xuất bản.

Tại khoản 1 Điều 4 của dự thảo sau tiếp thu, “xuất bản” được xác định là quá trình tạo thành bản mẫu để in hoặc tạo lập xuất bản phẩm điện tử “và thực hiện nghĩa vụ nộp lưu chiểu”.

Đại biểu phân tích, về bản chất, khai thác bản thảo, biên tập, thiết kế, chế bản và quyết định xuất bản là những công đoạn tạo ra xuất bản phẩm. Còn lưu chiểu là nghĩa vụ quản lý phát sinh đối với xuất bản phẩm sau khi đã được hình thành, nhằm phục vụ công tác quản lý nhà nước. Chính Điều 28 của dự thảo cũng đã thiết kế lưu chiểu thành một chế định độc lập và định nghĩa rất rõ việc nộp lưu chiểu là chuyển xuất bản phẩm hoặc tệp điện tử đến cơ quan quản lý nhà nước.

"Nếu coi lưu chiểu là một phần của chính quá trình xuất bản thì sẽ phát sinh câu hỏi: xuất bản phẩm đã được tạo thành và có quyết định xuất bản nhưng chưa nộp lưu chiểu thì về pháp lý đã được “xuất bản” hay chưa? Từ đó có thể ảnh hưởng đến việc xác định thời điểm phát sinh quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý" - đại biểu Việt Nga nói.

Từ phân tích trên, đại biểu đề nghị bỏ cụm từ liên quan đến nộp lưu chiểu khỏi khái niệm “xuất bản” tại Điều 4 và để toàn bộ chế định lưu chiểu tại Điều 28, không nên nhập hai giai đoạn pháp lý khác nhau vào một khái niệm.

Lưu chiểu phải gắn với hậu kiểm và dữ liệu liên thông

Đối với cơ chế lưu chiểu, nhất là xuất bản phẩm điện tử, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (đoàn Phú Thọ) cho rằng dự thảo cần quy định rõ thời điểm phát hành sau khi hoàn thành nộp lưu chiểu, cũng như phương thức xử lý khi bản lưu chiểu khác với bản phát hành.

Theo đại biểu, bản nộp lưu chiểu phải là bản hoàn chỉnh, đồng nhất với bản phát hành. Đối với bản điện tử, cần kèm mã kiểm tra tính toàn vẹn, định dạng lưu trữ và dữ liệu đặc tả. Mọi thay đổi nội dung sau khi lưu chiểu phải được ghi nhận và nộp lại theo mức độ thay đổi.

Hệ thống lưu chiểu điện tử cũng cần tự động xác nhận thời điểm tiếp nhận, bảo đảm an toàn, bí mật đối với xuất bản phẩm chưa phát hành và khả năng bảo quản lâu dài. Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa Bộ VHTTDL, địa phương và Thư viện Quốc gia Việt Nam, tránh tình trạng nộp trùng lặp.

Về phân cấp quản lý, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh cho rằng tinh thần phân cấp cho UBND cấp tỉnh, cấp xã là phù hợp, nhưng cần gắn với tiêu chuẩn năng lực, dữ liệu liên thông và cơ chế giám sát. Do xuất bản phẩm có thể lưu thông trên phạm vi toàn quốc hoặc internet, cơ quan cấp phép phải chịu trách nhiệm cập nhật kết quả vào cơ sở dữ liệu quốc gia.

Đối với thẩm quyền cấp xã trong lĩnh vực in, địa điểm phát hành và triển lãm, hội chợ, đại biểu đề nghị đánh giá kỹ năng lực cán bộ, khối lượng công việc và mức độ rủi ro. Những hoạt động có yếu tố nước ngoài, quy mô liên tỉnh hoặc nội dung phức tạp nên giao cấp tỉnh hoặc cấp bộ xử lý; cấp xã chủ yếu tiếp nhận khai báo và kiểm tra các điều kiện thông thường theo quy định.

Đọc bản gốc tại đây