Đại biểu Quốc hội lo ngại nguy cơ bị nghe lén, lộ bí mật từ hòa giải trực tuyến

Ngày 10.8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi).

Tại hội trường, đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm (đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) nói rằng, điểm đặc biệt của hòa giải cơ sở không chỉ giải quyết một tranh chấp mà còn phải giữ lại một mối quan hệ.

Tại Điều 25 đã cho phép hòa giải bằng hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp. Quy định này rất phù hợp với thực tiễn hiện nay.

Ông lấy ví dụ, thay vì mất vài tuần gặp mặt trực tiếp để giải quyết tranh chấp lối đi chung tại một địa phương, hòa giải trực tuyến giúp kết nối các bên ở xa chỉ trong vài ngày.

Công nghệ ở đây giúp rút ngắn khoảng cách và giải quyết mâu thuẫn sớm hơn. Tuy nhiên, cũng chính ví dụ đó đặt ra một vấn đề khác.

Theo đó, trong cuộc hòa giải trực tuyến, một bên âm thầm dùng điện thoại khác để ghi hình, sau đó cắt một đoạn phát biểu đưa lên mạng xã hội hoặc gửi vào nhóm dân cư.

Hoặc phía sau màn hình có người thứ ba đang nghe toàn bộ câu chuyện nhưng bên còn lại không hề biết. Hoặc hình ảnh, giọng nói, thông tin về tài sản, gia đình, nguyên nhân tranh chấp được lưu lại và chuyển cho người khác. Khi đó, một cuộc hòa giải vốn được tổ chức hàn gắn quan hệ lại có khi trở thành nguyên nhân của mâu thuẫn mới.

Từ những phân tích trên, vị này nói rằng đây chính là điểm khác biệt căn bản giữa hòa giải trực tiếp và hòa giải trên môi trường số.

“Trong một cuộc gặp gỡ trực tiếp tại thôn, tổ dân phố, hòa giải viên có thể nhìn thấy ai đang có mặt trong phòng. Nhưng trong môi trường trực tuyến, chúng ta không thể mặc nhiên biết ai đang ở phía sau màn hình và dữ liệu sẽ đi đâu sau cuộc hòa giải kết thúc” - ĐBQH Huỳnh Ngọc Liêm đặt ra lo ngại.

Vì vậy, đại biểu đề nghị Điều 25 không nên chỉ quy định hình thức hòa giải rồi giao toàn bộ cho Chính phủ hướng dẫn như báo cáo tiếp thu hiện nay, mà cần ghi ngay trong luật một số nguyên tắc tối thiểu.

Điển hình, hòa giải trực tuyến phải có sự đồng thuận của các bên. Không nên vì thuận lợi về công nghệ mà biến hình thức trực tuyến thành một lựa chọn áp đặt đối với người dân.

Việc ghi âm ghi hình, sao chép lưu trữ hoặc cung cấp nội dung trong phiên hòa giải cho người khác phải có sự đồng ý của các bên, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Đồng thời phải tuân thủ yêu cầu về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin.

Tham gia góp ý kiến về chuyển đổi số trong hoà giải ở cơ sở, đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn ĐBQH Lạng Sơn) đề nghị xác định rõ nguyên tắc, nền tảng phải thống nhất nhưng phương thức và lộ trình triển khai phải phù hợp với từng địa bàn.

Đại biểu tán thành với việc xây dựng hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu về hòa giải ở cơ sở thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Đây là hướng đi cần thiết phục vụ quản lý, thống kê, chia sẻ dữ liệu và giảm dần phương thức quản lý thủ công.

Tuy nhiên, theo đại biểu chuyển đổi số trong lĩnh vực này cần đặc biệt tránh phát sinh thêm nhiều việc cho cán bộ cơ sở và hòa giải viên, phải dành nhiều thời gian để nhập dữ liệu, hoàn thiện biểu mẫu hoặc xử lý những yêu cầu kỹ thuật không cần thiết.

"Đặc biệt, hòa giải trực tuyến không nên được hiểu là một mô hình bắt buộc phải triển khai đồng loạt. Tại những địa bàn có điều kiện đây là phương thức rất hữu ích. Nhưng ở vùng sâu, vùng xa, nơi hạ tầng thiết bị và kỹ năng số còn hạn chế thì hòa giải trực tiếp vẫn phải là phương thức thuận lợi, bình đẳng và đầy đủ về giá trị pháp lý, trừ trường hợp hai bên quá xa cách về mặt địa lý" - đại biểu Nguyễn Đặng Ân nói.

Vì vậy, đại biểu đề nghị khi quy định chi tiết cần đạt 3 yêu cầu: Một nền tảng dùng chung; dữ liệu tối thiểu, thực sự cần thiết; và lộ trình áp dụng phù hợp với điều kiện từng địa bàn để người dân tiếp cận hòa giải dễ hơn, hòa giải viên làm việc thuận lợi hơn và mâu thuẫn được giải quyết sớm hơn từ cộng đồng.

Đọc bản gốc tại đây