Quyền được trao càng lớn thì thiết chế kiểm soát càng phải mạnh

Ngày 11.8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Phát triển đô thị.

Phát biểu tại hội trường, Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Trịnh Xuân An - Ủy viên Chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cho biết, dự án Luật đã hình thành một khuôn khổ thể chế mới cho quản trị và phát triển đô thị.

Theo đó, chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển, từ việc từng địa phương phải “xin” cơ chế đặc thù sang phân quyền mạnh, ổn định, minh bạch và có trách nhiệm.

Vị đại biểu này cũng rất tán thành việc xác định nguyên tắc “phân quyền triệt để, toàn diện”; cũng như yêu cầu thẩm quyền, trách nhiệm người đứng đầu phải gắn với kiểm soát quyền lực, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, thanh tra, kiểm tra và giám sát.

“Quyền được trao càng lớn thì thiết chế kiểm soát càng phải mạnh” - đại biểu Trịnh Xuân An nhấn mạnh.

Đại biểu cho biết, riêng Chương II của dự thảo luật với 35 điều đã có 32 điều giao thẩm quyền cho Hội đồng nhân dân (HĐND), liên quan đến nhiều lĩnh vực quan trọng: Tổ chức bộ máy; quy hoạch; trật tự, an toàn; kinh tế biển; năng lượng; y tế; khoa học - công nghệ, thử nghiệm có kiểm soát; tài chính - ngân sách, đầu tư, đất đai, nguồn nhân lực.

Từ đó, đại biểu lưu ý vấn đề không chỉ nằm ở số lượng quyền mà quan trọng hơn là tính chất của những quyền được trao. HĐND đang có không gian rất lớn để quyết định chính sách tại địa phương.

Do vậy, phân quyền không nên chỉ được hiểu là chuyển quyền từ Trung ương xuống UBND và Chủ tịch UBND. HĐND phải thực sự phát huy vai trò là thiết chế dân cử trong quyết định chính sách và kiểm soát hoạt động của các cơ quan hành chính địa phương.

Đại biểu đề nghị làm rõ ba tầng kiểm soát gồm: trước khi quyết định; trong quá trình thực hiện; hậu kiểm, đánh giá và xử lý trách nhiệm sau thực hiện.

Đồng thời, cần nâng cao năng lực của các ban HĐND và bộ máy tham mưu để tương xứng với vai trò của cơ quan quyết định chính sách tại các đô thị đặc biệt.

Liên quan đến nội dung này, đại biểu Nguyễn Đại Thắng (Đoàn ĐBQH Hưng Yên) đánh giá cao cách tiếp cận đổi mới của dự thảo với nhiều chính sách đột phá như đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng tính chủ động cho chính quyền đô thị, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do và số hóa dịch vụ công.

Theo đại biểu, các quy định về nguyên tắc áp dụng pháp luật mới tại Điều 3 và Điều 5 có ý nghĩa quan trọng trong tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo cơ sở triển khai nhanh các dự án hạ tầng chiến lược và những mô hình phát triển đô thị mới.

Tuy nhiên, phân quyền mạnh phải đi cùng cơ chế kiểm soát tương xứng. Đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm giải trình của người đứng đầu, cơ chế giám sát của Quốc hội, Chính phủ và HĐND; đồng thời quy định cụ thể tiêu chí, điều kiện để các thành phố khác được áp dụng các cơ chế của luật.

Việc này nhằm bảo đảm cơ chế đặc thù được áp dụng đúng nơi, đúng điều kiện, phù hợp với năng lực quản trị, tránh phát sinh cơ chế "xin - cho" hoặc áp dụng chính sách khi chưa đủ điều kiện.

Đọc tin gốc tại đây.