Lời giải cho bài toán 1,6 triệu thanh niên 3 không
Tỉ lệ thanh niên 3 không của Việt Nam hiện chiếm 11,2% tổng số thanh niên độ tuổi 15-24, tương đương 1,6 triệu người.
Bà Nguyễn Thu Trang - Giám đốc Thương hiệu Manpower Việt Nam nêu giải pháp cho 1,6 triệu thanh niên 3 không (NEET: Not in Education, Employment or Training).
Theo bà Trang, trong bối cảnh Việt Nam hướng tới các mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới, nguồn nhân lực chất lượng trở thành nền tảng quan trọng để duy trì đà phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, thị trường lao động hiện vẫn tồn tại một nghịch lý: trong khi nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tìm kiếm và giữ chân nhân sự phù hợp, một bộ phận không nhỏ lao động trẻ lại đang đứng ngoài thị trường việc làm.
Quý III/2026 ghi nhận khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15-24 tuổi không có việc làm, không tham gia học tập và không tham gia đào tạo. Điều này phản ánh những khoảng trống trong quá trình chuyển tiếp từ giáo dục sang việc làm, đồng thời cho thấy dư địa lớn để khai thác hiệu quả hơn nguồn nhân lực trẻ của Việt Nam.
Bà Trang cho rằng nguyên nhân dẫn đến nghịch lý doanh nghiệp thiếu lao động có kỹ năng, trong khi khoảng 1,6 triệu thanh niên Việt Nam thuộc nhóm NEET là do 3 yếu tố:
Thiếu thông tin về nhu cầu kỹ năng của thị trường lao động: Không ít người trẻ/người mới tham gia thị trường lao động không nắm rõ doanh nghiệp thực sự cần kỹ năng nào.
Khoảng trống cơ hội việc làm đầu tiên: Nhiều nhiệm vụ cơ bản trước đây thường được giao cho thực tập sinh hoặc nhân sự mới vào nghề nay có thể được thực hiện hiệu quả hơn nhờ AI. Thay vì tuyển người để học việc, doanh nghiệp có xu hướng tìm kiếm ứng viên đã có kinh nghiệm nhất định và sở hữu bộ kỹ năng rộng hơn. (Khảo sát Xu hướng tuyển dụng của ManpowerGroup 2026, 20% doanh nghiệp tại Việt Nam tham gia khảo sát ghi nhận mức độ tuyển dụng nhân sự mới vào nghề đã giảm so với năm 2025).
Thiếu sự hỗ trợ xuyên suốt: Nhiều chương trình hiện nay (cả khu vực công và doanh nghiệp) chủ yếu tập trung vào đào tạo kỹ năng ban đầu hoặc giới thiệu việc làm, nhưng chưa theo sát người lao động trong giai đoạn hòa nhập và duy trì việc làm.
Trên cơ sở đó, bà Trang đề xuất 3 nhóm giải pháp chính để sớm cải thiện tỷ lệ thanh niên “3 không”:
Nâng cao chất lượng hướng nghiệp và giáo dục từ sớm: Nên đưa các hoạt động hướng nghiệp trở thành một phần xuyên suốt theo từng cấp học thay vì chỉ thực hiện ở giai đoạn cuối cấp. Tăng cường các chương trình trải nghiệm nghề nghiệp thực tế hơn, kết nối nhà trường với thị trường lao động.
Mở rộng khả năng tiếp cận cơ hội học tập, đào tạo và việc làm cho tất cả các nhóm, áp dụng chiến lược DEIB (đa dạng – công bằng - hòa nhập – gắn kết). Cần ưu tiên tiếp cận và trao cơ hội cho các nhóm yếu thế như thanh niên nông thôn, vùng sâu vùng xa, người dân tộc thiểu số, người khuyết tật và người có nhu cầu giáo dục đặc biệt; thu hẹp khoảng cách về cơ hội tiếp cận giữa thành thị và nông thôn; hỗ trợ phụ nữ tham gia thị trường lao động thông qua các chính sách về chăm sóc trẻ em, đào tạo nghề linh hoạt và việc làm phù hợp.
Tăng cường kết nối giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp: Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp để việc đào tạo kỹ năng đáp ứng sát hơn với nhu cầu thực tế; tăng cường hệ thống thông tin thị trường lao động để người trẻ ở mọi vùng miền tiếp cận dễ dàng hơn với cơ hội việc làm, xu hướng tuyển dụng.
Đồng thời, bà Trang cho rằng Việt Nam có thể tham khảo những mô hình và kinh nghiệm quốc tế trong việc hỗ trợ thanh niên NEET tiếp cận giáo dục, đào tạo nghề và thị trường lao động. Trong đó, mô hình của Hàn Quốc có Chương trình “Youth New Deal” (khởi động tháng 4.2026) nhằm đào tạo chuyên môn, phát triển kỹ năng, hỗ trợ thanh niên tìm việc làm và khôi phục động lực làm việc. Chương trình ra đời trong bối cảnh Hàn Quốc ghi nhận tỉ lệ có việc làm ở người trẻ giảm mạnh, chỉ còn mức 43,5% trong quý I/2026; 1,7 triệu người độ tuổi 15-39 thất nghiệp.
Xem bản gốc tại đây