Đà Nẵng rà soát, đôn đốc không để nợ BHXH kéo dài

Nợ BHXH kéo dài, công nhân lao đao

Đến hết tháng 8.2026, BHXH TP Đà Nẵng quản lý 29.468 đơn vị sử dụng lao động. Trong đó, 8.376 đơn vị chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp, chiếm khoảng 28%.

Tổng số tiền phải thu lên tới 480 tỉ đồng, gồm 341 tỉ đồng chậm đóng, trốn đóng và 139 tỉ đồng tiền lãi.

Theo ông Nguyễn Trí Đại - Giám đốc BHXH TP Đà Nẵng, mỗi khoản chậm đóng đều gắn trực tiếp với quyền khám chữa bệnh, chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, hưu trí và nhiều quyền lợi an sinh khác của người lao động.

Thực tế có những người đã bị trích tiền BHXH, bảo hiểm thất nghiệp hằng tháng từ tiền lương, nhưng doanh nghiệp không nộp về quỹ. Đến khi nghỉ việc, sinh con hoặc làm hồ sơ hưởng chế độ mới phát hiện quá trình tham gia bảo hiểm chưa được ghi nhận đầy đủ.

Vụ Công ty TNHH May Minh Hoàng 2 tại Khu công nghiệp Điện Nam - Điện Ngọc là một ví dụ.

Tình trạng chậm đóng BHXH tại doanh nghiệp này kéo dài nhiều năm. Khi công ty dừng hoạt động vào tháng 3.2025, khoản chậm đóng đã vượt 10,3 tỉ đồng. Hơn 250 công nhân nghỉ việc nhưng nhiều quyền lợi liên quan đến BHXH chưa thể giải quyết dứt điểm.

Suốt thời gian dài, người lao động phải qua nhiều cuộc đối thoại, hòa giải, làm hồ sơ và nhờ Công đoàn hỗ trợ pháp lý để đòi quyền lợi.

Chị Nguyễn Minh Thư (tên nhân vật đã thay đổi), làm việc tại công ty từ năm 2018, khi nghỉ thai sản cuối năm 2024 mới biết doanh nghiệp nợ BHXH kéo dài. Không còn tiền lương, chế độ thai sản cũng chưa được giải quyết đầy đủ, gia đình chị phải vay mượn để trang trải cuộc sống.

Đến tháng 9.2026, một nút thắt quan trọng mới được tháo gỡ. Ông Phạm Đình Tuấn Dũng - Giám đốc BHXH cơ sở Điện Bàn - cho biết, cơ quan thi hành án Đà Nẵng đã phối hợp với BHXH thu hồi hơn 10,7 tỉ đồng gồm tiền chậm đóng và tiền lãi của May Minh Hoàng 2.

Với chị Thư và nhiều đồng nghiệp, đây là tin vui sau nhiều năm chờ đợi: “Chúng tôi đã chờ quá lâu. Nghe tin số tiền đã được thu hồi, ai cũng mừng và chỉ mong sớm được cập nhật đầy đủ BHXH để ổn định công việc, cuộc sống”.

Thêm công cụ bảo vệ người lao động

Từ những trường hợp như May Minh Hoàng 2, Đà Nẵng đang chuyển cách xử lý từ “đuổi theo” những khoản nợ kéo dài sang phát hiện và can thiệp sớm.

BHXH thành phố đã chia các đơn vị chậm đóng thành 4 nhóm.

Trong đó, 4.738 đơn vị mới chậm đóng dưới 3 tháng, liên quan 34.942 lao động, với số tiền 59,5 tỉ đồng được xác định phải thường xuyên rà soát, đôn đốc để không chuyển thành nợ kéo dài.

Đặc biệt, 1.213 đơn vị vẫn hoạt động, còn lao động và có khả năng tài chính nhưng đang chậm đóng 178 tỉ đồng được ưu tiên xử lý. Đây là thời điểm khả năng thu hồi còn cao, trước khi doanh nghiệp rơi vào khó khăn hoặc ngừng hoạt động.

Một thuận lợi đáng kể khác là Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự công ích.

Trong quá trình triển khai, BHXH TP Đà Nẵng phối hợp với Viện Kiểm sát cung cấp thông tin, hồ sơ, tài liệu về các đơn vị có dấu hiệu chậm đóng, trốn đóng để xác minh, yêu cầu khắc phục và xử lý theo quy định.

Riêng BHXH cơ sở Điện Bàn, chỉ sau 2 tháng phối hợp với VKSND khu vực 10, đã làm việc với 9 đơn vị; số tiền thu được khoảng 13,3 tỉ đồng.

Tuy nhiên, lãnh đạo BHXH Đà Nẵng thừa nhận, khó khăn lớn nhất vẫn nằm ở các khoản nợ cũ. Toàn thành phố hiện có 779 đơn vị không còn lao động nhưng vẫn còn trên hệ thống, chậm đóng 78,6 tỉ đồng; 1.646 đơn vị đã ngừng hoạt động, chậm đóng tới 164,1 tỉ đồng.

Nhiều doanh nghiệp đã phá sản, chủ doanh nghiệp rời khỏi địa phương hoặc không xác định được nơi cư trú. Khi đó, dù quyền lợi của người lao động vẫn còn “treo”, việc xác minh tài sản và thu hồi tiền rất khó khăn.

“BHXH thành phố kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế xử lý đối với doanh nghiệp không còn khả năng thực hiện nghĩa vụ, đồng thời phải có hướng giải quyết quyền lợi của người lao động thay vì để họ tiếp tục chờ theo khoản nợ” - ông Nguyễn Trí Đại cho hay.

Xem bản gốc tại đây