Đón trước nhu cầu doanh nghiệp, đào tạo nhân lực ngay từ khâu thu hút dự án

Vấn đề không chỉ là đào tạo bao nhiêu người

Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, trong nửa đầu năm 2026, thị trường lao động có nhiều chuyển biến tích cực. GRDP tăng 8,10% so với cùng kỳ; gần 10.000 doanh nghiệp thành lập mới, giải quyết việc làm cho khoảng 52.400 lao động.

Nhu cầu tuyển dụng tập trung ở lĩnh vực thương mại - dịch vụ, công nghiệp chế biến, công nghệ thông tin, logistics, tài chính - ngân hàng, marketing số và các ngành dịch vụ chất lượng cao.

Đáng chú ý, doanh nghiệp ngày càng ưu tiên lao động có chuyên môn, kỹ năng nghềvà khả năng ứng dụng công nghệ. Mặc dù nhu cầu tuyển dụng tăng cao, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tìm kiếm lao động đáp ứng yêu cầu công việc.

Chia sẻ về vấn đề đào tạo và sử dụng lao động, TS Nguyễn Chí Trường - Trưởng phòng Kỹ năng nghề, Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) - cho rằng vấn đề cốt lõi không chỉ là đào tạo bao nhiêu người mà là đào tạo như thế nào để đạt hiệu quả cao nhất.

Theo ông, việc trả lương và bố trí công việc cần dựa trên kết quả đánh giá năng lực thực tế, thay vì chỉ căn cứ vào bằng cấp hoặc hình thức đào tạo. Việt Nam cũng đang đối mặt với thực tế khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu thực tế về kỹ năng nghề của doanh nghiệp ngày càng khó phân định trong tuyển dụng, trong khi cơ chế công nhận trình độ kỹ năng nghề có sự tham gia của các bên chưa thực sự hoàn thiện.

TS Nguyễn Chí Trường đề xuất xây dựng hệ thống kết nối chặt chẽ hơn giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Trong đó, cơ quan quản lý cần hoàn thiện hành lang pháp lý để kết nối giáo dục với nhu cầu thị trường; cơ sở đào tạo chuyển mạnh sang phát triển kỹ năng nghề, kỹ năng chuyên gia; còn doanh nghiệp cần tham gia vào quá trình xác định và cung cấp yêu cầu phát triển kỹ năng nghề, xây dựng chương trình đào tạo và xác định rõ tiêu chuẩn nhân lực.

Mô hình hợp tác ba bên

Ông Tô Xuân Giao - Phó Chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam - cho rằng việc doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào đào tạo đang tạo ra những chuyển biến tích cực. Một số doanh nghiệp đã hỗ trợ nhà trường về thiết bị, mô hình sản xuất và phối hợp xây dựng chương trình, giúp người học được tiếp cận công nghệ tương tự dây chuyền sản xuất thực tế.

Tuy nhiên, tình trạng “lệch pha” giữa đào tạo và nhu cầu doanh nghiệp vẫn còn. Nhiều thỏa thuận hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp mới dừng ở hình thức, chưa ràng buộc trách nhiệm cụ thể. Không ít học sinh, sinh viên vẫn phải tự tìm nơi thực tập, khiến nhà trường khó theo dõi quá trình rèn luyện kỹ năng và doanh nghiệp phải đào tạo lại khi tuyển dụng.

Theo ông Tô Xuân Giao, cần chuyển doanh nghiệp từ vị trí đơn thuần tuyển dụng sang một phần của quá trình đào tạo. Có thể thúc đẩy mô hình hợp tác ba bên giữa nhà trường, học sinh và doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp tham gia đào tạo, tiếp nhận thực tập và có cam kết tuyển dụng; người học được biết rõ lộ trình nghề nghiệpvà cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.

Bên cạnh đó, mô hình học tập mở cần được phát triển để người học nghề có thể tiếp tục học lên cao đẳng, đại học hoặc các trình độ cao hơn, qua đó xóa bỏ tâm lý coi trọng bằng cấp và thúc đẩy học tập suốt đời.

Theo các chuyên gia, đào tạo nhân lực cần được đặt trong quy hoạch phát triển của từng địa phương. Địa phương thu hút dự án lớn cần đồng thời xác định trước nhu cầu nhân lực về số lượng, ngành nghề và trình độ, thay vì chờ dự án đi vào hoạt động mới bắt đầu tìm lao động.

Đọc bản gốc tại đây