Để bảo hiểm thất nghiệp đến đúng người, ngăn ngừa hưởng sai chính sách

Nhiều trường hợp hưởng trợ cấp thất nghiệp không đúng quy định, phải thu hồi

Sau hơn ba tháng hưởng trợ cấp thất nghiệp (TCTN), anh Nguyễn Văn Thành (ở phường Xuân Đỉnh, Hà Nội) ký hợp đồng lao động tại một doanh nghiệp mới.

Theo quy định, ngay khi có việc làm, anh phải thông báo với cơ quan chức năng để chấm dứt hưởng TCTN.

Thế nhưng, do không thực hiện nghĩa vụ khai báo, anh tiếp tục nhận TCTN thêm hai tháng. Chỉ đến khi cơ quan chức năng đối chiếu dữ liệu, khoản trợ cấp hưởng sai mới được phát hiện và yêu cầu hoàn trả.

Anh Nguyễn Văn Thành chia sẻ: “Tôi nghĩ khoản trợ cấp đã được giải quyết thì sẽ được nhận hết thời gian hưởng. Đến khi doanh nghiệp ký hợp đồng lao động và đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), cơ quan chức năng đối soát dữ liệu, tôi phải hoàn trả số tiền đã nhận không đúng quy định”.

Chị Đinh Thị Thêu (xã Nội Bài, Hà Nội) là một trường hợp tương tự. Sau khi nghỉ việc tại một công ty có trụ sở ở Hà Nội, chị làm thủ tục hưởng TCTN.

Hai tháng sau, chị được tuyển vào làm thử việc tại một công ty khác. Do nghĩ rằng, khi chưa ký hợp đồng chính thức thì chưa được coi là có việc làm, chị vẫn nhận TCTN hằng tháng. Sau khi dữ liệu được đối soát, chị nhận được thông báo phải hoàn trả số tiền hưởng sai.

Trong quá trình giải quyết chế độ bảo hiểm thất nghiệp, các cơ quan chức năng ghi nhận nhiều người lao động (NLĐ) đã ký hợp đồng lao động mới, tham gia BHXH bắt buộc tại doanh nghiệp khác, nhưng vẫn tiếp tục nhận TCTN.

Cũng có trường hợp chậm thông báo tình trạng việc làm, dẫn đến phát sinh khoản tiền hưởng sai và phải thực hiện thu hồi.

Có thể thấy, BHTN là chính sách an sinh quan trọng, hỗ trợ NLĐ khi mất việc và tạo điều kiện để họ sớm quay trở lại thị trường lao động. Tuy nhiên, thực tế giải quyết chế độ cho thấy vẫn còn những “kẽ hở” trong quản lý, nhất là tình trạng NLĐ đã có việc làm nhưng không khai báo, tiếp tục hưởng trợ cấp.

Việc dữ liệu giữa các cơ quan chưa được liên thông đầy đủ cũng khiến công tác phát hiện, xử lý nhiều trường hợp phải thực hiện sau khi chế độ đã được giải quyết.

Tại Cần Thơ, trong tháng 5.2026, Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố tiếp nhận 3.825 hồ sơ đề nghị hưởng TCTN, giải quyết 3.027 trường hợp đủ điều kiện. Qua rà soát, đơn vị đã thu hồi hơn 87,9 triệu đồng từ 22 trường hợp hưởng không đúng quy định.

Tại TPHCM, trong 7 tháng năm 2026, Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố phối hợp với cơ quan BHXH rà soát, thu hồi tiền TCTN của gần 1.140 trường hợp hưởng sai quy định, với tổng số tiền hơn 10 tỉ đồng.

Ứng dụng công nghệ để ngăn ngừa vi phạm

Theo TS Phạm Ngọc Toàn - Giám đốc Trung tâm Thông tin - phân tích, dự báo chiến lược và dịch vụ công (Bộ Nội vụ), một trong những nguyên nhân xảy ra tình trạng này là dữ liệu phục vụ quản lý còn có độ trễ.

NLĐ có thể phát sinh việc làm mới trong khi thông tin về việc tham gia BHXH tại đơn vị mới chưa được cập nhật đồng thời với dữ liệu phục vụ giải quyết BHTN. Bên cạnh đó, thị trường lao động thay đổi nhanh, trong khi NLĐ có thể chậm thông báo khi tình trạng việc làm thay đổi.

TS Phạm Ngọc Toàn cho rằng vấn đề hiện nay không phải thiếu dữ liệu, mà là dữ liệu còn phân mảnh. Thông tin về NLĐ được quản lý ở nhiều hệ thống, nhưng chưa được kết nối để có thể kiểm tra, cảnh báo kịp thời.

Do đó, cần tăng cường kết nối dữ liệu giữa cơ quan thực hiện chính sách BHTN và cơ quan BHXH, đồng thời, từng bước kết nối với các nguồn dữ liệu liên quan.

Khi dữ liệu được cập nhật và đối chiếu kịp thời, những trường hợp có dấu hiệu bất thường có thể được phát hiện sớm hơn, thay vì chờ đến khi đã chi trả trợ cấp mới tiến hành rà soát.

Xem bản gốc tại đây