Bảo đảm an ninh năng lượng và vai trò của công nhân Việt Nam trong kỷ nguyên mới

An ninh năng lượng - nền tảng của phát triển và tự chủ chiến lược

Năng lượng là mạch máu của một quốc gia. Bởi vậy, an ninh năng lượng không chỉ là câu chuyện kinh tế. Đó còn là vấn đề của ổn định xã hội, sức cạnh tranh, khả năng ứng phó với khủng hoảng và tự chủ chiến lược của đất nước.

Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20.8.2025 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, gắn với phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực.

Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng.

Hai yêu cầu đó gặp nhau rất rõ trong ngành năng lượng - một lĩnh vực vừa cần công nghệ hiện đại, vừa cần một lực lượng công nhân đủ trình độ để làm chủ công nghệ ấy.

Một nền kinh tế có thể có vốn, công nghệ, thị trường và hạ tầng hiện đại, nhưng nếu năng lượng bị gián đoạn, chi phí tăng mạnh hoặc nguồn cung phụ thuộc quá lớn vào bên ngoài thì tăng trưởng sẽ bị kéo chậm, sức cạnh tranh suy giảm và khả năng chống chịu của nền kinh tế bị thử thách.

Điều đó càng rõ khi Việt Nam đẩy mạnh tăng trưởng xanh, chuyển đổi số và phát triển công nghệ cao. Trung tâm dữ liệu, sản xuất thông minh, tự động hóa, phương tiện điện và các ngành công nghệ mới đều cần nguồn năng lượng lớn, ổn định, chất lượng cao. An ninh năng lượng vì thế không còn là việc riêng của ngành điện, than hay dầu khí, mà trở thành điều kiện trực tiếp của quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Ở tầm chiến lược, vấn đề còn nằm ở mức độ phụ thuộc. Nếu nhiên liệu, công nghệ cốt lõi, thiết bị chiến lược hay chuỗi cung ứng năng lượng phụ thuộc quá lớn vào bên ngoài, Việt Nam sẽ dễ bị tổn thương trước biến động địa chính trị và các cú sốc toàn cầu.

Bởi vậy, bảo đảm an ninh năng lượng phải đi cùng với đa dạng hóa nguồn cung, phát triển hợp lý điện hạt nhân, năng lượng xanh, năng lượng tái tạo, hệ thống lưu trữ và lưới điện thông minh; đồng thời nâng cao năng lực dự phòng, giảm những phụ thuộc chiến lược và từng bước làm chủ công nghệ. Mục tiêu không chỉ là đủ năng lượng cho hôm nay, mà là xây dựng một hệ thống đủ mạnh để đất nước phát triển mà không rơi vào thế bị động.

Công nhân - lực lượng trực tiếp bảo đảm an ninh năng lượng và làm chủ công nghệ

Nhà máy, đường dây, công nghệ và nguồn nhiên liệu tạo nên hệ thống năng lượng. Nhưng để hệ thống ấy vận hành an toàn, liên tục và tin cậy thì yếu tố quyết định vẫn là con người.

Công nhân là lực lượng trực tiếp vận hành, bảo dưỡng, kiểm soát và xử lý sự cố ở từng mắt xích của hệ thống. Vai trò ấy đang mở rộng rất nhanh: từ than, dầu khí, nhiệt điện, thủy điện đến điện gió, điện mặt trời, hệ thống lưu trữ, lưới điện thông minh, trung tâm điều độ số và trong tương lai là điện hạt nhân.

Công nghệ càng hiện đại thì yêu cầu đối với người công nhân càng cao. Trong kỷ nguyên mới, công nhân ngành năng lượng cũng không thể chỉ là người vận hành thiết bị. Họ phải từng bước trở thành người làm chủ công nghệ, tham gia cải tiến quy trình, giảm tổn thất, tiết kiệm năng lượng và nâng cao hiệu suất. Muốn vậy, đào tạo và đào tạo lại phải đi trước một bước, nhất là về tự động hóa, dữ liệu, lưới điện thông minh, năng lượng tái tạo, lưu trữ năng lượng và công nghệ hạt nhân.

Doanh nghiệp cần tạo môi trường để sáng kiến của người lao động được ghi nhận và đưa vào sản xuất. Công đoàn và các tổ chức trong doanh nghiệp cần đồng hành trong nâng cao kỹ năng, bảo đảm an toàn và xây dựng ý thức trách nhiệm đối với hệ thống năng lượng quốc gia.

Bảo đảm an ninh năng lượng không chỉ cần nguồn lực tài chính hay công nghệ mới mà còn cần một đội ngũ công nhân đủ trình độ để vận hành, làm chủ và tiếp tục đổi mới chính những công nghệ đó.

Khi người công nhân đủ kỹ năng, kỷ luật và bản lĩnh nghề nghiệp, họ không chỉ giữ cho dòng năng lượng vận hành liên tục, mà còn trực tiếp góp phần giảm phụ thuộc và củng cố tự chủ chiến lược về năng lượng của Việt Nam.

Xem bản gốc tại đây