Dấu ấn Báo Lao Động qua các kỳ Đại hội Công đoàn

Từ trang báo cổ động đến diễn đàn của người lao động

Lật mở tập tư liệu quý giá về công tác tuyên truyền qua các kỳ Đại hội Công đoàn trên Báo Lao Động, người làm báo hôm nay không chỉ thấy rõ một cuộc Cách mạng về công nghệ in ấn, tư duy trình bày trực quan mà trên hết, đó là một hành trình truyền lửa chính trị kiên định, ngọn lửa Cách mạng của giai cấp công nhân và sự lớn mạnh của tổ chức Công đoàn.

Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ II diễn ra vào tháng 2.1961 - thời điểm miền Bắc bước vào thực hiện Kế hoạch 5 năm lần thứ Nhất phát triển kinh tế quốc dân (1961 - 1965) sau Đại hội đại biểu Toàn quốc lần thứ III của Đảng. Trong bối cảnh ấy, công tác tuyên truyền trên Báo Lao Động mang đậm dấu ấn của Báo chí Cách mạng thời kỳ đầu xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc: Sắc bén về chính luận, giàu tính cổ động và gắn chặt với phong trào quần chúng.

Báo Lao Động ra ngày 21.2.1961 với điểm nhấn thị giác đầu tiên chính là việc sử dụng sắc mực đỏ trang trọng cho măng-sét báo và hệ thống tiêu đề đinh ngay phía trên “Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ II sẽ khai mạc ngày 23.2.1961”. Trang nhất báo trình bày nhiều ảnh các đoàn đại biểu công đoàn quốc tế sang dự Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ II. Báo cũng ra thông báo tới bạn đọc “trong suốt thời kỳ Đại hội Công đoàn Việt Nam họp, Báo Lao Động sẽ ra mỗi kỳ 8 trang (số 866, 867, 868) để đăng các văn kiện chủ yếu của Đại hội và giúp bạn đọc xa gần theo dõi Đại hội được toàn diện hơn”.

Nội dung các số báo này đăng tải dày dặn các nội dung về Đại hội. Trong đó các dòng tiêu đề “đinh”, màu mực đỏ được in trang trọng trên các số báo như: “Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ II đã khai mạc”, “Đại hội nhiệt liệt hoan nghênh đồng chí Lê Duẩn thay mặt Trung ương Đảng đến dự và đọc lời chào mừng”, “Diễn văn khai mạc của đồng chí Hoàng Quốc Việt”, “Phó Thủ tướng Lê Thanh Nghị báo cáo về Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất và Kế hoạch 1961”, “Một niềm vui sướng nhất, một vinh dự đặc biệt đối với Đại hội: Hồ Chủ tịch đã tới thăm và huấn thị"... Trang nhất và trang trong các số báo có sự kết hợp giữa các khối chữ và hình ảnh, làm nổi bật các nội dung của Đại hội.

Tòa soạn tổ chức tuyến bài vô cùng mạch lạc kết hợp cả tầm nhìn vĩ mô và hơi thở từ cơ sở. Các trang báo vừa trang trọng với các văn kiện Đại hội, vừa gần gũi quần chúng khi liên tục cập nhật các thông tin về những phong trào thi đua, sự hưởng ứng sôi nổi của công nhân, người lao động với Đại hội.

Nhịp cầu của phong trào công nhân

Bước sang tháng 5.1978, Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ IV diễn ra trong một tâm thế hoàn toàn mới. Đất nước thống nhất, non sông nối liền một dải, giai cấp công nhân hai miền Nam - Bắc cùng sum họp, dự Đại hội dưới một mái nhà chung. Khí thế ấy đã được Báo Lao Động cụ thể hóa bằng một diện mạo mang tính đột phá về mỹ thuật báo chí ở nhiều số báo trước, trong và sau Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ IV.

Tờ báo đã kết hợp nhuần nhuyễn giữa tính định hướng chính trị và tính thực tiễn sinh động. Các số báo không chỉ truyền tải đầy đủ, sâu sắc ý chí, đường lối chỉ đạo của Đảng và Nhà nước qua phát biểu của các đồng chí lãnh đạo như: Tổng Bí thư Lê Duẩn, Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng, đồng chí Hoàng Quốc Việt... mà còn khắc họa rõ nét chân dung của giai cấp công nhân - những người trực tiếp "tiến quân mạnh mẽ vào mặt trận xây dựng chủ nghĩa xã hội".

Khí thế Cách mạng được phản ánh đa chiều từ không khí trang nghiêm tại hội trường Ba Đình cho đến những phong trào thi đua sản xuất vượt mức kế hoạch ở khắp các hầm mỏ, công trường. Những bài viết ghi nhận ý kiến của các đại biểu trong chuyên mục "Gương mặt, niềm tin" đã khơi dậy lòng tự hào giai cấp và tinh thần cống hiến quên mình của người lao động.

Điều này thể hiện rõ nét qua số báo 19, số 20 (ra ngày 11.5.1978, 18.5.1978). Cùng với nội dung, phong cách trình bày trang nhất ở những số báo này cũng có nhiều điểm đặc biệt. Điểm nổi bật nhất là ngôn ngữ hình ảnh trực quan, mạnh mẽ. Măng-sét Báo Lao Động cùng tiêu đề lớn về Đại hội được in bằng phông chữ đậm, màu đỏ rực rỡ, tạo hiệu ứng thị giác mạnh, khơi gợi không khí ngày hội lớn. Tòa soạn đã dành những vị trí trang trọng nhất cho ảnh tư liệu khổ lớn. Đó là toàn cảnh hội trường Ba Đình trang nghiêm hay khoảnh khắc xúc động khi đồng chí Nguyễn Văn Linh - Chủ tịch Tổng Công đoàn Việt Nam khóa IV gặp gỡ, trò chuyện thân mật cùng các đại biểu.

Diễn đàn dân chủ thế kỷ mới

Bước sang thế kỷ 21, khi đất nước bước vào giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, công tác tuyên truyền Đại hội IX (tháng 10.2003) trên Báo Lao Động đã đạt đến độ chín muồi toàn diện của loại hình báo in hiện đại.

Về hình thức, việc chuyển hẳn sang công nghệ in màu đa sắc trên giấy chất lượng cao ở các trang nhất tạo nên một diện mạo rực rỡ, uy nghiêm và cực kỳ chuyên nghiệp. Hệ thống tít lớn, tít phụ được bố trí theo mô hình phân cấp thị giác hiện đại, giúp tăng tính nhận diện thông tin cho người đọc. Ảnh báo chí đã làm chủ không gian trang báo với các góc máy rộng phản ánh sự hoành tráng của hội trường đại hội, hay những bức ảnh chân dung bắt trọn cái thần của các đại biểu cơ sở. Tất cả tạo nên dòng chảy thị giác vô cùng sống động.

Ngay dưới măng-sét Lao Động, số báo 284 ra ngày thứ Bảy (11.10.2003) nêu bật dòng chữ đỏ “Hôm nay, Đại hội IX Công đoàn Việt Nam khai mạc trọng thể”. Thông điệp “Đại hội “Đoàn kết, trí tuệ, dân chủ, đổi mới” được đặt trang trọng ngay ở phần đầu cùng nhiều hình ảnh hướng về đại hội. Số báo đăng nhiều thông tin về “Ý kiến đại biểu trước thềm đại hội”, “Kiến nghị của công nhân viên chức lao động và tổ chức Công đoàn”. Thêm vào đó, góc nhìn hội nhập toàn cầu cũng được khẳng định rõ nét qua mục “Những tiếng nói bạn bè” từ các đoàn đại biểu quốc tế.

Các số báo 285, 286, 287 ra các ngày (12, 13, 14.10.2003) tiếp tục phản ánh sâu sắc về Đại hội IX Công đoàn Việt Nam. Trong các số báo, bên cạnh việc đăng tải trang trọng các thông điệp của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các văn kiện Đại hội, tòa soạn dành dung lượng rất lớn cho chuyên mục "Những tiếng nói từ cơ sở”, mang những trăn trở, kỳ vọng trực tiếp từ công nhân, kỹ sư... làm tăng tính hấp dẫn cho các số báo.

Đi qua những cột mốc lịch sử, chúng ta chứng kiến một hành trình phát triển ngoạn mục của Báo Lao Động về cả nội dung lẫn phong cách trình bày. Từ những dòng tít đỏ in typo thô sơ giữa làn bom đạn, đến trang báo sau ngày hòa bình, và rồi là những trang in đa sắc hiện đại thời kỳ hội nhập. Công nghệ có thể thay đổi, cách trình bày có thể đổi mới, nhưng mạch nguồn lịch sử và sứ mệnh truyền lửa giai cấp công nhân như sợi chỉ đỏ xuyên suốt của tờ báo.

Xem bản gốc tại đây