Xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật thành thói quen và chuẩn mực ứng xử

Tín hiệu tích cực từ một Chương trình tư vấn pháp luật miễn phí

Cuối tháng 6.2026, chương trình “Trao sức khỏe và Tư vấn pháp luật cho công nhân - Vì một Việt Nam khỏe mạnh” do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam chủ trì, giao cho Báo Lao Động, LĐLĐ TPHCM phối hợp với Trung ương Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam và Liên đoàn Luật sư Việt Nam tổ chức đã để lại nhiều ấn tượng đối với người tham gia.

Anh Phạm Minh Cường - người lao động tại TPHCM chia sẻ: “Tham gia chương trình, tôi mới thấy kiến thức về pháp luật của mình còn thiếu hụt rất nhiều. Qua những tư vấn miễn phí từ các luật sư, tôi thấy cần thiết nhưng rõ ràng, để người lao động hiểu hơn về những vấn đề như chính sách, bảo hiểm, tiền lương thì đầu tiên người lao động phải trang bị kiến thức pháp luật cho mình để từ đó tuân thủ pháp luật một cách tự giác và đấu tranh đòi quyền lợi khi cảm thấy lợi ích chính đáng của mình bị xâm phạm”.

Cũng tại chương trình, luật sư Trần Lê An Nguyên (Liên đoàn Luật sư Việt Nam) thẳng thắn chỉ ra một khoảng trống lớn: Đa số người lao động hiện mới dừng lại ở mức hiểu cơ bản về quyền lợi chung. Khi phát sinh tranh chấp thực tế, họ dễ rơi vào trạng thái lúng túng do thiếu kênh tư vấn thường xuyên. Để giải quyết căn cơ vấn đề này, biên độ tư vấn tại chương trình đã được mở rộng tối đa, từ quan hệ lao động đến các giao dịch dân sự hằng ngày.

“Tôi nghĩ cần đưa các tổ tư vấn lưu động của luật sư vào tổ chức trực tiếp bên trong các nhà máy, khu công nghiệp hoặc khu chế xuất. Phương án này sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhất để người lao động sẵn sàng tiếp cận với đội ngũ luật sư, từ đó thụ hưởng trọn vẹn các chính sách phúc lợi và an sinh của Nhà nước. Song song với đó, điều cơ bản là phải làm sao để người lao động được trang bị kiến thức, tuân thủ, am hiểu pháp luật một cách tự giác” - luật sư Nguyên nhấn mạnh.

Còn luật sư Nguyễn Văn Hậu - Ủy viên Thường vụ, Chủ nhiệm Cơ quan Truyền thông Liên đoàn Luật sư Việt Nam nhận định: “Khi công nhân lao động hiểu luật, họ sẽ tuân thủ nội quy lao động của doanh nghiệp, tuân thủ pháp luật, ứng xử phù hợp và biết cách sử dụng các công cụ pháp lý để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, qua đó hạn chế những tranh chấp lao động không đáng có và xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ”.

Chỉ thị số 58-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, pháp luật cho công nhân trong tình hình mới đặt ra yêu cầu: “Công tác tuyên truyền, giáo dục tập trung trang bị cho công nhân những nội dung cơ bản về chính trị, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, quan điểm của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước; truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, qua đó nâng cao bản lĩnh chính trị, giác ngộ giai cấp, ý thức chấp hành pháp luật, tác phong công nghiệp và văn hóa công nhân; đồng thời củng cố niềm tin của công nhân vào sự lãnh đạo của Đảng, bồi dưỡng lòng yêu nước, trách nhiệm công dân, nâng cao khả năng nhận diện các quan điểm sai trái, thù địch, các hành vi lợi dụng, kích động, gây mất ổn định quan hệ lao động và trật tự xã hội”.

Yêu cầu này cũng cho thấy một nội dung quan trọng của việc tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, pháp luật cho công nhân cũng chính là xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong lực lượng người lao động.

Xây dựng văn hóa pháp luật hình thành “trật tự tự thân” xã hội

Ở cấp độ rộng hơn, phát biểu thảo luận tại Tổ về Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), đại biểu đoàn Hà Nội - PGS.TS Bùi Hoài Sơn phân tích về khái niệm "văn hóa tuân thủ pháp luật" được nêu trong dự thảo Luật.

Góp ý cụ thể cho dự thảo Luật, ông Sơn đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu hoàn thiện Điều 2 và Điều 3 của dự thảo theo hướng làm rõ hơn nội hàm của khái niệm "văn hóa tuân thủ pháp luật".

Theo ông Sơn, dự thảo đã nhiều lần sử dụng khái niệm này như một mục tiêu xuyên suốt. Tuy nhiên, "văn hóa tuân thủ pháp luật" không chỉ là việc chấp hành pháp luật một cách thụ động mà phải là sự chuyển hóa các quy định pháp luật thành niềm tin, thành chuẩn mực ứng xử và thành thói quen trong đời sống xã hội.

“Tôi đề nghị nghiên cứu bổ sung nội hàm này như một bộ phận của hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam. Nếu làm được điều đó, luật sẽ góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, xã hội kỷ cương, văn minh và hiện thực hóa tinh thần phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới ", ông Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.

Văn hóa tuân thủ pháp luật cũng sẽ là nền tảng để hình thành “trật tự tự thân” xã hội, người dân tự giác điều chỉnh hành vi.

“Trật tự tự thân” xã hội là một khái niệm mới được Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công An - Lương Tam Quang nêu ra khi trình bày Nghị quyết Chiến lược An ninh quốc gia (một trong những Nghị quyết được Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành ngày 28.7). Theo Đại tướng Lương Tam Quang, Nghị quyết về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, lành mạnh, văn minh, hài hòa, phát triển xác định 5 quan điểm chỉ đạo, trong đó tập trung xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới có lý tưởng, lòng yêu nước, bản lĩnh chính trị vững vàng, trách nhiệm công dân, khát vọng cống hiến cho đất nước và năng lực thích ứng với xã hội hiện đại.

“Kết hợp chặt chẽ giữa pháp quyền, đạo đức và niềm tin xã hội, giữa "xây" và "chống", giữa giáo dục thuyết phục với kỷ luật, kỷ cương và thượng tôn pháp luật; từng bước hình thành “trật tự tự thân” của xã hội, nơi người dân tự giác điều chỉnh hành vi trên cơ sở pháp luật, đạo đức, văn hóa, trách nhiệm xã hội và khát vọng xây dựng đất nước giàu mạnh, hùng cường” - Đại tướng Lương Tam Quang nhấn mạnh.

Xem bản gốc tại đây