Bài nói của đồng chí Lê Duẩn, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam tại Đại hội lần thứ V của Công đoàn Việt Nam

Thưa các đồng chí thân mến,

Thưa các vị khách quý mến,

Cho phép tôi thay mặt Ban chấp hành Trung ương Đảng nhiệt liệt chào mừng Đại hội lần thứ V của Công đoàn Việt Nam.

Tôi trân trọng chào mừng đại biểu Liên hiệp công đoàn thế giới và các đồng chí đại biểu công đoàn các nước đến dự Đại hội này, mang đến cho chúng ta tình đoàn kết "bốn phương vô sản đều là anh em".

Năm năm qua, cách mạng nước ta đã trải qua một chặng đường đấu tranh quyết liệt, vượt qua khó khăn, thử thách mới, giành được thắng lợi to lớn. Tôi nhiệt liệt biểu dương những cống hiến xuất sắc của giai cấp công nhân và anh chị em lao động nước ta vào sự nghiệp vẻ vang đó.

Thưa các đồng chí thân mến,

Đất nước ta đứng trước một thời kỳ cách mạng hết sức sôi động. Đảng ta, giai cấp công nhân và nhân dân lao động nước ta đang gánh vác một sứ mệnh trọng đại, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.

Nắm vững chuyên chính vô sản, phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động, tiến hành đồng thời ba cuộc cách mạng, lấy công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa làm nhiệm vụ trung tâm, đó là chìa khóa mà Đảng ta và giai cấp công nhân nước ta phải nắm lấy để mở đường tiến lên, giải quyết mọi vấn đề lớn mà cách mạng nước ta đặt ra.

Làm chủ tập thể là sức mạnh dời non lấp biển. Trước đây, chúng ta đánh thắng các thế lực đế quốc hung hãn là do Đảng ta nắm vững tư tưởng tiên phong của giai cấp công nhân, có đường lối chính trị, quân sự đúng đắn, đã động viên được sức mạnh làm chủ của cả nước. Trong kháng chiến chống Mỹ, sức mạnh làm chủ này tăng lên gấp bội do Đảng ta biết khơi dậy, phát huy ý thức và truyền thống cộng đồng vốn có của dân tộc, kết hợp với sức mạnh của thời đại, sức mạnh của ba dòng thác cách mạng thế giới đang ở thế tiến công.

Ngày nay, cùng với những nhân tố cực kỳ quan trọng đó, nhân dân ta nhất định thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược trong giai đoạn mới. Bằng sức mạnh làm chủ, chất lượng cao hơn, với lực lượng lao động được tổ chức lại, với toàn bộ đất đai và cơ sở vật chất, kỹ thuật đã nằm trong tay nhân dân, chúng ta phải giải quyết và nhất định giải quyết thành công nhiệm vụ đưa nền kinh tế nước ta từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa.

Là trường học của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, Công đoàn có trách nhiệm rất lớn trong đấu tranh cải tạo và xây dựng kinh tế, văn hóa theo chủ nghĩa xã hội, động viên sức mạnh làm chủ tập thể của công nhân, viên chức trong cả nước khai thác và sử dụng hợp lý nhất lao động, tài nguyên, cơ sở vật chất - kỹ thuật, để phát triển sản xuất, tổ chức lại phân phối lưu thông, ổn định và từng bước cải thiện đời sống của nhân dân lao động.

Công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa là con đường cơ bản để tạo nên cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, nâng cao năng suất lao động xã hội. Chúng ta tập trung nhiều cố gắng để xây dựng những công trình mới có ý nghĩa then chốt làm thay đổi bộ mặt kinh tế nước nhà. Song, đừng bao giờ quên rằng, để công nghiệp hóa, chúng ta phải nâng cao tối cao năng suất lao động ngay trong những điều kiện vật chất, kỹ thuật đang có.

Năng suất, chất lượng, hiệu quả ngay từ bây giờ phải trở thành khẩu hiệu hành động hằng ngày của chúng ta, của mọi ngành, công nghiệp cũng như nông nghiệp, của mọi người lao động, công nhân cũng như nông dân.

Hiện nay, năng suất lao động của ta còn quá thấp. Công suất thiết bị, máy móc mới dùng hơn một nửa. Vật tư thiếu nhưng sử dụng còn lãng phí. Hàng làm ra chưa tốt. Phải nhanh chóng khắc phục tình hình đó. Có đạt tới một năng suất lao động cao hơn, làm ăn có chất lượng và hiệu quả hơn thì mới có tái sản xuất mở rộng, mới có đời sống được cải thiện, mới có tích luỹ ban đầu cho chủ nghĩa xã hội.

Trên mặt trận công nghiệp, phải tập trung sức nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả của các ngành then chốt - than, điện, cơ khí, giao thông vận tải, xây dựng cơ bản... - để thúc đẩy các ngành, các mặt khác chuyển động mạnh hơn nữa.

Công nghiệp phải phục vụ đắc lực nông nghiệp, thúc đẩy nông nghiệp một bước lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa, tạo ra cơ cấu công - nông nghiệp hợp lý ngay trong chặng đường đầu tiên này. Công nghiệp phải góp phần phân bố và tổ chức lại lao động trong phạm vi cả nước, kết hợp lao động với đất đai và ngành nghề, để ai nấy đều có việc làm, tài nguyên được khai thác tốt, sản phẩm làm ra ngày càng nhiều. Giai cấp công nhân cần thấy hết vai trò của mình trong nhiệm vụ bức thiết đó.

Muốn có năng suất cao, chất lượng tốt, hiệu quả nhiều, giai cấp công nhân phải nắm lấy khoa học, kỹ thuật, làm chủ khoa học, kỹ thuật. Phải không ngừng nâng cao trình độ văn hóa, trình độ nghề nghiệp, năng lực quản lý. Phải làm cho đội ngũ công nhân có nhiều thợ lành nghề, nhiều cán bộ khoa học, kỹ thuật, cán bộ quản lý giỏi. Chất lượng của sản xuất, của xây dựng, hiệu quả của công nghiệp, của kinh tế được quyết định trước hết bởi đội ngũ này.

Công nhân phải yêu lao động, nêu cao kỷ luật lao động, tiêu biểu cho phong cách lao động mới. Đó là tiêu chuẩn đầu tiên của con người mới xã hội chủ nghĩa, con người làm chủ tập thể. Làm việc phải theo đúng các chế độ, đúng quy trình, quy phạm, bảo đảm các tiêu chuẩn, các định mức. Khắc phục cho được các hiện tượng trậy lười, vô tổ chức, tùy tiện trong lao động. Làm việc chểnh mảng, không đủ ngày, đủ buổi, làm dối, làm ẩu là có tội với giai cấp, với nhân dân.

Xuất khẩu là một mũi nhọn quyết định nhịp độ xây dựng chủ nghĩa xã hội, thúc đẩy nâng cao năng suất lao động xã hội ở nước ta. Phải tìm mọi cách, bằng con đường xuất khẩu, nhập khẩu ngày càng nhiều kỹ thuật mới, nhiều vật tư, nguyên liệu, để trang bị lại nền kinh tế quốc dân, thúc đẩy nông nghiệp và các ngành công nghiệp phát triển, tạo ra khả năng xuất khẩu ngày càng lớn hơn và thông qua xuất khẩu mà nâng cao trình độ sản xuất và chất lượng sản phẩm của ta.

Nói kinh tế là nói sản xuất và tiết kiệm. Tiết kiệm thời gian, tiết kiệm vốn, vật tư, nguyên liệu. Tiết kiệm trong sản xuất và cả trong tiêu dùng, chịu khó chắt chiu để công nghiệp hóa đất nước. Sử dụng hợp lý mọi yếu tố vật chất của sản xuất. Không để một giờ lao động bị bỏ phí. Không để một công cụ, một cỗ máy nằm im. Không để một tạ sắt, một cân dầu bị vung vãi. Trong khó khăn hiện nay, dù vật tư, nguyên liệu còn thiếu, vẫn có thể và cần phải làm ra nhiều của cải hơn cho Tổ quốc.

Vài năm nay, trong phong trào thi đua xã hội chủ nghĩa, ở một số ngành, một số cơ sở sản xuất, kinh doanh, đã xuất hiện những điển hình tốt về làm ăn có hiệu quả, có chất lượng. Điều đó khẳng định có thể khai thác tốt hơn năng lực kinh tế hiện có. Từng nhà máy có thể tăng nhanh sản xuất và đạt được tiêu chuẩn về chất lượng. Từng công trường có thể bảo đảm tiến độ thi công, hoàn thành xây dựng trước thời hạn. Từng cơ sở sản xuất, kinh doanh có thể sử dụng có hiệu quả đồng vốn, chấm dứt tình trạng thua lỗ, dần dần có tích lũy cho mình và cho Nhà nước. Phải tổng kết những điển hình đó, nhân rộng ra, thúc đẩy phong trào học tập đuổi kịp và vượt điển hình tiên tiến rộng khắp ở các cơ sở, các ngành, các địa phương.

Thưa các đồng chí,

Vấn đề mà mọi người chúng ta đều quan tâm hiện nay là làm sao sớm ổn định và từng bước cải thiện đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân, trước hết của công nhân, viên chức và các lực lượng vũ trang. Về mặt này, chúng ta đã có nhiều cố gắng. Nhưng kết quả đạt được còn ít; nhiều việc làm có khuyết điểm, cần được chấn chỉnh.

Phải giải quyết vấn đề một cách cơ bản. Phải đi từ gốc là đẩy mạnh sản xuất. Phải sắp xếp lại nền kinh tế quốc dân, tổ chức lại sản xuất trong từng ngành, từng địa phương, từng cơ sở. Đồng thời, phải tổ chức tốt phân phối, lưu thông. Phải giải quyết đồng bộ các vấn đề thương nghiệp tài chính, giá cả, tiền lương, tiền thưởng, cải tạo và quản lý thị trường, giải quyết đúng mối quan hệ giữa tích luỹ và tiêu dùng, thực hiện đúng nguyên tắc phân phối theo lao động. Đây là những vấn đề hàng đầu trong kế hoạch kinh tế - xã hội của chúng ta. Trong một số năm trước mắt, Đảng và Nhà nước nhất định sẽ thực hiện những cải cách cần thiết trong lĩnh vực quan trọng này.

Cuộc đấu tranh để lập lại trật tự xã hội chủ nghĩa trên mặt trận phân phối, lưu thông hiện nay là biểu hiện tập trung cuộc đấu tranh giữa hai con đường xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa gắn liền với cuộc đấu tranh của nhân dân ta chống chiến tranh phá hoại nhiều mặt của địch. Cuộc đấu tranh này dứt khoát phải dẫn đến thắng lợi của giai cấp công nhân và nông dân tập thể đối với giai cấp tư sản, đối với các thế lực tự phát và bọn thù địch của chủ nghĩa xã hội. Lập trường của giai cấp công nhân là cùng với Nhà nước của mình đấu tranh cho thắng lợi đó.

Phải phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động để quản lý kinh tế, quản lý phân phối, lưu thông, bảo đảm cho Nhà nước làm chủ thị trường, nắm được hàng, nắm được tiền và phân phối công bằng, hợp lý cho các nhu cầu của xã hội. Ở từng đơn vị sản xuất, kinh doanh, công nhân, viên chức phải đấu tranh để kỷ luật giao nộp sản phẩm cho Nhà nước được thực hiện đầy đủ, để vật tư, hàng hóa không lọt vào tay tư thương.

Các tổ chức Công đoàn, nhất là Công đoàn trong các ngành phân phối, lưu thông phải là người đấu tranh kiên quyết chống tham ô, lãng phí, hối lộ, chống đầu cơ buôn lậu, phấn đấu giữ vững kỷ luật thị trường và giá cả, tăng cường các hoạt động tài chính và tiền tệ, phục vụ tốt sản xuất và đời sống. Đặc biệt, thương nghiệp cần đáp ứng cho được những mặt hàng phải cung cấp theo định lượng và làm tốt chức năng người nội trợ của toàn xã hội.

Chấn chỉnh việc phân phối trong toàn bộ xã hội cũng như trong từng đơn vị sản xuất là một nội dung quan trọng của việc cải tiến quản lý kinh tế, xây dựng cơ chế quản lý mới.

Đảng ta đã xác định những nguyên tắc cơ bản của cơ chế quản lý đó là: Lấy kế hoạch làm trung tâm, gắn liền kế hoạch với hạch toán kinh tế và kinh doanh xã hội chủ nghĩa. Theo đúng nguyên tắc tập trung dân chủ, thực hiện tự chủ tài chính cho cơ sở, mở rộng quyền chủ động cho địa phương, đồng thời bảo đảm Nhà nước thống nhất quản lý toàn bộ kinh tế quốc dân, tập trung các nguồn tích luỹ để xây dựng những công trình của cả nước, nắm tuyệt đại bộ phận sản phẩm chiến lược để phân phối theo kế hoạch.

Cơ chế quản lý đó bảo đảm làm chủ tập thể ở ba cấp cơ bản: Trung ương, địa phương và cơ sở; giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa ba lợi ích, luôn luôn bảo đảm lợi ích cao nhất là lợi ích toàn xã hội, chăm lo đúng mức lợi ích của tập thể, khuyến khích mạnh mẽ lợi ích chính đáng của người lao động.

Cơ chế quản lý đó kiên quyết chống tệ quan liêu bao cấp, không chú ý đến quy luật kinh tế, không quan tâm đến hiệu quả kinh tế, không khơi dậy sức sáng tạo của quần chúng, không phát huy các tiềm năng, không khuyến khích tính năng động của địa phương và cơ sở. Cơ chế quản lý đó cũng theo thị trường "tự do", mở rộng tràn lan việc kinh doanh ngoài kế hoạch, dinh dưỡng cho các nhân tố tư bản chủ nghĩa và phi xã hội chủ nghĩa làm xói mòn cơ sở của kế hoạch, làm suy yếu trận địa của chủ nghĩa xã hội.

Hơn ai hết, các tổ chức Công đoàn và công nhân, viên chức phải đấu tranh để thực hiện cơ chế quản lý đúng đắn đó.

Thưa các đồng chí,

Trong những ngày này, toàn thể thế giới đều thấy rõ bộ mặt hiếu chiến và liều lĩnh của chính quyền Ri-gân. Chúng ngoan cố xúc tiến việc đặt tên lửa hạt nhân tầm trung ở châu Âu. Chúng xâm lược và chiếm đóng Grê-na-đa, đẩy mạnh can thiệp vũ trang vào Ni-ca-ra-goa và En Xan-va-đo, gây tình hình cực kỳ nguy hiểm ở Trung Mỹ và vùng biển Ca-ri-bê. Chúng dùng I-xra-en làm công cụ chiến tranh và xâm lược, trắng trợn đưa quân vào Li-băng, làm trầm trọng thêm tình hình ở Trung Cận Đông. Chúng ráo riết tăng cường liên minh Nhật - Mỹ - Nam Triều Tiên.

Tình hình đó làm cho các dân tộc phải tỉnh táo hơn, cảnh giác hơn trước nguy cơ chiến tranh thế giới mới đang tăng lên.

Hòa bình và cuộc sống của loài người phải được bảo vệ.

Các nước độc lập dân tộc và đấu tranh cho chủ quyền dân tộc phải được bảo vệ.

Liên Xô là thành trì của hòa bình và cách mạng thế giới. Chúng ta khẳng định một lần nữa rằng chúng ta hoàn toàn ủng hộ chính sách hòa bình trước sau như một của Liên Xô, ủng hộ mạnh mẽ các lời tuyên bố ngày 28-9 và 27-10 vừa qua của đồng chí Iu. V.An- đrô-pốp. Chúng ta đồng tình với những biện pháp giáng trả kiên quyết mà Liên Xô đang cùng Cộng hòa Dân chủ Đức và Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc thực hiện.

Đế quốc Mỹ phải cút khỏi Grê-na-đa, rút quân khỏi Li-băng. Cùng với các nước xã hội chủ nghĩa và các nước không liên kết, Việt Nam kiên quyết đứng bên cạnh Cu-ba, Ni-ca-ra-goa, bên cạnh nhân dân En Xan-va-đo, nhân dân A-rập, Pa-le-xtin.

Đoàn kết với Cam-pu-chia và Lào, chúng ta kiên quyết đấu tranh cho một Đông - Nam Á hòa bình, hữu nghị và hợp tác.

Thưa các đồng chí thân mến,

Bác Hồ kính yêu và Đảng ta ngay từ khi mới thành lập, luôn luôn chăm lo và lãnh đạo chặt chẽ phong trào công nhân và hoạt động công đoàn.

Chiến đấu dưới ngọn cờ của Đảng Cộng sản Việt Nam, một đảng tuyệt đối trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, chủ nghĩa quốc tế vô sản, giai cấp công nhân Việt Nam hãy luôn luôn xứng đáng là giai cấp tiên phong, tiêu biểu cho độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Công đoàn Việt Nam hãy hăng hái tiến lên, làm trụ cột vững chắc của chế độ làm chủ tập thể xã hội chủ nghĩa.

Cách mạng là ngày hội của quần chúng, là nguồn hạnh phúc của chúng ta.

Các tổ chức Công đoàn hãy tiến quân mạnh mẽ vào ba cuộc cách mạng, dấy lên một phong trào thi đua xã hội chủ nghĩa sôi nổi, hào hùng. Thủ đô Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, các vùng mỏ, các trung tâm công nghiệp phải đi đầu trong phong trào thi đua đó.

Giai cấp công nhân Việt Nam là đội ngũ kiên cường của phong trào công nhân quốc tế. Công đoàn Việt Nam là thành viên tích cực của Liên hiệp công đoàn thế giới. Chúng ta nhất định cùng với anh em, bầu bạn khắp năm châu, đấu tranh giành thắng lợi cho hòa bình, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội!

Chúc Đại hội của các đồng chí thành công!

Trích cuốn sách Công đoàn Việt Nam từ Đại hội I đến Đại hội X của NXB Lao động.