Hành trình tìm mái nhà an cư của công nhân TPHCM

Chật vật bám trụ nơi góc trọ chật hẹp

Hơn 10 năm qua, căn phòng trọ 16m2 có gác xép tại phường Tây Thạnh là nơi sinh sống của gia đình chị Trần Thị Thu Thảo (35 tuổi, quê Quảng Trị). Làm công nhân với thu nhập chưa đến 10 triệu đồng/tháng, chị phải tính toán từng khoản chi tiêu. Do cần đón con đi học đúng giờ, chị không thể nhận tăng ca. Tổng thu nhập hơn 15 triệu đồng/tháng của hai vợ chồng chỉ đủ trang trải học phí, tiền thuê trọ và sinh hoạt tối thiểu.

Trong căn phòng chật hẹp, mọi sinh hoạt đều được tận dụng tối đa. Buổi tối, khi xe máy được đưa vào nhà và trải nệm ngủ, lối đi gần như không còn. Để con có chỗ học tập, chị nhường phần gác xép, còn hai vợ chồng sinh hoạt ở tầng dưới. Dù chật chội, gia đình chị Thảo vẫn chọn ở lại vì chưa đủ khả năng thuê nơi rộng hơn và muốn ổn định việc học của con.

“Ở đây lâu năm có hàng xóm quen biết, khi cần còn nhờ trông con. Thu nhập mỗi tháng đủ chi tiêu, không nợ là mừng; dư được 1-2 triệu đồng thì khó nghĩ đến chuyện mua nhà ở thành phố” - chị Thảo chia sẻ.

Cùng hoàn cảnh, chị Đoàn Thị Tuyền Chị (30 tuổi, phường Tây Thạnh) cũng gắn bó với khu trọ 5 năm. Căn phòng chật hẹp đến mức chị phải tự lắp thêm bồn rửa bếp, còn gác xép chỉ để chứa đồ. Không có chỗ vui chơi, con chị chỉ quanh quẩn với chiếc xe đạp nhỏ trước dãy trọ.

Tại khu trọ ở phường Tân Hưng, gia đình 5 nhân khẩu của chị Nguyễn Ngọc Hoàng sống trong căn phòng 15m2 không gác xép. Căn phòng chật hẹp, khiến nhà vệ sinh phải kiêm nơi rửa chén, giặt quần áo. Mỗi năm, phòng trọ còn bị nước tràn vào 2-3 lần khi mưa lớn kết hợp triều cường.

Chị Hoàng bộc bạch: “Cuộc sống khó khăn nên ước mơ có được một căn nhà rộng, có không gian cho con cái học tập, phát triển là điều quá khó. Chi phí eo hẹp nên vợ chồng tôi cũng chỉ cố gắng sống tạm trong căn trọ thuê này”.

Mong mỏi cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội

Giá nhà cao, nguồn cung hạn chế là nguyên nhân chính, khiến nhiều công nhân chưa thể chạm tới giấc mơ an cư.

Hơn 10 năm sinh sống, làm việc tại TPHCM, chị Trần Thị Hoa Lý (39 tuổi, quê Nghệ An) mong muốn có cơ hội mua một căn nhà ở xã hội với giá khoảng 300-400 triệu đồng để ổn định chỗ ở.

Tương tự, anh Đỗ Văn Kiên (40 tuổi, quê Phú Thọ) đến TPHCM làm công nhân ở khu công nghiệp Mỹ Phước 2 (phường Bến Cát) hơn 10 năm nay nhưng vẫn chưa thể mua được nhà ở ổn định cuộc sống. Anh Kiên cho biết, giá nhà đất tăng cao khiến gia đình chưa thể mua nhà. Hiện 4 người vẫn sống trong phòng trọ khoảng 25m2 và mong sớm mua được nhà ở xã hội để ổn định lâu dài tại TPHCM.

Đồng hành cùng mong mỏi của công nhân, ông Đào Quang Thọ - Giám đốc Nhân sự Công ty TNHH Kỹ nghệ Cửa Ý Á Châu - doanh nghiệp có khoảng 1.400 lao động (hầu hết là người nhập cư) - chia sẻ: Rất nhiều công nhân mong muốn mua nhà ở để sinh sống và làm việc tại TPHCM. Tuy nhiên, hiện nay giá nhà ở khá cao nên người lao động khó tiếp cận. Các dự án NƠXH khu vực phường Tân Hiệp lại rất ít, nên người lao động cũng chưa có nhiều cơ hội để tiếp cận nhà ở.

“Tôi kiến nghị Nhà nước triển khai thêm các dự án nhà ở xã hội quy mô lớn ở khu vực phường Tân Hiệp và các phường lân cận. Bên cạnh đó, mức giá cũng phải phù hợp với túi tiền của người lao động” - ông Đào Quang Thọ cho biết.

Tại phường An Phú, Công ty TNHH Giày Thông Dụng có khoảng trên 4.000 công nhân, lao động. Ông Nguyễn Minh Tiến - Chủ tịch CĐCS Công ty - cho biết, đa số công nhân là người lao động nhập cư. Chỉ có số ít người lao động làm việc lâu năm là đã mua được đất xây được nhà, còn lại đa số đang đi ở nhà thuê. Người lao động ở trong các dãy trọ gần nhà máy để tiện đi làm. CĐCS cũng ghi nhận nhiều lao động mong muốn mua NƠXH để gắn bó với TPHCM. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Minh Tiến, hiện nay các dự án NƠXH còn ít, giá bán lại khá cao nên công nhân ở công ty khó tiếp cận.

Giải bài toán nhà ở từ “khả năng chi trả” thực tế

Ông Võ Khắc Thái - Phó Chủ tịch Thường trực Liên đoàn Lao động TPHCM - cho biết, khảo sát bước đầu, nhu cầu nhà ở của đoàn viên, công nhân, người lao động là rất lớn: Có khoảng 3.181 trường hợp có nhu cầu thuê nhà ở và 30.339 trường hợp có nhu cầu thuê mua, mua nhà ở xã hội. Qua khảo sát thực tế, phần lớn người lao động đang thuê trọ tại các khu dân cư tự phát, điều kiện về diện tích, an toàn, phòng cháy, chữa cháy và hạ tầng xã hội còn hạn chế.

Theo LĐLĐ TPHCM, trở ngại lớn không chỉ là giá nhà mà còn là khả năng cân đối chi tiêu hằng tháng. Thu nhập hạn chế, trong khi phải trang trải nhiều khoản khiến người lao động vẫn khó tiếp cận nhà ở xã hội, dù có tín dụng ưu đãi. Lãi suất vay nhà ở xã hội tại Ngân hàng Chính sách xã hội hiện ở mức 5,4%/năm. Tuy nhiên, LĐLĐ TPHCM cho rằng, cần phát triển nhà ở phù hợp khả năng chi trả, nhất là nhà cho thuê, thuê mua; đồng thời có tín dụng dài hạn, lãi suất phù hợp để giảm áp lực cho người lao động.

Đến nay, LĐLĐ đã ký biên bản thỏa thuận hợp tác với 9 doanh nghiệp, với tổng số khoảng 128.000 căn nhà ở dự kiến phát triển đến năm 2030. Đây là nguồn lực xã hội rất quan trọng, nhưng xác định rõ đây là cam kết và danh mục dự kiến, không đồng nghĩa với số căn đã khởi công hoặc hoàn thành.

Thực tế, tiến độ các dự án hiện không đồng đều. Một số dự án đã cơ bản hoàn thiện hồ sơ và dự kiến khởi công; chẳng hạn dự án Hoa Sen An Hạ dự kiến khởi công trong quý IV/2026 với 1.853 căn hộ tại xã Tân Vĩnh Lộc. Một số dự án khác đang hoàn thiện thủ tục và dự kiến khởi công trong năm 2027; trong khi một số doanh nghiệp đang tiếp tục nghiên cứu, tìm kiếm quỹ đất phù hợp.

“Quan điểm của chúng tôi là không để các thỏa thuận dừng lại ở việc ký kết. Vì vậy, Công đoàn đang chuyển từ phương thức “kết nối, ký kết” sang “kết nối - theo dõi - tháo gỡ - giám sát tiến độ”” - đại diện LĐLĐ TPHCM nhấn mạnh.

Xem bản gốc tại đây