Không tăng ca, công nhân khó sống bằng lương cơ bản

Thu nhập 13-15 triệu đồng/tháng chỉ khi cộng tăng ca và nhiều khoản phụ cấp

Tại bảng thông báo tuyển dụng gần Khu công nghiệp Thăng Long (Hà Nội) phủ kín những tờ thông báo tìm công nhân. Điểm chung của nhiều doanh nghiệp là đều giới thiệu mức thu nhập hấp dẫn từ 9-15 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, khi đọc kỹ thông tin tuyển dụng, mức thu nhập này được hình thành từ lương cơ bản, hàng loạt khoản phụ cấp và tiền làm thêm giờ.

Tại Công ty TNHH Điện tử Meiko Thăng Long, doanh nghiệp tuyển 50 công nhân sản xuất với thông tin “tổng thu nhập có thể đạt 13 triệu đồng/tháng”. Song, lương cơ bản được đưa ra là 6.264.000 đồng/tháng. Phần còn lại đến từ phụ cấp đi lại, phụ cấp đời sống, thưởng đánh giá công việc, thưởng chuyên cần, trợ cấp con nhỏ, trợ cấp thâm niên cùng tiền làm thêm.

Ở một thông báo tuyển dụng khác của Công ty TNHH Điện tử Meiko Thăng Long, doanh nghiệp đưa ra mức thu nhập 14-15 triệu đồng/tháng, trong đó lương cơ bản là 6.864.000 đồng, kèm phụ cấp từ 1-2 triệu đồng. Thông báo cũng ghi rõ người lao động làm việc theo hai ca luân phiên, thời gian làm thực tế khoảng 10 giờ 10 phút nhưng được tính lương 12 giờ, đồng nghĩa thu nhập cao chỉ có khi người lao động duy trì làm thêm đều đặn.

Tương tự, Công ty TNHH Asahi Intecc Hà Nội tuyển công nhân nữ với thu nhập từ 9-13 triệu đồng/tháng, trong khi lương cơ bản là 6.260.000 đồng. Doanh nghiệp còn áp dụng nhiều khoản trợ cấp, thưởng và yêu cầu người lao động làm theo ca, có ca đêm.

Trong khi đó, Công ty TNHH Tokyo Byokane Việt Nam tuyển công nhân nam với mức lương cơ bản 5.600.000 đồng/tháng, kèm nhiều khoản phụ cấp như đi lại, chuyên cần, nhà ở, môi trường, hóa chất, đời sống, thâm niên... để nâng tổng thu nhập thực nhận.

Những con số trên cho thấy, mức thu nhập trên 10 triệu đồng mà nhiều doanh nghiệp công bố không hoàn toàn đến từ tiền lương theo hợp đồng mà phụ thuộc đáng kể vào phụ cấp, tiền thưởng và đặc biệt là thời gian làm thêm giờ.

Nếu không tăng ca, công nhân không có tích lũy

Đã có 4 năm làm việc tại một doanh nghiệp ở Khu công nghiệp Thăng Long (Hà Nội), chị Hà Thị Huyên (sinh năm 2002, quê Nghệ An) chia sẻ, lương cơ bản hiện nay của chị khoảng 5,8 triệu đồng/tháng. Nếu làm đủ các ngày tăng ca trong tháng, cộng phụ cấp và tiền làm thêm, thu nhập đạt khoảng 15-16 triệu đồng. Tuy nhiên, những tháng không có tăng ca, số tiền chị nhận khoảng 8 triệu đồng mỗi tháng.

“Tiền thuê phòng trọ hơn 1 triệu đồng, điện nước khoảng 500.000 đồng, tiền ăn khoảng 4 triệu đồng, chưa kể gửi tiền về quê cho bố mẹ và chi phí học của con. Không tăng ca thì hầu như không còn khoản tích lũy nào”, chị Huyên nói.

Theo nữ công nhân, tăng ca giúp cải thiện thu nhập nhưng cũng đồng nghĩa thời gian dành cho gia đình và nghỉ ngơi bị thu hẹp. Có những giai đoạn cao điểm, chị làm việc gần như kín tuần, chỉ mong có thêm vài triệu đồng để trang trải cuộc sống.

Thực tế này cũng phản ánh kết quả khảo sát của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam thực hiện trong tháng 3 và 4.2026 tại 196 doanh nghiệp thuộc 7 tỉnh, thành phố với gần 2.000 người lao động tham gia.

Chỉ 54,3% người lao động cho biết tiền lương hiện nay vừa đủ đáp ứng các khoản chi tiêu cơ bản của gia đình, giảm nhẹ so với mức 54,9% của năm 2025; 17,2% phải tằn tiện, chi tiêu kham khổ (năm 2025 là 26,3%); 20,6% không đủ sống, phải làm thêm giờ (năm 2025 là 7,9%)...

Bởi vậy, với nhiều công nhân hiện nay, tăng ca không còn đơn thuần là lựa chọn để tăng thu nhập mà đã trở thành điều kiện gần như bắt buộc để duy trì cuộc sống. Điều này cũng là một trong những cơ sở để Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề xuất tăng lương tối thiểu từ đầu năm 2027, nhằm giúp tiền lương cơ bản của công nhân từng bước đáp ứng tốt hơn nhu cầu sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ.

Xem bản gốc tại đây