Luật đã trao quyền, cơ quan BHXH phải làm tròn trách nhiệm với người lao động

Người lao động “mòn mỏi” đòi sổ BHXH

Đó là trường hợp của nhiều người lao động từng làm việc tại Nhà máy Dệt Hà Nam thuộc Công ty CP Dệt 19.5 Hà Nội và Công ty CP Lilama 3 (TP Hà Nội).

Ngày 12.10, ông Bùi Kim Khuyến (xã Phùng Nguyên, tỉnh Phú Thọ) cho biết, tháng 1.2016, ông không may bị tai nạn lao động nặng tại Nhà máy Formosa (Vũng Áng, Hà Tĩnh) dẫn đến hỏng mắt phải. Ông Khuyến đã chấm dứt hợp đồng lao động với Công ty CP Lilama 3 từ ngày 2.4.2022.

“Tôi làm việc tại Công ty CP Lilama 3 từ tháng 9.2001 đến ngày 2.4.2022. Đặc thù của người lao động ngành lắp máy là phải có sức khỏe tốt. Tôi gặp tai nạn lao động, sức khỏe không đảm bảo nên đành phải chấm dứt hợp đồng lao động. Tuy nhiên, khi nghỉ, tôi lại không được chốt sổ BHXH, do công ty chưa đóng BHXH cho tôi. Từ đó đến nay, tôi đã nhiều lần từ Phú Thọ xuống Hà Nội để yêu cầu lãnh đạo công ty chốt, trả lại sổ BHXH, nhưng công ty không thực hiện. Nhiều “đời” giám đốc đều trả lời rằng: “Công ty không có tiền để chốt, anh thông cảm” - ông Khuyến bức xúc.

Theo tìm hiểu của phóng viên Báo Lao Động, Công ty CP Lilama 3 đang tham gia BHXH, BHYT, BHTN, bảo hiểm TNLĐ-BNN tại BHXH cơ sở Tây Tựu (trước đây là BHXH quận Bắc Từ Liêm). Tính đến hết tháng 9.2025, công ty chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN hơn 48,684 tỉ đồng - đứng thứ 2 trong tổng số các doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN nhiều nhất, chỉ sau Công ty CP Anh ngữ APAX của ông Nguyễn Ngọc Thủy (Shark Thủy) - đơn vị chậm đóng 63,150 tỉ đồng.

Sau nhiều lần tới công ty nhưng không đòi được quyền lợi, ông Khuyến đã tiếp tục gửi đơn tới Tổng LĐLĐVN, Bộ Nội vụ kêu cứu.

Nhận được đơn thư, ngày 24.9.2025, Tổng LĐLĐVN đã có văn bản gửi tới Công đoàn Xây dựng Việt Nam với nội dung đề nghị công đoàn ngành chủ động làm việc với ban lãnh đạo Công ty CP Lilama 3 để trao đổi, tìm giải pháp xử lý, yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ đóng, chốt sổ BHXH, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người lao động. Trường hợp doanh nghiệp không hợp tác, cố tình không thực hiện, né tránh việc khắc phục vi phạm, Tổng LĐLĐVN đề nghị Công đoàn Xây dựng Việt Nam phối hợp với các cơ quan chức năng, lập hồ sơ chuyển cơ quan điều tra để xem xét, xử lý theo quy định pháp luật.

Cũng rơi vào tình cảnh tương tự, nhiều người lao động trước đây từng làm việc tại Công ty CP Dệt 19.5 Hà Nội - Chi nhánh Hà Nam (Công ty Dệt 19.5) cũng đang rơi vào hoàn cảnh cực kỳ khó khăn.

Bà Lê Thị Hiền - nguyên Chủ tịch Công đoàn Nhà máy Dệt thuộc Công ty CP Dệt 19.5 Hà Nội - Chi nhánh Hà Nam (Công ty Dệt 19.5) cho biết, việc công ty nợ BHXH đã khiến quyền lợi của người lao động bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Trong thời gian dài, có những người lao động đã không được chốt sổ về hưu; không được đóng nối BHXH; không có thẻ BHYT dẫn đến khi mắc bệnh không được hưởng chế độ BHYT, chi phí khám chữa bệnh rất tốn kém; không được hưởng BHTN...

Mặc dù từ năm 2022 đến nay, người lao động đã gửi đơn kêu cứu tới các cơ quan chức năng… nhưng sự việc vẫn “giậm chân tại chỗ”. Trong khi đó, việc lãnh đạo Công ty Dệt 19.5 “bình an vô sự” khiến nhiều người bức xúc.

Bà Lê Thị Hiền thông tin: “Chúng tôi đã chính thức gửi Đơn khởi kiện lãnh đạo Công ty Dệt 19.5 (địa chỉ 203 Nguyễn Huy Tưởng, quận Thanh Xuân, TP Hà Nội cũ; Giám đốc công ty là ông Đỗ Văn Minh) ra Tòa án Nhân dân quận Thanh Xuân (Hà Nội) - nay là Tòa án Nhân dân khu vực 2 - Hà Nội. Vừa qua, chúng tôi nhận được thông báo yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện của Tòa án Nhân dân khu vực 2 - Hà Nội. Hiện người lao động chúng tôi đang tập hợp hồ sơ, mong giải quyết dứt điểm vấn đề này”.

Cơ quan BHXH được trao thêm quyền, tình trạng nợ và trốn đóng bảo hiểm vẫn tràn lan

Trước tình trạng doanh nghiệp trốn đóng BHXH, năm 2024, Luật BHXH sửa đổi đã được ban hành, có hiệu lực từ ngày 1.7.2025 với nhiều quy định mới, nhằm tăng cường xử lý các hành vi trốn đóng và chậm đóng BHXH, bảo vệ quyền lợi của người lao động. Các hành vi này sẽ bị xử lý nghiêm khắc hơn, bao gồm phạt tiền, truy cứu trách nhiệm hình sự (trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng), bồi thường thiệt hại và không được khen thưởng.

Theo đó, đơn vị sẽ phải nộp thêm số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền BHXH, BHYT chậm đóng, trốn đóng và số ngày chậm đóng, trốn đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật; Không được xét tặng các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng.

Đáng chú ý, riêng với hành vi trốn đóng, người sử dụng lao động còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Đây là điểm mới, thể hiện rõ sự nghiêm khắc trong công tác quản lý Nhà nước về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.

Luật cũng trao quyền nhiều hơn cho Bảo hiểm xã hội Việt Nam trong việc xử lý trường hợp trốn đóng BHXH. Thế nhưng nghịch lý từ sau 1.7.2025, số doanh nghiệp nợ BHXH, bảo hiểm y tế không những không giảm mà còn gia tăng.

Tại Hội nghị trực tuyến đánh giá công tác thu và phát triển người tham gia BHXH 9 tháng đầu năm và giải pháp thực hiện nhiệm vụ 3 tháng cuối năm 2025, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cũng thừa nhận trong 9 tháng đầu năm, số tiền chậm đóng BHXH tăng. Từ sau thời điểm Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi có hiệu lực, việc nợ và trốn đóng BHXH vẫn diễn ra phức tạp.

Xem bản gốc tại đây