Người lao động tìm kiếm môi trường làm việc “chữa lành”, cân bằng và bền vững

Chấp nhận thất nghiệp có chủ đích

Chị Lê Thị Hà My (30 tuổi) đã nghỉ việc khoảng 3 tháng nay. Thay vì vội vàng quay lại thị trường lao động bằng mọi giá, chị chấp nhận giai đoạn thất nghiệp có chủ đích để chờ đợi một công việc thực sự phù hợp. Trong thời gian này, chị My vẫn chủ động nhận các công việc online tại nhà nhằm duy trì thu nhập, giữ nhịp làm việc và tiếp tục tìm kiếm những cơ hội mang lại sự cân bằng tinh thần, hướng tới phát triển bền vững.

Trước đó, khi làm truyền thông cho một số cơ sở thẩm mỹ viện, chị My từng trực tiếp chứng kiến nhiều mánh lới trong ngành, từ quảng cáo phóng đại công dụng đến việc “đánh tráo” chất lượng dịch vụ. Những trải nghiệm này, khiến chị ngày càng áp lực, buộc phải đặt lại câu hỏi về giá trị nghề nghiệp và cái giá phải trả cho sức khỏe tinh thần.

Lựa chọn của chị My phản ánh rõ xu hướng được nêu trong Báo cáo thị trường việc làm Việt Nam của Cốc Cốc Research. Cuộc khảo sát được thực hiện với 1.009 đáp viên là người lao động, ứng viên và nhà tuyển dụng trên cả nước trong tháng 12.2025. Báo cáo cho thấy thị trường việc làm Việt Nam đang chứng kiến sự thay đổi rõ nét trong kỳ vọng của người lao động, trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động và công nghệ phát triển nhanh.

Theo báo cáo, sức khỏe tinh thần đang trở thành ưu tiên hàng đầu khi lựa chọn môi trường làm việc. Dù tiền lương và phúc lợi vẫn tạo cảm giác “ổn định” cho khoảng 40% người lao động, nhưng thu nhập không còn là yếu tố quyết định. Có tới 76,9% người lao động sẵn sàng lựa chọn môi trường làm việc lành mạnh, tôn trọng và cân bằng, ngay cả khi phải đánh đổi mức lương cao hơn. Với Gen Z, 60,8% chấp nhận giảm 1-10% thu nhập để đổi lấy môi trường làm việc phù hợp.

Khái niệm “công việc ổn định” vì thế cũng đang được nhìn nhận lại. Ổn định không còn đồng nghĩa với biên chế dài hạn hay mức lương cao, mà gắn nhiều hơn với khả năng cân bằng tinh thần và phát triển lâu dài. Với Gen Z, “ổn định kỹ năng” trở thành ưu tiên, khi họ chú trọng việc duy trì và liên tục nâng cấp năng lực để thích ứng với thị trường lao động biến động.

Yếu tố tiền lương chưa đủ để giữ chân người lao động

Bàn về vấn đề này, TS Nguyễn Tiến Dĩnh - nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ - cho rằng, chính sách đãi ngộ vật chất như tiền lương hay phụ cấp chưa hẳn đã đủ để giữ chân người lao động. Yếu tố môi trường làm việc, cơ hội thăng tiến và phát triển mới là những điều mang tính quyết định. Theo ông, muốn giữ được cán bộ, công chức, viên chức và người lao động, cần cải cách đồng bộ chính sách tiền lương, khen thưởng, bảo đảm thu nhập tương xứng với công sức, đồng thời đánh giá, ghi nhận kết quả làm việc một cách khách quan, minh bạch.

Ở góc độ quản lý Nhà nước về tiền lương, ông Tống Văn Lai - Phó Cục trưởng Cục Tiền lương và Bảo hiểm xã hội (Bộ Nội vụ) - cho biết, định hướng trong năm 2026, Cục sẽ ưu tiên triển khai các nhóm nhiệm vụ quan trọng liên quan đến chính sách tiền lương, đồng thời mong muốn nhận được sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế, đặc biệt là Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO). Đặc biệt, ông nhấn mạnh nhiệm vụ tăng cường cơ chế tham vấn tiền lương, qua đó nâng cao năng lực thương lượng giữa người lao động và người sử dụng lao động, hướng tới mức lương mà người lao động cảm thấy thỏa đáng, đúng với tinh thần mà ILO khuyến nghị.

Nhìn rộng hơn, TS Bùi Sỹ Lợi - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội của Quốc hội - nhận định năm 2026 sẽ ghi nhận mức tăng mạnh về nhu cầu việc làm, nhất là trong bối cảnh Việt Nam vừa trải qua năm 2025 nhiều biến động do thiên tai, bão lũ. Điều này có thể tạo ra làn sóng dịch chuyển lao động từ nông nghiệp sang khu vực dịch vụ, trong khi các ngành kinh tế mũi nhọn ngày càng đòi hỏi chất lượng nhân lực cao hơn.

Theo TS Bùi Sỹ Lợi, nếu không chuẩn bị từ sớm, thị trường lao động rất dễ rơi vào nghịch lý thiếu lao động nhưng vẫn thừa lao động không có tay nghề. Doanh nghiệp cần chủ động dự báo nhu cầu, tuyển dụng và đào tạo lại nguồn nhân lực, đồng thời bảo đảm đầy đủ chế độ, chính sách để giữ chân người lao động. Về phía người lao động, yêu cầu đặt ra ngày càng khắt khe, buộc họ phải không ngừng nâng cao kỹ năng, kỷ luật và khả năng thích ứng nếu muốn trụ vững trong một thị trường không còn khái niệm “việc làm suốt đời”.

Các chuyên gia cho rằng, quyết định gắn bó của người lao động hiện nay không chỉ nằm ở thu nhập, mà còn ở môi trường làm việc, sự tôn trọng, ghi nhận và triển vọng phát triển lâu dài. Đây cũng chính là “điểm tựa” để thị trường lao động hướng tới sự ổn định và bền vững trong giai đoạn tới.

Xem bản gốc tại đây