MIT cảnh báo tác động âm thầm của AI tới khả năng học hỏi

Một nghiên cứu mới từ các nhà khoa học thuộc Đại học Carnegie Mellon, Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), Đại học Oxford và Đại học California, Los Angeles đã đưa ra cảnh báo đáng chú ý về tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với khả năng tư duy của con người.

Theo nghiên cứu, chỉ khoảng 10 phút sử dụng AI để hỗ trợ giải quyết vấn đề cũng có thể khiến người dùng giảm khả năng suy luận độc lập và dễ bỏ cuộc hơn khi không còn trợ giúp từ AI.

Trong bối cảnh các công cụ AI như ChatGPT, Claude hay Gemini ngày càng phổ biến, nghiên cứu này đặt ra câu hỏi lớn về việc con người có đang dần phụ thuộc quá mức vào AI hay không.

Nhóm nghiên cứu đã thực hiện ba cuộc thử nghiệm với hàng trăm người tham gia thông qua một nền tảng trực tuyến. Những người tham gia được yêu cầu giải quyết nhiều dạng bài khác nhau như toán học cơ bản và đọc hiểu.

Một số người được cung cấp trợ lý AI có khả năng giải quyết trực tiếp các nhiệm vụ. Tuy nhiên, khi công cụ AI đột ngột bị rút khỏi quá trình làm bài, nhóm này có xu hướng bỏ cuộc nhanh hơn hoặc đưa ra nhiều câu trả lời sai hơn so với những người chưa từng sử dụng AI hỗ trợ.

Kết quả được công bố trong bài nghiên cứu mang tên “Trợ lý AI làm giảm tính kiên trì và ảnh hưởng đến hiệu suất độc lập” trên arXiv (do Cornell University vận hành và được xem là một trong những nguồn công bố nghiên cứu lớn nhất thế giới trong lĩnh vực công nghệ và khoa học).

Các nhà khoa học nhận thấy vấn đề không nằm ở việc sử dụng AI nói chung, mà chủ yếu xuất hiện khi người dùng để AI giải quyết hoàn toàn nhiệm vụ thay mình.

Trong khi đó, việc sử dụng AI để gợi ý, giải thích hoặc hỗ trợ định hướng lại không gây ra sự suy giảm đáng kể về hiệu suất tư duy.

Michiel Bakker, trợ lý Giáo sư tại MIT và là một trong những tác giả nghiên cứu, cho rằng AI rõ ràng giúp tăng năng suất trong ngắn hạn, nhưng con người cần thận trọng với cách sử dụng công nghệ này.

Ông nhấn mạnh mục tiêu không phải là cấm AI trong học tập hay công việc, mà là tìm ra cách sử dụng AI sao cho vẫn duy trì được khả năng học hỏi và giải quyết vấn đề của con người.

Theo Michiel Bakker, sự sẵn sàng tiếp tục đối mặt với khó khăn là yếu tố rất quan trọng để con người tiếp thu kỹ năng mới và phát triển tư duy theo thời gian. Điều khiến nhóm nghiên cứu lo ngại là nhiều người nhanh chóng mất động lực khi không còn AI hỗ trợ.

Nhà nghiên cứu MIT cũng cho rằng các hệ thống AI trong tương lai nên được thiết kế theo hướng “hỗ trợ và hướng dẫn” thay vì chỉ cung cấp đáp án ngay lập tức.

Điều này có thể giúp người dùng vừa tận dụng được lợi ích của AI, vừa duy trì khả năng tư duy độc lập.

Nghiên cứu đồng thời cảnh báo rằng tác động của AI đối với nhận thức con người có thể diễn ra âm thầm và tích lũy theo thời gian, đặc biệt khi AI ngày càng xuất hiện nhiều trong học tập, công việc và đời sống hàng ngày.

Đọc bản gốc tại đây