Lao động nơm nớp vì nguy cơ mất việc

“Non” hay “già” trong thị trường lao động cũng đều có nguy cơ

Chị Trần Thị Mai (25 tuổi, trú tại phường Từ Liêm, Hà Nội) cho biết, sau khi tốt nghiệp đại học, chị làm nhân viên hành chính cho một doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên, do công ty thu hẹp hoạt động, chị Mai mất việc và bắt đầu hành trình tìm kiếm công việc mới sau 3 năm gắn bó với công ty.

Trẻ, năng động và đã qua đào tạo nhưng khi tìm việc làm mới, chị Mai cảm nhận được sự cạnh tranh rất lớn trong thị trường lao động. Nhiều doanh nghiệp yêu cầu ứng viên phải có nhiều năm kinh nghiệm hoặc đáp ứng cùng lúc nhiều kỹ năng.

"Tôi từng nghĩ chỉ cần cố gắng học tập thì sẽ sớm tìm được công việc phù hợp. Nhưng thực tế khắc nghiệt hơn. Có đợt tôi nộp hàng chục bộ hồ sơ mà chỉ nhận được vài lời mời phỏng vấn. Có nơi sau khi biết tôi chưa có nhiều kinh nghiệm thì từ chối ngay. Tôi cảm thấy rất áp lực, nhất là khi bản thân muốn sớm có thu nhập để phụ giúp bố mẹ và lo cho tương lai", chị Mai chia sẻ.

Người trẻ như chị Mai khao khát có cơ hội để làm việc, tự bồi dưỡng và tích lũy kinh nghiệm. "Ai cũng phải có lần đầu đi làm. Nếu chỉ tuyển người đã có kinh nghiệm thì những người mới như chúng tôi sẽ rất khó có cơ hội chứng minh năng lực và phát triển bản thân", chị Mai bày tỏ.

Chị Bùi Thị Thu Nga, 39 tuổi (phường Thanh Xuân, Hà Nội), có 16 năm kinh nghiệm làm kế toán nhưng vẫn mất việc vì... phần mềm AI.

“16 năm kinh nghiệm, bằng đại học chính quy, thành thạo mọi kĩ năng từ cân đối sổ sách, quyết toán thuế đến lập báo cáo tài chính phức tạp và làm qua đủ loại hình doanh nghiệp… tôi nghĩ là "kim bài" bảo đảm cho vị trí kế toán tổng hợp của mình. Thế nhưng, sự xuất hiện của các phần mềm ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại công ty đã thay đổi tất cả. Tôi mất việc ở tuổi 39 vì không thể nhanh và rẻ bằng máy móc”, chị Nga nói.

Theo chị Nga, ngay sau khi công ty cũ nơi chị làm áp dụng hệ thống phần mềm hoạch định nguồn lực doanh nghiệp mới tích hợp AI, công việc hằng ngày của phòng kế toán được tự động hóa đến 70%. Phòng kế toán từ 8 người giờ chỉ cần một nhân sự trẻ để kiểm tra lại hệ thống.

Doanh nghiệp không có lựa chọn

Chia sẻ về “cơn lốc” số hóa thay đổi mọi thứ của doanh nghiệp, ông Trần Long Giang - Giám đốc Công ty Kiến trúc Thăng Long - TAA (phường Hà Đông, Hà Nội) cho hay, quyết định cắt giảm nhân sự luôn mang lại cho ông cảm giác nặng nề.

“Thế nhưng, đứng trước làn sóng chuyển đổi số và tự động hóa đang quét qua với tốc độ cực nhanh, chúng tôi không có sự lựa chọn nào khác. Nếu doanh nghiệp trì trệ không cải tiến công nghệ, chúng tôi sẽ bị đối thủ bóp nghẹt và phá sản; nếu lao động không chịu nâng cấp bản thân, việc bị đào thải là quy luật tất yếu của thị trường”, ông Giang nói.

Cũng theo ông Giang, chỉ trong vòng hai năm qua, công ty ông đã thay thế gần 40% nhân sự ở các vị trí vận hành thủ công bằng hệ thống máy móc tự động và trí tuệ nhân tạo. Sự thay đổi này trực tiếp tác động đến nhóm lao động từ 25 đến 40 tuổi - lực lượng vốn được coi là nòng cốt của nhiều công đoạn/quy trình quan trọng nhất.

Từ thực tế tại công ty, ông Giang chỉ ra số hóa đã phân cực lao động thành hai nhóm rất rõ ràng. Nhóm thích ứng và bứt phá là những nhân sự chủ động học hỏi, làm chủ công nghệ mới để chuyển đổi sang vị trí lao động kĩ thuật chất lượng cao. Họ biết vận hành máy móc phức tạp, biết quản lí hệ thống tự động và trở thành tài sản vô giá mà công ty phải tìm mọi cách giữ chân với mức đãi ngộ xứng đáng.

Nhóm tụt lại và bị đào thải là những người chỉ quen làm việc theo lối mòn, từ chối thay đổi tư duy hoặc không đáp ứng được tiêu chuẩn kĩ thuật mới.

“Chúng tôi không chê lao động 35 hay 40 tuổi là "già", chúng tôi từ chối tư duy cũ kĩ và sự giậm chân tại chỗ. Cuộc đua tự động hóa này vô cùng sòng phẳng và tàn nhẫn. Để không bị loại, người lao động buộc phải tự nâng cấp kỹ năng”, ông Giang cho hay.

Xem bản gốc tại đây