3 khoảng trống khiến bảo hiểm thất nghiệp có nguy cơ bị trục lợi

Báo cáo tình hình thực hiện bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) tháng 5.2026 của Trung tâm Dịch vụ việc làm TP Cần Thơ cho thấy, công tác tiếp nhận, giải quyết hồ sơ hưởng các chế độ BHTN được thực hiện đúng quy trình, quy định hiện hành. Trong tháng, Trung tâm đã tiếp nhận 3.825 hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp. Qua thẩm định, đơn vị đã trình ký quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp cho 3.027 hồ sơ đủ điều kiện.

Đáng chú ý, công tác rà soát, kiểm tra nhằm hạn chế tình trạng hưởng sai chế độ tiếp tục được tăng cường. Trung tâm thường xuyên phối hợp với Bảo hiểm xã hội TP Cần Thơ rà soát tình trạng việc làm của người lao động trong thời gian thực hiện thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp để bảo đảm việc giải quyết chế độ được kịp thời, chính xác. Kết quả, trong tháng đã thu hồi được 22 trường hợp hưởng trợ cấp thất nghiệp không đúng quy định, với tổng số tiền hơn 87,9 triệu đồng.

Trung tâm Dịch vụ việc làm TP Cần Thơ đánh giá, quy trình tiếp nhận và giải quyết hồ sơ bảo đảm tính chính xác, kịp thời, đúng quy định; công tác tiếp công dân được duy trì tốt, không phát sinh phản ánh hay kiến nghị từ người lao động.

Theo số liệu thống kê của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2024, cơ quan chức năng đã phát hiện hơn 87.000 trường hợp vừa hưởng trợ cấp thất nghiệp vừa tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, qua đó ngăn chặn nguy cơ chi sai khoảng 319 tỉ đồng.

TS Phạm Ngọc Toàn - Giám đốc Trung tâm Thông tin - phân tích, dự báo chiến lược và dịch vụ công (Bộ Nội vụ - ảnh), nhận định thị trường lao động hiện nay ngày càng linh hoạt với nhiều loại hình việc làm mới, làm phát sinh các hình thức vi phạm và trục lợi BHTN.

Theo ông Toàn, có thể nhận diện một số nhóm hành vi phổ biến như người lao động đã có việc làm nhưng không khai báo để tiếp tục hưởng trợ cấp thất nghiệp; kê khai thông tin không trung thực về tình trạng việc làm; hoặc hợp thức hóa hồ sơ, giấy tờ để đáp ứng điều kiện hưởng chế độ.

“Nhóm hành vi nổi cộm hiện nay là người lao động đã có việc làm nhưng vẫn tiếp tục nhận trợ cấp thất nghiệp. Đây cũng là dạng vi phạm được phát hiện với số lượng đáng kể trong thời gian qua” - TS Phạm Ngọc Toàn nhận định.

Lý giải nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, chuyên gia cho rằng, dù việc liên thông dữ liệu giữa cơ quan bảo hiểm xã hội và cơ quan lao động sẽ giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát, song thực tế vẫn tồn tại nhiều khoảng trống trong quản lý.

Ông chỉ ra 3 vấn đề chính gồm độ trễ dữ liệu khi doanh nghiệp chậm cập nhật thông tin người lao động quay trở lại làm việc; sự biến động nhanh của thị trường lao động, khiến dữ liệu khó theo kịp thực tế; và việc người lao động chậm khai báo tình trạng việc làm mới.

“Hiện nay chúng ta không thiếu dữ liệu, nhưng dữ liệu đang bị phân mảng ở nhiều nơi. Vấn đề cốt lõi là làm sao cập nhật dữ liệu theo thời gian thực và xây dựng được cơ chế đối soát tự động để đưa ra các cảnh báo sớm” - TS Phạm Ngọc Toàn nhấn mạnh.

TS Phạm Ngọc Toàn cho rằng, khi phát hiện dấu hiệu bất thường từ dữ liệu, cơ quan chức năng có thể tiến hành kiểm tra ngay để ngăn chặn kịp thời các trường hợp hưởng sai chế độ, góp phần bảo vệ quỹ bảo hiểm thất nghiệp và bảo đảm quyền lợi cho những người lao động thực sự cần được hỗ trợ.

Xem bản gốc tại đây