Doanh nghiệp khát nhân lực chất lượng cao trong chuyển đổi số - xanh tại Việt Nam

Khát nhân lực chất lượng cao

Đó là phát biểu của bà Vi Thị Hồng Minh - Phó Giám đốc Văn phòng Giới sử dụng lao động (VCCI) tại hội thảo Phát triển nhân lực - Điều kiện tiên quyết cho kinh tế số và Tăng trưởng xanh do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và Báo Lao Động thực hiện diễn ra chiều 11.8, tại Hà Nội.

Theo bà Minh, Bộ Khoa học và Công nghệ đánh giá, nhu cầu nhân lực công nghệ thông tin và công nghiệp số của Việt Nam hiện vào khoảng 150.000 kỹ sư/năm nhưng mới đáp ứng được 40-50%.

Riêng ngành công nghiệp bán dẫn cần từ 5.000-10.000 kỹ sư/năm nhưng khả năng đáp ứng chưa đến 20%.

"Dự báo đến năm 2030, cả nước cần khoảng 2,5 triệu nhân lực phục vụ chuyển đổi số, chưa kể nhu cầu nhân lực cho các ngành năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và sản xuất xanh", bà Minh nhấn mạnh.

Theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (2024), khoảng 50% doanh nghiệp Việt Nam đã bước đầu tiếp cận chuyển đổi số ở các mức độ khác nhau, nhưng chỉ khoảng 16% có chiến lược bài bản.

Khảo sát của VCCI năm 2023 cũng cho thấy, 65% doanh nghiệp coi thiếu nhân lực phù hợp, đặc biệt là nhân lực có tư duy số và xanh là rào cản lớn nhất.

"Một nghiên cứu của VCCI phối hợp với Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp năm 2023 cảnh báo, các ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày, lắp ráp điện tử - nơi sử dụng hàng triệu lao động có nguy cơ tới 70% việc làm bị thay thế bởi robot và trí tuệ nhân tạo trong 10 năm tới", bà Minh nói.

Theo bà, doanh nghiệp, đặc biệt là khối nhỏ và vừa (SMEs) đang thiếu nguồn lực triển khai "chuyển đổi kép" vừa số hóa vừa đáp ứng tiêu chuẩn xanh. Nhiều doanh nghiệp chưa biết bắt đầu từ đâu, thiếu dữ liệu, giải pháp và nhân sự chuyên trách.

Doanh nghiệp cần gì ở người lao động?

Bà Minh cho rằng, để đáp ứng yêu cầu của chuyển đổi số - xanh, người lao động cần hội tụ bốn nhóm năng lực chính:

Thứ nhất, năng lực số và tư duy số: Sử dụng thành thạo các phần mềm quản trị, công cụ làm việc số; biết vận hành máy móc công nghệ mới, nắm vững cách thu thập và phân tích dữ liệu; có tư duy cải tiến quy trình thông qua ứng dụng công nghệ.

Bà dẫn ví dụ: "Một doanh nghiệp dệt may tại Đồng Nai sau khi áp dụng hệ thống quản lý đơn hàng ERP đã tăng năng suất 20%, nhưng kết quả này chỉ đạt được khi công nhân được đào tạo cơ bản về thao tác số".

Thứ hai, nhận thức và hành động xanh: Có ý thức bảo vệ môi trường ngay trong công việc hằng ngày: tiết kiệm điện, nước, phân loại rác, giảm tiêu hao vật tư… Sẵn sàng tham gia các sáng kiến xanh do doanh nghiệp khởi xướng.

"Một công ty sản xuất nhựa sinh học ở Bình Dương đã giảm được 30% lượng rác thải nhựa nội bộ nhờ sáng kiến từ nhóm công nhân", bà chia sẻ.

Thứ ba, kỹ năng mềm và năng lực thích ứng: Trong đó cần có kỹ năng làm việc nhóm, tư duy phản biện, giao tiếp hiệu quả. Sẵn sàng học hỏi, đổi mới và thích nghi với sự thay đổi liên tục.

Thứ tư là chủ động - đồng sáng tạo - tinh thần trách nhiệm: Theo bà Minh, không chỉ "làm đúng việc" mà còn biết đề xuất cải tiến, cùng tạo ra giá trị mới. Đồng thời có tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp vượt qua biến động.

Về một số khuyến nghị, bà Minh đề xuất: Đối với Nhà nước: Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách khuyến khích đào tạo nhân lực số - xanh. Đầu tư mạnh vào giáo dục nghề, STEM và các ngành phục vụ kinh tế xanh. Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về cung - cầu kỹ năng.

Đối với doanh nghiệp: Xây dựng chiến lược nhân sự dài hạn, kết hợp đào tạo nội bộ và hợp tác với cơ sở giáo dục. Tham gia ngay từ khâu thiết kế chương trình đào tạo, nhất là trong giáo dục nghề nghiệp và đào tạo tại chỗ. Đầu tư công nghệ hỗ trợ học tập và đánh giá kỹ năng. Lồng ghép mục tiêu kinh doanh với tiêu chuẩn ESG và chiến lược nhân lực.

Đối với cơ sở đào tạo: Cập nhật chương trình giảng dạy gắn với nhu cầu thực tiễn doanh nghiệp. Mở rộng hợp tác quốc tế, đẩy mạnh mô hình đào tạo kết hợp và thực tập tại doanh nghiệp. Thiết kế chương trình linh hoạt, tăng thời lượng thực hành, gắn với yêu cầu thị trường.

Phát triển đội ngũ giảng viên chất lượng cao, đặc biệt trong công nghệ, kỹ thuật và đổi mới sáng tạo. Ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy, phát triển nền tảng học trực tuyến, mô hình đại học số. Đào tạo kỹ năng số, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng công nghệ mới.

"Chuyển đổi số - xanh tại Việt Nam đòi hỏi một chiến lược nhân lực toàn diện, từ đào tạo mới, đào tạo lại đến đặt kỹ năng làm trung tâm; hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là SMEs; đầu tư công nghệ số - xanh và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để kết nối công nghệ - chiến lược - con người", bà Minh khẳng định.

Xem bản gốc tại đây