Nguyên nhân 165 công nhân tại một DN Nhà nước ở Sơn La bị chấm dứt hợp đồng

Báo Lao Động đã có bài viết về việc 165 công nhân tại Sơn La đột ngột bị chấm dứt hợp đồng lao động.

Theo đó, Công ty TNHH Nông nghiệp Tô Hiệu - Sơn La có địa chỉ tại tiểu khu 19, thị trấn Hát Lót, huyện Mai Sơn cũ (nay là xã Mai Sơn, tỉnh Sơn La). Tiền thân của Công ty là Nông trường Tô Hiệu, thành lập từ năm 1958.

Sau nhiều lần chuyển đổi, đến tháng 2.2019, công ty đổi tên thành Công ty TNHH Nông nghiệp Tô Hiệu - Sơn La và hiện hoạt động theo mô hình Công ty TNHH 2 thành viên. Trong đó, UBND tỉnh nắm giữ 70% cổ phần và Công ty CP mía đường Sơn La nắm giữ 30%.

Hầu hết các CNLĐ ở đây được ký hợp đồng lao động không xác định thời hạn và được Công ty đóng BHXH bắt buộc.

Tuy nhiên, từ ngày 1.6.2025, 165 công nhân bị đơn phương chấm dứt hợp đồng khiến nhiều người bức xúc.

Ngoài việc ký hợp đồng lao động thì những công nhân còn ký một hợp đồng giao khoán với Công ty theo Nghị định số 01-CP ngày 4.1.1995 và Nghị định 135/2005/NĐ-CP ngày 8.11.2005 của Chính phủ về việc giao khoán đất nông nghiệp, đất rừng sản xuất và đất có mặt nước nuôi trồng thủy sản trong các nông trường quốc doanh, lâm trường quốc doanh.

Theo điểm c, khoản 1, Điều 7 của Nghị định 01 và điểm f, khoản 1, Điều 9 của Nghị định 135 quy định nghĩa vụ của bên giao khoán phải thực hiện nộp BHXH cho người lao động nhận khoán.

Đồng thời, tại khoản 2, Điều 8 Nghị định 135 cũng quy định: “Trường hợp bên nhận khoán là cán bộ, công nhân viên thì tiền lương được hưởng từ sản xuất thông qua nhận khoán và phải thực hiện đầy đủ các chế độ quy định về tiền lương, BHXH, BHYT, bảo hộ lao động và được ghi thành khoản chi phí sản xuất trong hợp đồng khoán”.

Đến 27.12.2016, Chính phủ ban hành Nghị định 168/2016/NĐ-CP thay thế Nghị định 01, Nghị định 135 và có hiệu lực từ 15.2.2017 quy định về khoán rừng, vườn cây và diện tích mặt nước trong các ban quản lý rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và công ty TNHH một thành viên nông, lâm nghiệp Nhà nước.

Khi Nghị định 168 có hiệu lực đã không còn quy định nghĩa vụ bên giao khoán (người sử dụng lao động) phải tham gia BHXH cho người lao động nhận khoán nữa.

Nghị định 168 nêu rõ: "Nếu các lao động nhận khoán không phát sinh hợp đồng lao động thì bên giao khoán không phải nộp BHXH cho người lao động nhận khoán như trước đây nữa".

Quy định là vậy nhưng từ tháng 2.2017 đến 31.5.2025, Công ty vẫn thực hiện việc đóng BHXH bắt buộc cho người lao động với tỉ lệ, Công ty đóng 21,5% và người lao động đóng 10,5%.

Ông Nguyễn Văn Liêm - Giám đốc Công ty cho biết, giữa Công ty và các công nhân vẫn tồn tại một hợp đồng lao động song hành với hợp đồng giao khoán. Mục đích của hợp đồng lao động là để bảo đảm quyền lợi cho người lao động để họ được tham gia đóng BHXH bắt buộc.

Đến 1.2.2021, khi BHXH tỉnh Sơn La tiến hành thanh tra và ban hành Kết luận số 157/KL-BHXH về việc thanh tra liên ngành đóng BHXH, BHTN, BHYT và kiểm tra việc thực hiện chế độ, chính sách tại Công ty. BHXH tỉnh đã kiến nghị Công ty lập hồ sơ báo giảm đối với 208 lao động là hợp đồng khoán sản phẩm không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.

Các hợp đồng lao động đã ký kết nhưng các bên không thực hiện đúng theo quy định, không quản lý được người lao động, không thực hiện chấm công và không trả lương hằng tháng cho người lao động. Vì vậy người lao động không đủ điều kiện để đóng BHXH bắt buộc.

Trao đổi với PV Báo Lao Động, ông Đinh Thanh Tùng - Phó Giám đốc BHXH tỉnh Sơn La cho biết, trên thực tế, việc chấm dứt hợp đồng lao động đối với hơn 160 công nhân của Công ty thì hoạt động lao động, sản xuất theo hợp đồng giao khoán không có gì thay đổi.

Câu chuyện thay đổi ở đây là các công nhân sẽ phải chuyển từ đóng BHXH bắt buộc sang đóng BHXH tự nguyện hoặc tham gia BHYT hộ gia đình.

"Thực tế các hợp đồng lao động mà Công ty đã ký là hợp đồng khống để hợp thức hóa việc đóng BHXH bắt buộc cho người lao động. Đây có thể xem là hành vi trục lợi BHXH" - ông Tùng cho hay.

Xem bản gốc tại đây