Tăng lương hưu: Cơ hội để tăng tỉ lệ BHXH tự nguyện, giảm hưởng BHXH một lần

Lương hưu tăng tạo động lực “ở lại” với hệ thống BHXH

Sau nhiều tháng thất nghiệp vì công trình ít việc, ông Nguyễn Văn Chính (Hà Nội) từng tính rút BHXH một lần để có tiền trang trải cuộc sống. Hơn 12 năm đóng BHXH của ông khi ấy được xem như “khoản dự phòng” duy nhất cho giai đoạn khó khăn.

“Tôi từng nghĩ cứ lấy tiền ra lo trước đã. Nhưng sau khi được tư vấn, tôi mới hiểu nếu rút BHXH một lần thì coi như mất luôn cơ hội hưởng lương hưu và thẻ BHYT khi về già” - ông Chính chia sẻ.

Sau nhiều lần cân nhắc, ông quyết định bảo lưu toàn bộ thời gian đã tham gia BHXH để chờ tiếp tục đóng nối khi có công việc phù hợp.

Không riêng ông Chính, nhiều lao động sau khi nghỉ việc hiện nay cũng đang thay đổi suy nghĩ về BHXH một lần. Thay vì “rời hệ thống” để nhận khoản tiền trước mắt, họ bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến giá trị lâu dài của lương hưu, BHYT và các chế độ an sinh khi tuổi cao sức yếu.

Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh từ ngày 1.7.2026, mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng sẽ được điều chỉnh tăng thêm 8% theo Nghị định 162/2026/NĐ-CP. Thông tin lương hưu tiếp tục tăng đã tạo thêm động lực để nhiều người lựa chọn bảo lưu thời gian tham gia BHXH, duy trì cơ hội hưởng lương hưu trong tương lai.

Theo Luật BHXH năm 2024, người lao động nghỉ việc mà chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, chưa nhận BHXH một lần hoặc chưa hưởng trợ cấp hằng tháng thì được bảo lưu toàn bộ thời gian đã đóng để cộng nối về sau.

Điểm đáng chú ý là từ ngày 1.7.2025, thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu đã được giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm. Quy định mới mở thêm cơ hội cho nhiều lao động trung niên, lao động tự do hoặc người có quá trình tham gia BHXH chưa liên tục vẫn có thể đủ điều kiện hưởng lương hưu khi đến tuổi nghỉ hưu.

Theo các chuyên gia an sinh, trong bối cảnh già hóa dân số ngày càng nhanh, việc duy trì tham gia BHXH và có lương hưu hằng tháng sẽ giúp người lao động giảm đáng kể áp lực tài chính khi về già, đặc biệt là chi phí khám chữa bệnh.

Không chỉ được hưởng lương hưu ổn định hằng tháng, người hưởng lương hưu còn được cấp thẻ BHYT để chăm sóc sức khỏe lâu dài. Đây được xem là “điểm tựa kép” về thu nhập và y tế mà việc nhận BHXH một lần không thể thay thế.

Theo BHXH Việt Nam, ước đến hết tháng 4.2026, cả nước có 222.201 người hưởng BHXH một lần, giảm 24,89% so với cùng kỳ năm 2025. Con số này cho thấy ngày càng nhiều người lao động đã cân nhắc kỹ hơn giữa lợi ích trước mắt và an sinh lâu dài.

Mở rộng quyền lợi BHXH tự nguyện giúp người lao động thêm niềm tin tích lũy cho tuổi già

Cùng với xu hướng bảo lưu thời gian tham gia, BHXH tự nguyện cũng đang trở thành lựa chọn của nhiều lao động tự do muốn duy trì “đường dài” với hệ thống an sinh.

Sau khi doanh nghiệp cắt giảm lao động, chị Hà Thị Thắm - công nhân may tại Bắc Ninh - chuyển sang bán hàng nhỏ để có thu nhập. Dù kinh tế không còn ổn định như trước, chị vẫn tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện để nối tiếp thời gian đã đóng BHXH bắt buộc.

“Bây giờ càng lớn tuổi càng thấy có lương hưu và BHYT rất quan trọng. Sau này đau ốm mà không có bảo hiểm thì gánh nặng rất lớn” - chị Thắm nói.

Luật BHXH năm 2024 được đánh giá là bước tiến quan trọng nhằm tăng sức hấp dẫn của BHXH tự nguyện. Ngoài chế độ hưu trí và tử tuất, người tham gia BHXH tự nguyện từ đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con còn được hưởng trợ cấp thai sản 2 triệu đồng cho mỗi con sinh ra.

Không chỉ mở rộng quyền lợi, chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện từ ngân sách Nhà nước cũng tiếp tục được nâng lên theo Nghị định 159/2025/NĐ-CP. Trong đó, mức hỗ trợ đối với hộ nghèo và người sinh sống tại xã đảo, đặc khu tăng lên 50%; hộ cận nghèo tăng lên 40%; người dân tộc thiểu số tăng lên 30%; các nhóm khác tăng lên 20%.

Những thay đổi này góp phần giảm gánh nặng tài chính và khuyến khích người dân tham gia BHXH lâu dài thay vì lựa chọn nhận BHXH một lần.

Sau hơn 7 năm thực hiện Nghị quyết 28-NQ/TW về cải cách chính sách BHXH, diện bao phủ BHXH tự nguyện đã tăng nhanh. Nếu năm 2018 cả nước mới có hơn 277.000 người tham gia thì đến hết năm 2025 đã đạt hơn 2,6 triệu người, tăng 13,83% so với năm 2024.

Trong bối cảnh thị trường lao động còn nhiều biến động và tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh, việc giữ người lao động ở lại với hệ thống BHXH không chỉ giúp họ bảo đảm cuộc sống khi về già mà còn góp phần thực hiện mục tiêu BHXH toàn dân, xây dựng hệ thống an sinh xã hội bền vững trong giai đoạn mới.

Xem bản gốc tại đây