Công đoàn phải "đi trước" để bảo vệ người lao động

Trước thềm Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, nhiệm kỳ 2026-2031, Báo Lao Động có cuộc trao đổi với ông Hà Duy Trung - Ủy viên Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch LĐLĐ tỉnh Gia Lai - về những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền lợi đoàn viên, người lao động (ĐV, NLĐ).

- Ông đánh giá như thế nào về những định hướng lớn trong Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam (Dự thảo) trong bối cảnh phát triển mới của đất nước?

- Trước hết, tôi khẳng định rằng Dự thảo là một văn kiện có tầm nhìn chiến lược, mang tính đột phá và bám sát hơi thở của "Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc".

Qua nghiên cứu, tôi đặc biệt đánh giá cao 3 định hướng trọng tâm sau:

Thứ nhất, Dự thảo không chỉ dừng ở việc bảo vệ quyền lợi cơ bản mà đã nâng tầm thành chiến lược phát triển con người. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tại đô thị và khu công nghiệp ngày càng tăng, định hướng này giúp người lao động không chỉ "tồn tại" mà còn có điều kiện tích lũy, tái tạo sức lao động và chăm lo cho thế hệ tương lai. Điều đó sẽ củng cố niềm tin của ĐV với tổ chức Công đoàn.

Thứ hai, trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi mạnh mẽ thị trường lao động, Dự thảo đã xác định rõ vai trò của công nghệ và đổi mới sáng tạo. Việc nâng tỉ lệ lao động qua đào tạo, thúc đẩy học tập suốt đời là yêu cầu cấp thiết. Công đoàn không chỉ chăm lo đời sống tinh thần mà còn phải hỗ trợ công nhân nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, thích ứng với quá trình tự động hóa trong sản xuất.

Thứ ba, Dự thảo thể hiện quyết tâm tinh gọn bộ máy để hướng mạnh về cơ sở. Đây không đơn thuần là cắt giảm nhân sự mà là "dồn lực cho cơ sở". Việc tập trung vào Công đoàn cơ sở, nghiệp đoàn và lao động khu vực phi chính thức cho thấy Công đoàn đang chủ động tìm đến NLĐ, lắng nghe họ thông qua nền tảng số và các kênh truyền thông hiện đại, thay vì chờ họ tìm đến tổ chức.

- Từ thực tiễn địa phương, theo ông, những nội dung nào cần được nhấn mạnh hơn để nâng cao hiệu quả đại diện, chăm lo và bảo vệ ĐV, NLĐ?

- Từ thực tiễn tại Gia Lai, theo tôi, Dự thảo cần nhấn mạnh 5 nội dung trọng tâm để hoạt động Công đoàn đi vào thực chất, hiệu quả hơn, gồm

Thứ nhất, cần xây dựng đội ngũ cán bộ Công đoàn chuyên trách theo hướng đa năng, am hiểu pháp luật, kỹ năng thương lượng và công nghệ số. Trọng tâm phải hướng về Công đoàn cơ sở; cán bộ phụ trách địa bàn phải hỗ trợ nhanh hơn, sát thực tiễn hơn.

Thứ hai, cần đổi mới mạnh mẽ hoạt động chăm lo. Chăm lo không chỉ dừng ở tặng quà Tết hay thăm hỏi khi ốm đau mà phải tập trung vào các nhu cầu cốt lõi, bền vững của NLĐ như nhà ở xã hội, thiết chế Công đoàn, chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần.

Thứ ba, trong bối cảnh AI phát triển mạnh, Công đoàn cần đẩy mạnh ứng dụng nền tảng số như VNeID, mạng xã hội, ứng dụng Công đoàn... để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của ĐV, NLĐ. Công nghệ cần trở thành kênh tiếp nhận phản ánh, tư vấn pháp luật trực tuyến 24/7 để NLĐ dễ dàng tiếp cận sự hỗ trợ của Công đoàn.

Thứ tư, cần tập trung thành lập các nghiệp đoàn cơ sở cho lao động tự do như tài xế công nghệ, lao động thời vụ, người bán hàng rong… Muốn thu hút họ tham gia tổ chức, Công đoàn phải mang lại quyền lợi rõ ràng như hỗ trợ pháp lý, bảo hiểm xã hội tự nguyện và các gói phúc lợi thiết thực.

Thứ năm, Công đoàn cần chủ động thương lượng để nâng cao quyền lợi của NLĐ, nhất là tiền lương, thời giờ nghỉ ngơi, an toàn vệ sinh lao động và đào tạo lại tay nghề để NLĐ không bị đào thải trước công nghệ mới.

Hoạt động Công đoàn trong nhiệm kỳ tới phải lấy "sự hài lòng và niềm tin" của NLĐ làm thước đo để trở thành điểm tựa vững chắc của giai cấp công nhân trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

- Ông có những góp ý gì về giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động Công đoàn trong giai đoạn mới?

- Theo tôi, Công đoàn cần tiếp tục đổi mới mô hình tổ chức theo hướng tinh gọn, chuyên sâu, bám sát cơ sở.

Cần rà soát, sắp xếp mô hình tổ chức phù hợp với thay đổi của địa bàn hành chính, cơ cấu lao động, loại hình doanh nghiệp và không gian phát triển mới. Trọng tâm là giảm tầng nấc trung gian, khắc phục tình trạng quản lý phân tán, hình thức; đồng thời xây dựng mô hình Công đoàn cấp trên cơ sở đủ mạnh tại các khu công nghiệp, khu kinh tế.

Đổi mới tổ chức không chỉ là sắp xếp bộ máy mà quan trọng hơn là nâng cao năng lực đại diện, điều phối, hỗ trợ Công đoàn cơ sở và xử lý quan hệ lao động từ sớm, từ xa.

Cùng với đó, cần đổi mới mạnh mẽ nội dung hoạt động theo hướng lấy ĐV, NLĐ làm trung tâm. Hoạt động Công đoàn phải chuyển từ hành chính, phong trào sang phục vụ trực tiếp nhu cầu thiết thực của NLĐ như việc làm, tiền lương, bữa ăn ca, nhà ở, an toàn lao động, phúc lợi và đào tạo nghề.

Công đoàn cũng cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị, điều hành và tập hợp ĐV; xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về ĐV, doanh nghiệp, cán bộ Công đoàn, thỏa ước lao động tập thể và quan hệ lao động... Qua đó, Công đoàn có thể nắm chắc địa bàn, dự báo sớm rủi ro, tiếp nhận phản ánh và đánh giá hiệu quả hoạt động.

Cuối cùng, đổi mới tổ chức và hoạt động Công đoàn phải gắn với nhiệm vụ xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại, có bản lĩnh chính trị, trình độ nghề nghiệp, kỷ luật lao động và khả năng thích ứng với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế.

Khi NLĐ được chăm lo tốt hơn, được đại diện thực chất hơn và có điều kiện phát triển toàn diện hơn, tổ chức Công đoàn sẽ thực sự trở thành trung tâm đoàn kết, tập hợp giai cấp công nhân trong giai đoạn mới.

Xem bản gốc tại đây