Các đại dự án đường sắt chờ nguồn nhân lực chất lượng cao

Nhu cầu nhân lực khổng lồ cho các dự án đường sắt

Các dự án đường sắt hiện đại tại Việt Nam đang mở ra nhu cầu nhân lực lớn chưa từng có. Theo tính toán của Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR), riêng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đã cần khoảng 2.431 nhân sự cho quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì, thuộc 13 nhóm chức danh khác nhau. Trong đó có khoảng 1.700 lao động trực tiếp phục vụ vận hành và bảo trì hệ thống.

Những vị trí này không chỉ bao gồm lái tàu hay điều độ chạy tàu như trước đây, mà còn có nhiều chức danh mới liên quan đến công nghệ hiện đại như kỹ thuật cơ điện, thông tin tín hiệu, cấp điện, kiểm tra và sửa chữa phương tiện.

Ở quy mô lớn hơn, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được đánh giá là dự án hạ tầng lớn nhất trong lịch sử Việt Nam, với tổng chiều dài hơn 1.500km. Các chuyên gia dự báo dự án này có thể tạo ra hơn 200.000 việc làm, từ quản lý dự án, tư vấn thiết kế đến vận hành, chế tạo thiết bị và xây dựng.

Mới đây, Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng SGC - Tổng thầu thi công các công trình Đường sắt tốc độ cao và Hạ tầng, hầm đường bộ,… tại Việt Nam thông báo tuyển dụng 25.000 nhân sự trên toàn hệ thống. Trong đó có 15.000 nhân sự chất lượng cao cho các dây chuyền thi công hạ tầng và 10.000 nhân sự cho hai tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh và Bến Thành - Cần Giờ.

Con số này cho thấy, nhân lực không còn là câu chuyện của riêng ngành đường sắt, mà đã trở thành vấn đề của cả thị trường lao động trong lĩnh vực xây dựng, cơ khí và công nghệ.

Chế độ hấp dẫn

Sự phát triển của các dự án đường sắt cũng mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp hấp dẫn cho người lao động.

Tại SGC, đội ngũ kỹ sư có thu nhập từ 30 - 55 triệu đồng/tháng (tùy vị trí); công nhân có thu nhập 22 - 29 triệu đồng/tháng (tùy vị trí). Nhân viên lái xe, lái máy có thu nhập từ 16 - 65 triệu đồng/tháng (tùy vị trí). Doanh nghiệp cam kết chi trả đúng hạn. Lương được thanh toán định kỳ vào ngày cuối cùng của tháng.

Bên cạnh đó, người lao động được tham gia đầy đủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm tai nạn lao động 24/7 ngay từ khi có mặt tại công trường, cùng các chế độ nghỉ phép năm, quà Tết… - chính sách hiếm có trên thị trường xây dựng hiện nay.

Mức thu nhập này được đánh giá là cạnh tranh so với nhiều ngành nghề kỹ thuật khác, đặc biệt khi đi kèm với các chế độ bảo hiểm và an toàn lao động tại các công trường lớn. Điều này cũng tạo ra một xu hướng mới trong thị trường lao động: nhiều kỹ sư trẻ bắt đầu quan tâm hơn tới các ngành hạ tầng và giao thông - những lĩnh vực trước đây vốn ít được chú ý.

Yêu cầu chất lượng nhân lực

Nếu các công trình hạ tầng truyền thống chủ yếu cần lao động xây dựng, thì các dự án đường sắt hiện đại lại đòi hỏi những kỹ năng hoàn toàn khác. Theo các chuyên gia, đường sắt tốc độ cao là một hệ thống tích hợp nhiều công nghệ phức tạp: từ cơ khí chính xác, điện - điện tử, tự động hóa đến trí tuệ nhân tạo trong điều hành giao thông. Vì vậy, đội ngũ nhân lực không chỉ cần đông mà còn phải được đào tạo bài bản và có khả năng làm chủ công nghệ.

PGS.TS Nguyễn Văn Hùng - Hiệu trưởng Trường Đại học Giao thông Vận tải - cho rằng, công nghệ hiện đại chỉ là điều kiện cần, còn yếu tố quyết định nằm ở con người. Nếu không có đội ngũ kỹ sư đủ trình độ, Việt Nam sẽ phải phụ thuộc lâu dài vào các nhà thầu và chuyên gia nước ngoài.

Đại diện cơ quan quản lý xây dựng nhấn mạnh, dự án đường sắt tốc độ cao không chỉ là công trình giao thông, mà còn là phép thử về năng lực khoa học - công nghệ và nguồn nhân lực của Việt Nam.

Ông Lê Trung Thành - Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ (Bộ Xây dựng) cho hay: “Đường sắt tốc độ cao là dự án lớn nhất từ trước tới nay. Điều quan trọng nhất chính là nguồn nhân lực từ thiết kế, xây dựng, vận hành, chế tạo thiết bị cho đến quản lý tiêu chuẩn và quy chuẩn”.

Theo ông Thành, bên cạnh việc tiếp thu kinh nghiệm từ Pháp, Hàn Quốc hay Trung Quốc - những quốc gia đã phát triển hàng nghìn cây số đường sắt tốc độ cao, Việt Nam phải đặc biệt chú trọng đào tạo thế hệ kỹ sư trẻ.

Thách thức từ đào tạo đến thu hút nhân tài

Tuy nhiên, một trong những vấn đề lớn hiện nay là khoảng cách giữa nhu cầu nhân lực của các dự án và khả năng đào tạo của các cơ sở giáo dục.

Thời gian đào tạo một kỹ sư đường sắt chuyên sâu thường mất ít nhất 5-7 năm, trong khi nhiều dự án lớn dự kiến khởi công trong vài năm tới. Điều này khiến việc chuẩn bị nguồn nhân lực trở nên cấp bách.

Chính phủ đã đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 35.000 nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực đường sắt giai đoạn 2025 - 2030, bao gồm 1.000 người trình độ sau đại học, 14.000 người trình độ đại học và hàng chục nghìn nhân lực ở các trình độ khác.

Song song với đó, khoảng 88 triệu USD từ kinh phí dự án sẽ được dành riêng cho đào tạo, bao gồm học bổng cho sinh viên các ngành đặc thù như cơ khí, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và xây dựng các phòng thí nghiệm phục vụ nghiên cứu.

Tuy vậy, các trường đại học cho rằng, thu hút sinh viên vào các ngành kỹ thuật chuyên sâu vẫn là bài toán khó. Nhiều ngành như kỹ thuật đường sắt, cơ khí hay vật liệu thường có lượng thí sinh đăng ký thấp hơn các ngành kinh tế hoặc công nghệ thông tin.

Tại cuộc tọa đàm lấy ý kiến góp ý dự thảo Chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học về đường sắt do Trường ĐH Giao thông Vận tải tổ chức ngày 11.3 mới đây, ông Đặng Văn Huấn - Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GDĐT) cho biết: Cần xây dựng lực lượng nhân lực đủ năng lực tiếp nhận và phát triển công nghệ mới. Vì vậy, việc chuẩn hóa chương trình đào tạo là yêu cầu quan trọng, tạo cơ sở để các trường triển khai đào tạo, đồng thời bảo đảm sự cạnh tranh minh bạch và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đồng thời, cần có cơ chế học bổng, đặt hàng đào tạo từ doanh nghiệp và chính sách đãi ngộ tốt để thu hút sinh viên giỏi theo học các ngành này.

Xem bản gốc tại đây