Chọn ngành phải nhìn theo thị trường lao động

Đam mê cần song hành với năng lực và thực tế thị trường

Mỗi mùa tuyển sinh, câu chuyện chọn ngành luôn là bài toán khó với học sinh lớp 12. Nếu trước đây nhiều em dễ bị chi phối bởi xu hướng ngành hot, mức lương cao hay lựa chọn theo bạn bè, thì nay không ít học sinh đã bắt đầu nhìn lại chính mình trước khi đưa ra quyết định.

Nguyễn Quốc Bảo - học sinh lớp 12, Trường THPT Galileo (Hà Nội) - cho rằng, yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự yêu thích và hứng thú thực sự với ngành học. Chỉ khi có đam mê, người học mới đủ động lực để theo đuổi suốt những năm đại học và xa hơn là con đường nghề nghiệp sau này.

“Khi cân nhắc lựa chọn ngành, em dựa trên những môn học là thế mạnh của bản thân như Toán và Vẽ, đồng thời tham khảo thêm ý kiến từ thầy cô để xác định hướng đi phù hợp” - Bảo nói.

Còn Lê Thái Duy - học sinh lớp 12, Trường THPT Kim Liên (Hà Nội) chọn ngành dựa trên sự yêu thích lâu dài với lĩnh vực kinh tế. Sau khi tìm hiểu kỹ các chương trình đào tạo và cơ hội nghề nghiệp, Duy cảm thấy bản thân phù hợp.

Thấu hiểu tâm lý học sinh, giáo viên cho hay, đam mê chỉ là điều kiện cần. Nếu chỉ chọn ngành bằng cảm xúc mà thiếu đánh giá thực tế về năng lực, điều kiện tài chính và nhu cầu xã hội, quyết định ấy có thể dẫn đến nhiều hệ lụy.

Theo cô Nguyễn Ngọc Vân - Giáo viên Trường THPT Galileo (Hà Nội), lựa chọn ngành nghề hiệu quả phải dựa trên nhiều yếu tố song hành: Sở thích cá nhân, năng lực thực tế, điều kiện học tập và xu hướng tuyển dụng. Học sinh cần nhìn vào kết quả học tập, các kỳ thi thử, thế mạnh môn học để đánh giá khả năng phù hợp với từng lĩnh vực, đồng thời cân nhắc khả năng tài chính gia đình để có lựa chọn bền vững.

Thời đại AI và cách tiếp cận mới

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang khiến nhiều ngành nghề thay đổi nhanh chóng. Điều đó cũng kéo theo việc chọn trường, chọn ngành cần có góc nhìn mới hơn.

Theo các chuyên gia, thí sinh ngày nay không chỉ xem xét danh tiếng trường hay điểm chuẩn, mà cần quan tâm đến mức độ đổi mới chương trình đào tạo, khả năng cập nhật công nghệ số và tính gắn kết với doanh nghiệp.

Một cơ sở đào tạo có liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp sẽ giúp sinh viên có thêm cơ hội thực hành, trải nghiệm thực tế, tham gia các dự án nghề nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế giảng đường. Đây là yếu tố quan trọng để người học không bị tụt lại phía sau trong bối cảnh kiến thức thay đổi rất nhanh và yêu cầu tuyển dụng ngày càng cao.

Theo TS Nguyễn Thị Thu Hà - Ủy viên Thường trực Hội đồng tuyển sinh, Trường Đại học Thăng Long, một trường đại học phù hợp không chỉ cung cấp kiến thức chuyên môn mà còn phải tạo điều kiện để sinh viên trải nghiệm thực tế, tham gia dự án cùng doanh nghiệp và tiếp cận sớm môi trường nghề nghiệp. Mô hình đào tạo gắn với ba trụ cột: Nhà trường - doanh nghiệp - nhà quản lý nên được ưu tiên.

Trong bối cảnh nhiều thay đổi về công nghệ, nhân lực và nhu cầu xã hội, việc chọn ngành chọn trường ngày càng đòi hỏi sự tỉnh táo. Một quyết định vội vàng, chạy theo xu hướng hoặc dựa trên cảm tính có thể khiến học sinh mất nhiều năm điều chỉnh lại hướng đi. Vì vậy, hiểu mình, hiểu ngành và hiểu thị trường là ba yếu tố không thể thiếu trước khi đặt bút đăng ký nguyện vọng.

Xem bản gốc tại đây