Cần định danh tài xế xe ôm công nghệ là người lao động để tham gia BHXH bắt buộc

93,6% tài xế coi lái xe công nghệ là công việc chính

Ông Phùng Thái Quang - Phó Chủ tịch LĐLĐ TPHCM, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ người lao động Công đoàn TPHCM - cho biết, kinh tế số và các mô hình việc làm thông qua nền tảng công nghệ ngày càng phát triển, tài xế xe công nghệ đang trở thành một lực lượng lao động đáng quan tâm tại các đô thị lớn. Hiện TPHCM có khoảng 400.000 tài xế xe công nghệ và giao hàng. Mô hình này tạo ra cơ hội việc làm, thu nhập và tính linh hoạt, nhưng đồng thời đặt ra nhiều vấn đề về rủi ro nghề nghiệp, cường độ làm việc và khả năng tiếp cận an sinh xã hội.

Khảo sát nhanh từ 141 tài xế xe công nghệ cho thấy, 93,6% số người được khảo sát coi lái xe công nghệ là công việc chính; 46,1% làm việc từ 8 đến 10 giờ/ngày và 35,5% thường xuyên làm việc trên 10 giờ/ngày. Do chỉ được coi là đối tác của các nền tảng, các tài xế không được tham gia BHXH, BHYT bắt buộc, chỉ có 73,4% tài xế tham gia BHYT hộ gia đình hoặc được công đoàn hỗ trợ, nhiều người chưa tham gia bất kỳ loại hình bảo hiểm nào, kể cả BHYT.

“Đặc biệt, 92,9% tài xế mong muốn nghề nghiệp và địa vị pháp lý của mình được xác định rõ hơn; 87,9% mong muốn có cơ chế phù hợp để được tham gia các chính sách BHXH, được chăm lo về vật chất, tinh thần và đây là mong muốn hết sức chính đáng để được hỗ trợ nếu chẳng may gặp rủi ro và trong cuộc sống hằng ngày” - ông Quang nhấn mạnh.

Ông Phạm Mi Sên, tài xế xe công nghệ 2 bánh cho biết, đã gắn bó với công việc này hơn 10 năm và cũng phải chịu sự quản lý, điều hành nhất định từ các doanh nghiệp nền tảng. Từ 10 năm trước, ông đã thu thập được hơn 3.000 chữ ký của đồng nghiệp để đi kiến nghị cần quy định tài xế xe công nghệ là người lao động (NLĐ) thuộc đối tượng đóng BHXH, BHYT bắt buộc. Tuy nhiên, đến nay, kiến nghị này cũng chưa được giải quyết.

Kiến nghị mở rộng BHXH bắt buộc đối với tài xế xe công nghệ

PGS.TS Nguyễn Đức Lộc - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đời sống xã hội - cho biết, qua khảo sát 400 tài xế (200 người lái ôtô và 200 người lái xe máy), thu nhập của tài xế công nghệ hiện nay đã giảm đến mức nếu để họ tham gia BHXH tự nguyện thì sẽ không bảo đảm cuộc sống, mà cần có sự chia sẻ từ doanh nghiệp, xã hội. “Cần có định danh rõ ràng với tài xế xe công nghệ và phân bổ thu nhập hợp lý giữa doanh nghiệp và tài xế xe công nghệ và hai bên cùng đóng BHXH bắt buộc” - ông Lộc nói.

Theo Tiến sĩ Đinh Thị Chiến - giảng viên Trường Đại học Luật TPHCM, việc xác nhận tài xế xe công nghệ là NLĐ hay không phụ thuộc vào thực chất mối quan hệ, chứ không phải dựa vào tên gọi. Pháp luật về lao động, BHXH của Việt Nam cũng đã quy định việc đóng BHXH bắt buộc với trường hợp hai bên thỏa thuận hợp đồng bằng tên gọi khác, nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.

“Theo nghiên cứu của tôi, mối quan hệ giữa tài xế xe công nghệ với doanh nghiệp nền tảng có đầy đủ yếu tố là quan hệ lao động. Mặc dù có sự linh hoạt nhất định, nhưng tài xế xe công nghệ hiện yếu thế hơn rất nhiều NLĐ bình thường. Nếu chỉ dựa vào BHXH tự nguyện đối với tài xế xe công nghệ không có quan hệ lao động là chưa đủ mà cần nghiên cứu cơ chế đóng góp an sinh bắt buộc có sự tham gia của doanh nghiệp nền tảng” - Tiến sĩ Chiến nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Quốc Thanh - Phó Giám đốc BHXH TPHCM - cũng cho rằng, đề xuất tài xế xe công nghệ là đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là phù hợp với các chủ trương của Đảng và quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành cũng như Công ước 193 của ILO.

Từ các kiến nghị, ông Phùng Thái Quang cho biết, Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ người lao động Công đoàn TPHCM sẽ cùng các bên liên quan kiến nghị các doanh nghiệp nền tảng minh bạch thuật toán, thúc đẩy cơ chế thương lượng về tỉ lệ chiết khấu và kiến nghị mở rộng BHXH bắt buộc đối với tài xế xe công nghệ, để NLĐ được bảo vệ tương xứng với những đóng góp của mình cho kinh tế nền tảng.

Đọc bản gốc tại đây