Đề xuất lập quỹ dự phòng doanh nghiệp nợ BHXH để trả cho người lao động

Trong các ngày 7-8.4, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (LĐLĐVN) tổ chức Hội nghị phản biện xã hội Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH).

Phát biểu tại hội nghị, ông Ngọ Duy Hiểu - Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (Tổng LĐLĐVN) - chủ trì hội nghị - nhấn mạnh đến việc Luật BHXH góp phần đảm bảo an sinh xã hội, nâng cao đời sống của người lao động khi đang làm việc và khi nghỉ hưu, do đó cần có những quy định cụ thể.

Theo ông Nguyễn Duy Cường - Phó Cục trưởng Cục tiền lương và BHXH, Bộ Nội vụ, năm 2024, luật đã được sửa đổi nhưng hiện nay chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức thực hiện chính sách BHXH đã có nhiều thay đổi và mô hình tổ chức chính quyền địa phương mới không còn cấp trung gian. Vì vậy, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung các quy định tại Luật BHXH số 41/2024/QH15 cho phù hợp.

Các đại biểu tập trung cho ý kiến về quy định về vị trí, vai trò, trách nhiệm, quyền hạn của cơ quan BHXH trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện chế độ chính sách về BHXH; Quy định về vai trò, quyền, trách nhiệm của tổ chức công đoàn trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung đảm bảo phù hợp với bối cảnh, tình hình mới; Việc sửa đổi công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành về BHXH trong dự thảo Luật; Việc bổ sung quy định về Quỹ BHXH được gửi tiền tại các ngân hàng thương mại cổ phần có vốn Nhà nước và vốn doanh nghiệp nhà nước từ 50% vốn điều lệ trở lên trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung.

Trong nội dung phản biện, GS.TS Lê Minh Thông - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban pháp luật của Quốc hội - phân tích: Hiện BHXH đã thuộc Bộ Tài chính (không thuộc Chính phủ như trước đây) nên cần quy định cụ thể vị trí của BHXH để rõ về quan hệ của BHXH đối với Bộ Tài chính, với người đóng và thụ hưởng chính sách BHXH cũng như rõ nguyên tắc hoạt động của BHXH. BHXH là cơ quan cung cấp dịch vụ công, quản lý Quỹ BHXH mà không quy định rõ vị trí thì sẽ rất khó hoạt động.

Đối với thành phần của Hội đồng quản lý Quỹ, GS.TS Lê Minh Thông đề nghị phải làm rõ mối quan hệ giữa Hội đồng Quỹ BHXH với Bộ Tài chính; mức độ độc lập của Hội đồng Quỹ BHXH; trách nhiệm của từng thành viên Hội đồng.

Để phù hợp với mô hình tổ chức hoạt động không có công đoàn của các cơ quan và lực lượng vũ trang, tại dự thảo Luật sửa đổi quy định tại khoản 2 Điều 46 và khoản 2 Điều 60 (chế độ dưỡng sức phục hồi sức khỏe sau khi ốm đau và dưỡng sức phục hồi sức khỏe sau thai sản) theo hướng: Trường hợp đơn vị sử dụng lao động không có công đoàn cơ sở (đã bao gồm cả trường hợp chưa có công đoàn cơ sở) thì do người sử dụng lao động quyết định.

Đối với nội dung này, GS.TS Lê Minh Thông cho rằng, phải quy định rõ hơn các điều kiện mà người sử dụng lao động được quyền quyết. Trước hết phải quy định căn cứ trên đề nghị của người lao động để quyết và căn cứ vào hồ sơ y tế. Có như vậy mới tạo ra cơ chế an toàn hơn cho người lao động vì người lao động luôn là yếu thế.

Tại hội nghị, bà Nguyễn Diệu Hồng - chuyên gia độc lập - đề nghị BHXH Việt Nam nằm trong Bộ Tài chính thì cũng cần phải có tương ứng tại chính quyền địa phương 2 cấp. Bên cạnh đó, từ góc độ kỹ thuật, bà Hồng phân tích thông lệ quốc tế, Quỹ BHXH bao giờ cũng phải an toàn; sinh lời (vì phải bảo toàn giá trị để chi trả cho 30 năm sau); dễ thanh khoản; mang lợi ích kinh tế và xã hội. Ở đây, vấn đề an toàn kèm với 3 yếu tố phía sau. Còn ở Việt Nam thì chỉ an toàn, bền vững, hiệu quả (phải mang lại lợi ích cho cộng đồng, dễ thanh khoản).

Do đó, bà Hồng bày tỏ lo lắng khi dự thảo Luật bổ sung quy định e vào khoản 1 Điều 122 theo hướng Quỹ BHXH được gửi tiền tại các ngân hàng thương mại cổ phần có vốn Nhà nước và vốn doanh nghiệp nhà nước từ 50% vốn điều lệ trở lên bảo đảm điều kiện theo quy định của Chính phủ. Bởi, theo bà Hồng, khuyến khích đầu tư, tăng giá trị Quỹ nhưng phải an toàn.

Từ thực tiễn hoạt động, các cán bộ Công đoàn cho ý kiến vào vai trò của các thành viên trong Hội đồng quản lý Quỹ BHXH, quyền lợi của người lao động khi tham gia BHXH, mối quan hệ giữa BHXH khu vực và Ủy ban Nhân dân địa phương…

Trong đó, ông Đỗ Văn Thức - Phó trưởng ban Công tác Công đoàn LĐLĐ Thành phố Hải Phòng - nêu thực trạng rất nhiều người lao động tham gia BHXH, đến lúc làm thủ tục hưởng chế độ mới biết doanh nghiệp đang nợ BHXH, dẫn đến tình trạng họ không thể nghỉ hưu, không được hưởng các chế độ.

Ông Thức đề xuất thiết lập quỹ dự phòng hoặc sử dụng tiền phạt các doanh nghiệp nợ đọng BHXH để chi trả cho người lao động.

Còn ông Vũ Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Công đoàn Y tế VN thì cho rằng, muốn sinh lời thì phải đầu tư, mà đầu tư thì phải chấp nhận rủi ro nên cần cân nhắc về hướng Quỹ BHXH được gửi tiền tại các ngân hàng thương mại cổ phần có vốn Nhà nước và vốn doanh nghiệp nhà nước từ 50% vốn điều lệ trở lên bảo đảm điều kiện theo quy định của Chính phủ.

Còn đối với khoản 2 Điều 46 và khoản 2 Điều 60 của dự thảo Luật sửa đổi về chế độ dưỡng sức phục hồi sức khỏe sau khi ốm đau và dưỡng sức phục hồi sức khỏe sau thai sản, ông Tuấn góp ý nên ghi rõ đối với những nơi không có tổ chức Công đoàn thì thực hiện theo quy định của pháp luật và đề nghị của người lao động.

Xem bản gốc tại đây