Lao động nền tảng số cần được đảm bảo quyền lợi
Với khoảng 2 triệu lao động trên nền tảng số, nhiều ý kiến khẳng định cần có cơ chế, chính sách đảm bảo quyền lợi cho nhóm lao động này.
Tiếp cận hạn chế với hệ thống an sinh xã hội
Theo khảo sát, có 94% lao động nền tảng coi đây là công việc chính (vì có thời gian làm việc trên 4 giờ/ngày). 80% người làm việc trên nền tảng từ 1 năm trở lên. 78% không có BHXH (bắt buộc và tự nguyện). 33% người không biết về việc nếu tham gia đóng BHXH tự nguyện thì sẽ được Nhà nước hỗ trợ, tối thiểu là 264.000 đồng.
Một số đặc điểm của lao động nền tảng số là việc làm linh hoạt, có thể đồng thời làm việc cho nhiều nền tảng; Thu nhập biến động; Mức độ tự chủ tương đối cao; Phụ thuộc nhiều vào nền tảng số; Tiếp cận hạn chế với hệ thống an sinh xã hội truyền thống.
Vấn đề được nhiều người quan tâm hiện nay là địa vị pháp lý của lao động nền tảng; cơ chế nào giúp người lao động đối thoại với nền tảng về đơn giá, mức khấu trừ, an toàn, giải quyết khiếu nại và điều kiện khóa tài khoản? Công đoàn có thể phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội tư vấn, hỗ trợ đăng ký, theo dõi quyền lợi của đoàn viên thế nào…
Tăng cường tham gia đối thoại, thương lượng
Chuyên gia quan hệ lao động, TS Đỗ Quỳnh Chi chia sẻ về 2 mô hình tại Ấn Độ và Trung Quốc. Ở cả 2 quốc gia này, tài xế công nghệ không được công nhận là người lao động - nghĩa là không được hưởng quyền lợi như người lao động truyền thống nhưng họ được đảm bảo một số quyền lợi nhất định. Đơn cử như ở Trung Quốc không cho phép thuật toán ảnh hưởng tới mức lương, thời gian làm việc của đối tượng lao động này…
Tại Tọa đàm “Địa vị pháp lý và việc làm cho lao động nền tảng số tại Việt Nam” do Tổng LĐLĐVN tổ chức, ông Lê Đình Quảng - nguyên Phó Trưởng ban Quan hệ Lao động Tổng LĐLĐVN - đưa ra 4 khoảng trống đối với đối tượng lao động này. Thứ nhất, thiếu định nghĩa pháp lý rõ ràng về lao động số. Thứ hai, thiếu xác nhận trách nhiệm của chủ doanh nghiệp. Thứ ba, thiếu dữ liệu Nhà nước. Thứ tư, thiếu mô hình đảm bảo an sinh xã hội và các quyền lợi cho đối tượng này. Từ thực tế đó, ông Quảng đề xuất cần khắc phục bằng cách có 1 chương về lao động nền tảng số trong Bộ luật Lao động sửa đổi, trong đó cần có nội dung về đảm bảo an sinh xã hội một cách linh hoạt và tăng cường thêm cơ chế bảo vệ.
Ông Quảng nhấn mạnh trong chương này cần có nội dung về sự thống nhất giữa các cơ quan quản lý Nhà nước cũng như tăng cường thành lập tổ chức Công đoàn…
Nhiều ý kiến khác tại Tọa đàm cho rằng, cần xác định đây là người lao động có quan hệ lao động và cần sửa Luật Lao động để họ được đảm về an sinh cũng như cần minh bạch hóa các thuật toán.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực Tổng LĐLĐVN Ngọ Duy Hiểu, từ năm 2020, Tổng LĐLĐVN đã có đề tài nghiên cứu về lao động nền tảng số tại Việt Nam nhưng điều cần thiết nhất bây giờ là phải có trách nhiệm của doanh nghiệp công nghệ và sự quan tâm của quản lý Nhà nước.
Tới đây, Tổng LĐLĐVN sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất chính sách để đảm bảo quyền lợi cho lao động nền tảng số; trong đó tập trung tăng cường tham gia thương lượng, đối thoại.
Xem bản gốc tại đây
