Lương chưa đủ sống, một số lao động trẻ làm ngày, cày đêm

Lao động trẻ làm ngày không đủ, tranh thủ cày đêm

Thay vì ngồi chờ lương tăng, nhiều lao động trẻ chủ động tìm thêm việc làm bán thời gian, làm từ xa hoặc nhận việc theo sản phẩm để tăng thu nhập, trang trải chi phí sinh hoạt tại các đô thị lớn.

Khác với nhóm lao động hưởng lương theo sản phẩm hoặc theo năng suất, phần lớn nhân viên văn phòng làm việc toàn thời gian nhận thu nhập chủ yếu từ mức lương cố định. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tại các thành phố lớn liên tục tăng, mức lương này nhiều khi chỉ đủ đáp ứng những nhu cầu tối thiểu.

Gia nhập thị trường lao động đúng một năm sau khi tốt nghiệp, bạn Trần Khánh Ly (23 tuổi, quê Phú Thọ; hiện thuê trọ tại phường Mỹ Đình, Hà Nội) cho biết, luôn phải tính toán kỹ lưỡng để cân đối tổng thu nhập khoảng 8 triệu đồng mỗi tháng.

"Tôi vừa chuyển sang một công việc khác khoảng 1 tháng trước, chưa kịp nhận mức tăng lương cơ sở mới. Trước đây, tôi hưởng lương bậc 1, hệ số 2,34, sau khi trừ các khoản bảo hiểm xã hội, phần lương cứng thực nhận chỉ khoảng 4,9 triệu đồng/tháng. Trong khi đó, tiền thuê trọ của hai chị em, bao gồm điện, nước và các chi phí đi kèm, đã lên đến khoảng 5 triệu đồng/tháng. Mùa hè sử dụng điều hòa nhiều, số tiền này có thể lên tới 5,5 triệu đồng", Khánh Ly chia sẻ.

Ngoài tiền nhà, Ly phải chi cho các khoản sinh hoạt thiết yếu như thực phẩm, xăng xe, phí giao hàng, cà phê... với tổng chi phí khoảng 500.000 đồng/tuần. Để duy trì cuộc sống tại Hà Nội, Khánh Ly buộc phải làm thêm 2-3 công việc ngoài giờ hành chính.

"Ban ngày tôi làm công việc chính, buổi tối và cuối tuần nhận thêm việc viết nội dung, truyền thông hoặc các dự án ngắn hạn. Nếu chỉ trông chờ vào lương chính thì rất khó cân đối chi tiêu", Khánh Ly nói.

Không chỉ làm thêm để tăng thu nhập, Khánh Ly còn phải dành một phần đáng kể cho việc học tập, nâng cao kỹ năng. Trong lĩnh vực truyền thông, việc cập nhật kiến thức, học ngoại ngữ hay tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn gần như là yêu cầu bắt buộc nếu muốn có cơ hội thăng tiến.

"Nếu muốn tăng thu nhập trong tương lai thì trước hết phải đầu tư cho bản thân. Có khóa học ngoại ngữ học phí bằng cả một tháng lương, nhưng tôi vẫn phải cố gắng theo học", Khánh Ly chia sẻ.

Cũng rơi vào guồng quay "làm ngày, cày đêm", Hoàng Minh Tuyên (25 tuổi, quê Quảng Ninh; hiện sinh sống tại phường Cầu Giấy, Hà Nội) cho hay, tổng thu nhập mỗi tháng khoảng 10 triệu đồng nhưng không mấy dư dả.

"Khoản cố định mỗi tháng gồm tiền thuê phòng, điện nước đã khoảng 4 triệu đồng. Ngoài ra, còn tiền ăn uống, đi lại và chi phí tập luyện thể thao để giữ gìn sức khỏe", Minh Tuyên cho biết.

Chỉ riêng những khoản chi thiết yếu cũng đã chiếm phần lớn thu nhập. Bên cạnh đó, khi bạn bè lần lượt kết hôn, các khoản chi cho cưới hỏi, hiếu hỉ cũng trở thành áp lực tài chính.

Để cải thiện thu nhập, ngoài công việc chính là quay phim, Minh Tuyên thường nhận thêm các dự án làm ngoài giờ hoặc công việc tự do phù hợp với chuyên môn.

Chiếm tỉ trọng lớn nhưng có xu hướng giảm

Nhìn nhận về xu hướng lao động trẻ đảm nhận nhiều công việc cùng lúc, TS Nguyễn Việt Cường - Thành viên độc lập Hội đồng Tiền lương Quốc gia, giảng viên Trường Quốc tế, Đại học Quốc gia Hà Nội - dẫn số liệu từ Điều tra lao động việc làm cho biết, tính đến năm 2024, tỉ lệ lao động trẻ trong độ tuổi 15-29 có từ hai việc làm trở lên chiếm 1,6%. Con số này giảm nhẹ so với mức khoảng 2% vào năm 2021.

Theo số liệu Cục Thống kê (Bộ Tài chính), lao động có việc làm phi chính thức vẫn chiếm tỉ trọng lớn, song đang có xu hướng giảm. Tính chung 6 tháng đầu năm 2026, tỉ lệ lao động có việc làm phi chính thức là 61,9%, giảm 2 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2025 (63,9%).

Ông Cường cho rằng, việc người trẻ làm thêm hoặc đảm nhận nhiều công việc cùng lúc không còn là câu chuyện mới, đặc biệt trong bối cảnh các hình thức làm việc từ xa, làm việc tại nhà và lao động tự do ngày càng phổ biến.

"Với những người làm việc tự do, việc cùng lúc đảm nhận nhiều công việc là xu hướng dễ hiểu. Tuy nhiên, đối với nhóm lao động làm việc ổn định, đặc biệt trong các doanh nghiệp, tỉ lệ người lao động có nhiều hơn một công việc chính thức là rất nhỏ", ông Cường phân tích.

Xu hướng làm nhiều công việc cùng lúc chưa thực sự phổ biến trong nhóm lao động làm công ăn lương mà chủ yếu tập trung ở nhóm lao động bán thời gian hoặc tự kinh doanh sản xuất.

Xem bản gốc tại đây