Nợ bảo hiểm xã hội kéo dài, điểm nghẽn an sinh tại Quảng Ngãi

Công nhân đòi quyền lợi suốt nhiều năm

Tính đến nay, tổng số tiền chậm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) của các đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn toàn tỉnh là hơn 260 tỉ đồng. Trong số này, có nhiều đơn vị nợ lớn, nợ kéo dài.

Qua theo dõi của phóng viên, khoảng 6 năm qua, hàng chục công nhân từng làm việc tại Nhà máy gạch Phong Niên, thuộc Công ty CP Licogi Quảng Ngãi, vẫn bị nợ lương, nợ bảo hiểm xã hội và nợ trợ cấp xã hội. Từ năm 2020 đến nay, người lao động đã nhiều lần viết đơn yêu cầu công ty giải quyết các chế độ liên quan. Tuy nhiên, lãnh đạo công ty liên tục khất nợ và chỉ hứa hẹn suông.

Ông Nguyễn Cao Tính, ở xã Thọ Phong cho hay: “Tôi làm việc tại phân xưởng Nhà máy gạch Phong Niên, thuộc Công ty Licogi từ năm 1994. Tháng 10.2020, công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng, khiến tôi không chỉ thất nghiệp mà còn bị nợ lương. Ngoài tôi, còn có hơn 40 công nhân bị nợ lương, nợ BHXH, nợ trợ cấp xã hội. Riêng bản thân tôi, làm ở đó rồi giờ đau yếu, không làm được việc gì. Một mình nuôi 3 đứa con, Tết nhất đến nơi mà không biết lấy đâu ra tiền để trang trải”.

Công ty CP Licogi Quảng Ngãi là một trong những doanh nghiệp nợ kéo dài, được đưa vào danh sách giám sát đặc biệt. Tổng số tiền doanh nghiệp này nợ người lao động là hơn 7,9 tỉ đồng, với thời gian nợ kéo dài 79 tháng.

Ngoài Licogi, tại Quảng Ngãi còn có nhiều đơn vị nợ lớn, nợ lâu, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người lao động như: Công ty CP Lilama 45.3 nợ gần 8,6 tỉ đồng (56 tháng); Công ty TNHH Thương mại bất động sản Hưng Việt - Chi nhánh Quảng Ngãi nợ 2,6 tỉ đồng (49 tháng); Công ty TNHH Trường Trung cấp Kinh tế - Công nghệ Dung Quất nợ trên 1 tỉ đồng (120 tháng); Công ty CP Sản xuất Thương mại và Dịch vụ Đại Nguyên nợ hơn 510 triệu đồng (103 tháng)…

Ông Đỗ Vũ Minh Tuấn - Phó Trưởng phòng Quản lý thu và Phát triển người tham gia, Bảo hiểm xã hội tỉnh - cho biết: Khó khăn lớn nhất trong công tác thu hồi nợ là nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính, sản xuất kinh doanh, chịu ảnh hưởng của thiên tai, dịch bệnh. Nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động, dẫn đến khả năng thanh toán nợ BHXH, BHYT rất hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn có một số đơn vị cố tình trây ỳ, trốn đóng BHXH. Thời gian qua, cơ quan BHXH đã phối hợp với các sở, ban, ngành, cụ thể là Thanh tra tỉnh và Sở Nội vụ, tiến hành thanh tra Công ty Bất động sản Hưng Việt và đã trình UBND tỉnh xử phạt hành chính. Dù vậy, đến nay doanh nghiệp này vẫn chưa thực hiện trích nộp BHXH, BHYT cho người lao động.

Nhiều hệ lụy phát sinh

Theo ông Đinh Quốc Tuấn, Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Quảng Ngãi, bên cạnh một số đơn vị ngừng hoạt động, không còn khả năng thanh toán nợ BHXH, BHYT, BHTN, thì ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận doanh nghiệp còn rất hạn chế. Nhiều doanh nghiệp chưa quan tâm đúng mức đến quyền lợi hợp pháp của người lao động, xem nhẹ tầm quan trọng của chính sách BHXH, BHYT, BHTN, thậm chí coi thường các quy định pháp luật liên quan đến Luật Lao động và Luật Bảo hiểm xã hội. Điều này đã và đang ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của người lao động.

“Khi doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN, người lao động sẽ không được hưởng trợ cấp thất nghiệp, không được cơ quan BHXH chi trả các chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất; không thể chốt sổ BHXH bắt buộc, kể cả khi chuyển công tác đến nơi khác. Điều này khiến người lao động mất niềm tin vào hệ thống bảo hiểm và các chính sách an sinh xã hội, tạo điều kiện cho các đối tượng xấu lợi dụng, xuyên tạc, làm gia tăng bức xúc, tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội”.

Thực tế cho thấy, khoản đóng BHXH đôi khi chưa được doanh nghiệp xem là nghĩa vụ phải “xử lý ngay”, dẫn đến tình trạng chậm trễ kéo dài nhiều tháng liền. Bên cạnh đó, cũng có những doanh nghiệp cố tình không thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ đóng BHXH, không quan tâm đến chế độ, chính sách hợp pháp của người lao động.

Về phía người lao động, trong nhiều trường hợp, họ chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của việc đóng BHXH đúng thời gian quy định, hoặc chưa biết cách tự bảo vệ quyền lợi của mình khi doanh nghiệp chậm đóng BHXH. Mặt khác, do lo ngại thủ tục pháp lý phức tạp, kéo dài, nên người lao động chưa quyết liệt đấu tranh bảo vệ quyền lợi. Đến khi phát hiện ra vấn đề thì số tiền nợ BHXH đã chồng chất trong thời gian dài, thậm chí doanh nghiệp không còn đủ khả năng để tiếp tục đóng khoản nợ này.

Đối với cơ quan quản lý Nhà nước, hiện nay doanh nghiệp có thể lựa chọn phương thức đóng BHXH theo tháng, theo quý hoặc 6 tháng một lần. Trường hợp doanh nghiệp chậm đóng, cơ quan BHXH sẽ thực hiện nhắc nhở, đồng thời cắt giảm các chế độ BHXH đối với người lao động của doanh nghiệp. Tuy nhiên, các chế tài này chủ yếu mang tính răn đe, chưa đủ mạnh để buộc doanh nghiệp xem việc đóng BHXH đúng hạn là nghĩa vụ bắt buộc và ưu tiên hàng đầu.

Xem bản gốc tại đây