Doanh nghiệp liên tục cải tổ nhân sự trước làn sóng AI

Những ngành nghề dễ bị AI thay thế

Anh Nguyễn Đình Anh - Trưởng phòng Công nghệ thông của một tập đoàn công nghệ có trụ sở tại phố Duy Tân, phường Cầu Giấy (Hà Nội) - cho hay, tại tập đoàn của anh, AI tạo thành “cơn lốc” gần 2 năm qua và hiện vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. AI không chỉ khiến lãnh đạo doanh nghiệp sốt ruột, cải tổ… theo nhiều cách mà chính người lao động cũng phải thay đổi.

Anh Đình Anh cho hay, trước đây, sau khi bán sản phẩm phần mềm cho khách hàng, bộ phận chăm sóc khách hàng của tập đoàn sẽ có lịch đào tạo/cập nhật kiến thức cố định 1 lần/quý. Từ 1 năm nay, công việc này được tăng lên mức 1 lần/tháng, thậm chí 20 ngày tổ chức 1 lần vì những “diễn biến quá nhanh” từ thực tế.

Cũng vì yêu cầu cập nhật kiến thức để đáp ứng yêu cầu công việc, có khoảng 15% nhân sự do anh Đình Anh quản lý đã nghỉ/chuyển việc. “Khó khăn không chỉ đến từ áp lực công việc lớn hơn, mà một số phần việc đã được AI phụ trách xử lý, nhân sự chỉ hậu kiểm. Mỗi bộ phận đều có áp lực riêng, cá nhân tôi cảm thấy chịu áp lực kép từ diễn biến và ảnh hưởng quá nhanh của AI và những xáo trộn nhân sự nội bộ mà nó mang lại” - anh Đình Anh cho hay.

Cũng “lao đao” vì AI, chị Lương Thị Khánh Linh - nhân viên nhập liệu cho một công ty logistic tại phường Đống Đa (Hà Nội) - đã mất việc từ tháng 10.2025. Chị Linh cho hay: “Bộ phận nhập liệu của công ty tôi có 3 người, đến nay 2 người đã mất việc vì AI. Tôi không hình dung nổi một ngày số liệu mà chúng tôi kỳ cạch nửa buổi mới xong thì AI chỉ mất khoảng 30 phút”.

Đánh giá về thách thức của AI và trí tuệ nhân tạo với thị trường việc làm, ông Vũ Quang Thành - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội - cho rằng, AI không chỉ ảnh hưởng đến lao động phổ thông như nhiều người từng nghĩ, mà còn tác động tới cả nhóm lao động có trình độ chuyên môn, đặc biệt là các công việc mang tính lặp lại, xử lý dữ liệu hoặc quy trình chuẩn hóa.

Ông Thành “điểm danh” những ngành nghề dễ bị AI thay thế nhất gồm: Ngành nghề mang tính lặp lại, quy trình: Nhập liệu, xử lý hồ sơ, kế toán sơ cấp, kiểm duyệt nội dung cơ bản; ngành sản xuất, lao động phổ thông: Công việc dây chuyền, kho bãi, bốc xếp, kiểm tra chất lượng đơn giản; ngành dịch vụ cơ bản: Chăm sóc khách hàng trực tuyến theo kịch bản, bán hàng qua điện thoại, hỗ trợ kỹ thuật mức thấp; một số lĩnh vực sáng tạo sơ cấp: Viết nội dung quảng cáo đơn giản, dịch thuật cơ bản, thiết kế đồ họa mẫu sẵn.

Áp lực cập nhật kiến thức

Bà Nguyễn Thị Lan Hương - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động xã hội - cho rằng, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang tái định hình mạnh mẽ thị trường lao động toàn cầu và ở Việt Nam. Hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế đều đang ứng dụng AI, tự động hóa và dữ liệu lớn để tăng hiệu quả công việc và năng suất lao động. Cùng với đó, nhiều vị trí việc làm truyền thống, đặc biệt là lao động giản đơn hoặc có tính chất lặp lại (nhập liệu, kiểm tra thủ công, sản xuất dây chuyền) bị thu hẹp.

Song song đó, các nghề liên quan đến phân tích dữ liệu, kỹ sư AI, phát triển phần mềm, an ninh mạng, thương mại số, chăm sóc khách hàng đa kênh lại tăng trưởng nhanh. Doanh nghiệp chú trọng tuyển dụng người có kỹ năng số (digital skills), khả năng sử dụng công nghệ, tư duy phân tích và kỹ năng mềm (giao tiếp, thích ứng, sáng tạo).

“Điều này đặt ra vô vàn những thách thức cho người lao động nhất là lao động yếu thế (lao động lớn tuổi, ít được đào tạo chuyên môn, lao động nông thôn). Đối với nhóm lao động có trình độ, việc công nghệ số và AI phát triển từng ngày tạo ra áp lực về việc cập nhật kiến thức, nâng cao kỹ năng vô cùng lớn” - bà Nguyễn Thị Lan Hương nhấn mạnh.

Ở góc độ chính sách, nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm Lê Quang Trung cho rằng, cần sớm xây dựng các chương trình đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động, đặc biệt là nhóm lao động có nguy cơ bị thay thế. Việc hỗ trợ đào tạo kỹ năng số, kỹ năng nghề mới sẽ giúp người lao động thích ứng tốt hơn với sự thay đổi của thị trường. Bên cạnh đó, hệ thống dịch vụ việc làm cần đóng vai trò tích cực hơn trong việc dự báo xu hướng nghề nghiệp, kết nối đào tạo với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Điều này giúp người lao động có định hướng rõ ràng hơn khi lựa chọn nghề nghiệp hoặc chuyển đổi công việc.

Ông Hà Anh Tuấn - CEO Công ty Vinalink - nhận định, AI sẽ tạo ra thách thức khi nhu cầu nhân lực chất lượng cao vượt quá khả năng cung ứng của thị trường, gây thiếu hụt lao động số; chi phí đào tạo, chuyển đổi số ban đầu khá lớn, đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ; áp lực cạnh tranh quốc tế cao hơn, khi doanh nghiệp trong nước phải cạnh tranh với các tập đoàn đã làm chủ công nghệ.

Xem bản gốc tại đây