"Tuyến phòng thủ từ xa" vững chắc nhất để bảo vệ người lao động

Chiều 4.6, phát biểu tham luận tại Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam với chủ đề: "Phát huy vai trò của Công đoàn trong tham gia xây dựng và giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật để bảo vệ quyền lợi của đoàn viên, người lao động", ông Đỗ Đức Hùng - Ủy viên Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIII, Chủ tịch Công đoàn Điện lực Việt Nam cho biết, trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và chủ trương tự chủ khi tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước, việc làm và đời sống của hàng vạn người lao động ngành điện đang phải đối diện với những thách thức chưa từng có.

Đứng trước bối cảnh đó, trong nhiệm kỳ qua, Công đoàn Điện lực Việt Nam xác định, việc tham gia sâu sát vào công tác xây dựng và giám sát pháp luật không chỉ là quyền hạn, mà chính là "tuyến phòng thủ từ xa" vững chắc nhất để bảo vệ người lao động.

Công đoàn Điện lực Việt Nam đã đồng bộ hóa chức năng này qua hai trụ cột hành động: Thứ nhất, chuyển hóa tư duy để chủ động tham gia xây dựng chính sách, pháp luật.

Tổ chức Công đoàn có quyền và trách nhiệm tham gia xây dựng pháp luật nhằm mục tiêu quản lý nhà nước, quản lý doanh nghiệp và bảo vệ người lao động.

Dù vậy, chúng ta phải thừa nhận một thực tế nội dung pháp luật thường khô khan, dễ khiến nhiều cán bộ công đoàn e ngại. Đôi khi, chúng ta ưu tiên thời gian cho các hoạt động thăm hỏi, bề nổi và có tư tưởng phó mặc khâu xây dựng chính sách cho bộ phận chuyên môn.

Điều này dẫn đến sự bị động, thời gian góp ý ngắn và chất lượng đề xuất chưa cao, trong khi đây lại là yếu tố quyết định sát sườn đến quyền lợi người lao động.

Nhận diện rào cản này, Công đoàn Điện lực Việt Nam đã áp dụng triệt để công thức: "chủ động - hiệu quả": Chủ động bám sát quy định mới: Khi doanh nghiệp ngành điện bước vào giai đoạn chuyển giao mạnh mẽ từ quy định của Nhà nước sang quy chế nội bộ - điển hình như khi chế độ tiền lương, tiền ăn ca theo Nghị định số 44/2025/NĐ-CP hết hiệu lực - các đơn vị đã phải khẩn trương, chủ động tự xây dựng chính sách mới cho người lao động.

Chủ động kiến tạo từ cơ sở: Việc gắn bó và lắng nghe cơ sở là kênh hữu hiệu nhất để phát hiện bất cập. Nhờ đó, Công đoàn Điện lực Việt Nam đã có những đề xuất thiết thực như tháo gỡ vướng mắc về thời giờ làm việc đặc thù theo Điều 116 Bộ luật Lao động năm 2019; sáng kiến thay thế thang tre bằng thang rút; kiến nghị cấp xe ôtô chuyên dụng, thay thế xe máy và nâng cao chất lượng bữa ăn giữa ca.

Chủ động trong văn hóa thương lượng: Thông qua hội nghị người lao động, hoạt động thanh tra nhân dân và đối thoại định kỳ, Công đoàn Điện lực Việt Nam luôn xác định tâm thế "thấy đúng, thấy hiệu quả là kiến nghị".

Dù kiến nghị chính sách luôn có độ trễ và cần thời gian xem xét, nhưng với vị thế đại diện cho tập thể, lập luận gãy gọn, kèm theo giải pháp và hướng tới sự hài hòa lợi ích, mọi nỗ lực đều đã đơm hoa kết trái.

Chủ động liên kết vận động: Những kiến nghị tập thể luôn mang sức nặng. Công đoàn Điện lực Việt Nam đã liên kết cơ chế vận hành an toàn điện với các khối hàng không, khai thác than, đồng thời tranh thủ tối đa sự đồng hành của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam để tiếng nói của người lao động vang xa tới các cơ quan ban hành chính sách.

Thứ hai, khai thác tối đa cơ chế giám sát trong thực thi. Chính sách có nhân văn đến mấy, nhưng khâu thực thi yếu kém thì quyền lợi đoàn viên vẫn không được bảo đảm. Vượt qua sự lúng túng về hình thức tổ chức giám sát, chúng tôi đã chuyển từ "giám sát thụ động, chờ khiếu nại" sang "giám sát chủ động".

Phát huy mạnh mẽ vai trò giám sát theo Quyết định số 217-QĐ/TW, khẳng định vị thế của Công đoàn trong khối thống nhất cùng Đảng và lãnh đạo doanh nghiệp.

Tái cấu trúc và thu hẹp trọng tâm hoạt động của Ban thanh tra nhân dân, hướng mũi nhọn trực tiếp vào việc giám sát chế độ, chính sách và thực hiện dân chủ cơ sở, sát cánh cùng mục tiêu cốt lõi của tổ chức Công đoàn.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông Đỗ Đức Hùng đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm: Một là, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cần sớm ban hành bộ tài liệu cẩm nang chuẩn hóa về quy trình và kỹ năng tham gia xây dựng, giám sát pháp luật, thay thế cho cách làm dựa vào kinh nghiệm cá nhân vốn mang lại hiệu quả chưa cao.

Hai là, đẩy mạnh nâng cao năng lực pháp lý cho đội ngũ, đặc biệt chú trọng tuyển chọn và bồi dưỡng kỹ năng cho những cán bộ công đoàn tâm huyết với mảng chế độ, chính sách.

Ba là, tiếp tục duy trì tinh thần chủ động từ sớm, từ xa; dành đủ thời gian nghiên cứu chuyên sâu trước những dự thảo quy định lớn, phức tạp để có những phản biện mang tính đột phá.

Xem bản gốc tại đây