Công đoàn tham gia xây dựng lực lượng sản xuất mới, tạo việc làm bền vững cho lao động

Theo ông Trần Đức Thích - Chủ tịch Công đoàn Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam (Công đoàn Khoa học và Công nghệ Việt Nam), trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ với sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và kinh tế số, lực lượng lao động Việt Nam đang đứng trước cả cơ hội lớn lẫn áp lực chuyển đổi sâu sắc. Nhiều ngành nghề truyền thống có nguy cơ bị thay thế; yêu cầu về kỹ năng nghề nghiệp, năng lực số và khả năng thích ứng của người lao động ngày càng cao.

Trước tình hình đó, nhiệm vụ của tổ chức công đoàn sẽ không chỉ còn thực hiện vai trò chăm lo phúc lợi truyền thống mà còn cần chủ động tham gia xây dựng lực lượng sản xuất mới có trình độ công nghệ, kỹ năng số, tư duy đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng với nền kinh tế số. Đây là yêu cầu tất yếu để bảo đảm việc làm bền vững cho người lao động trong tương lai.

Từ thực tiễn, ông Trần Đức Thích đề xuất một số nội dung trọng tâm gửi tới Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam.

Công đoàn đi đầu trong nâng cao kỹ năng số cho người lao động.

Đào tạo lại, đào tạo nâng cao kỹ năng số, kỹ năng AI và khả năng thích ứng với kinh tế số cần được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của tổ chức công đoàn trong giai đoạn tới. Công đoàn cần phối hợp với chuyên môn, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp công nghệ để phổ cập kỹ năng số cơ bản, kỹ năng làm việc trên nền tảng số, an toàn thông tin và tư duy đổi mới sáng tạo cho đoàn viên, người lao động.

Công đoàn tham gia tích cực vào xây dựng hệ sinh thái học tập suốt đời cho người lao động.

Kỷ nguyên số khiến vòng đời kỹ năng nghề nghiệp rút ngắn rất nhanh. Do đó, công đoàn cần thúc đẩy hình thành văn hóa học tập thường xuyên; xây dựng các mô hình “Công đoàn học tập số”, “Đoàn viên số”, “Mỗi đoàn viên một kỹ năng công nghệ mới”; tận dụng mạnh mẽ các nền tảng đào tạo trực tuyến, thư viện số và mô hình học tập mở để NLĐ ở mọi vùng miền đều có cơ hội tiếp cận tri thức mới.

Đặc biệt, cần quan tâm tới nhóm lao động có nguy cơ bị thay thế bởi tự động hóa; hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và nâng cấp kỹ năng trước khi bị đào thải khỏi thị trường lao động.

Công đoàn bảo vệ người lao động trước những tác động tiêu cực của AI và nền kinh tế số.

Sự phát triển của AI và kinh tế nền tảng làm xuất hiện nhiều mô hình lao động mới như lao động trên nền tảng số, lao động tự do công nghệ, làm việc từ xa… Trong khi đó, nhiều người lao động chưa được bảo đảm đầy đủ về bảo hiểm xã hội, thu nhập ổn định, thời giờ làm việc và an toàn dữ liệu cá nhân.

Công đoàn cần chủ động tham gia hoàn thiện chính sách pháp luật về lao động trong môi trường số; bảo vệ quyền lợi người lao động trước nguy cơ mất việc do tự động hóa; đồng thời thúc đẩy các chuẩn mực đạo đức và trách nhiệm xã hội trong ứng dụng AI. Phát triển công nghệ phải đi cùng với phát triển con người; AI phải là công cụ hỗ trợ nâng cao năng suất, hiệu quả lao động chứ không làm gia tăng bất bình đẳng.

Xây dựng đội ngũ cán bộ công đoàn thực sự am hiểu chuyển đổi số và công nghệ mới.

Muốn đồng hành hiệu quả cùng người lao động trong thời đại số, trước hết cán bộ công đoàn phải thay đổi tư duy và phương thức hoạt động; không chỉ giỏi phong trào mà còn phải hiểu công nghệ, dữ liệu và tác động của AI tới việc làm và quan hệ lao động.

Công đoàn cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của mình; xây dựng hệ thống dữ liệu đoàn viên hiện đại; ứng dụng AI trong quản lý, tư vấn pháp luật, chăm sóc đoàn viên và truyền thông công đoàn.

Song song với việc đồng hành cùng chuyên môn tham gia xây dựng lực lượng sản xuất mới, đảm bảo việc làm bền vững cho người lao động, công đoàn cũng cần quan tâm, chăm lo bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên và người lao động.

Xem bản gốc tại đây