Giữ chân lao động kỹ thuật trước sức hút việc làm tự do

Những tấm bằng bị bỏ quên

Anh Trần Đức Hùng (ngụ tại xã Thường Tín, Hà Nội), từng tốt nghiệp cao đẳng ngành xây dựng, hiện mở cửa hàng kinh doanh xe đạp.

Tốt nghiệp, anh từng theo các công trình xây dựng dân dụng gần 5 năm. “Nghề này cực kỳ vất vả, dãi nắng dầm mưa, thỉnh thoảng bị chậm lương do chủ thầu nợ gối đầu. Mức lương khởi điểm của tôi được 8 triệu đồng/tháng, sau lên 15 triệu đồng/tháng nhưng vẫn không đủ trang trải chi phí đắt đỏ ở Hà Nội.

Tôi quyết định nghỉ hẳn, dồn vốn mở cửa hàng bán và sửa chữa xe đạp. Dù kinh doanh tự do cũng có lúc thăng trầm nhưng thu nhập chủ động, có tiền tươi hằng ngày và không phải đi theo công trình biền biệt” - anh Hùng nói.

Cũng theo anh Hùng, đôi khi nhìn lại tấm bằng cao đẳng xếp trong tủ, anh cũng tiếc công sức 3 năm học tập, nhưng cân đối nhiều áp lực, anh không đủ kiên trì với nghề.

Anh Trần Đức Anh (25 tuổi, Cầu Giấy, Hà Nội), tốt nghiệp cao đẳng công nghệ thông tin, hiện làm cộng tác viên bán hàng online kết hợp chạy xe ôm công nghệ.

Anh cho biết dù học CNTT nhưng trình độ chỉ ở mức trung bình, khó ứng tuyển vào công ty phần mềm lớn. Nếu làm tại doanh nghiệp nhỏ, mức lương thử việc chỉ khoảng 5-6 triệu đồng/tháng. Anh Đức Anh từng đi làm cho một công ty tư nhân, lương 6 triệu đồng/tháng, làm thêm giờ liên tục. Tranh thủ những lúc có thời gian, anh chạy xe ôm công nghệ.

“Ngay tháng đầu tiên bật ứng dụng chạy xe ôm công nghệ kết hợp nhận làm cộng tác viên đăng bài bán hàng online cho các website, tôi đã kiếm được 11-12 triệu đồng/tháng. Tiền về tài khoản theo ngày hoặc theo tuần giúp tôi xoay sở cuộc sống ngay lập tức.

Biết công việc chạy xe hay cộng tác viên không giúp tích lũy chuyên môn dài hạn, nhưng nếu quay lại làm kỹ thuật với mức lương khởi điểm quá thấp, tôi không thể trang trải cuộc sống”, anh Đức Anh nói.

Cách nào giữ chân lao động kỹ thuật?

Ông Ngô Đức Hạnh - Giám đốc Công ty Xây dựng dân dụng và Cơ khí Việt Á (phường Phương Liệt, Hà Nội) - nhận định, sự dịch chuyển nhóm lao động có bằng cấp sang khu vực phi chính thức không chỉ tạo ra sự lãng phí lớn về nguồn lực đào tạo của xã hội mà còn ảnh hưởng đến năng lực sản xuất của các doanh nghiệp.

“Nhiều doanh nghiệp lĩnh vực xây dựng, cơ khí, công nghệ... đang rơi vào cảnh “đỏ mắt” tìm thợ kỹ thuật có tay nghề. Một trong những nguyên nhân chính đến từ làn sóng dịch chuyển lao động, không ít người trẻ được đào tạo bài bản các ngành kỹ thuật lại sẵn sàng gạt bỏ bằng cấp để sang làm các công việc dịch vụ ngắn hạn nhằm tìm kiếm thu nhập tiền tươi” - ông Hạnh nói.

Cũng theo ông Hạnh, doanh nghiệp của ông luôn trong tình trạng thiếu hụt thợ cơ khí và thợ hàn có tay nghề. Thực tế có nhiều lao động tốt nghiệp cao đẳng kỹ thuật vào công ty làm việc, nhưng đa số chỉ trụ được 3 đến 6 tháng rồi xin nghỉ. Lý do chính là nhóm này thiếu sự kiên trì trong giai đoạn đầu trong khi nghề kỹ thuật đòi hỏi phải có thời gian tích lũy kinh nghiệm từ những việc nhỏ nhất thì tay nghề mới vững, lương mới cao.

“Việc lao động trẻ có bằng cấp bỏ ngang sang chạy xe công nghệ hay làm dịch vụ tự do vì cái lợi thu nhập trước mắt là một điều rất đáng tiếc. Doanh nghiệp vừa mất chi phí hướng dẫn, đào tạo lại, vừa bị đứt gãy lực lượng lao động kế cận” - ông Hạnh chia sẻ.

Theo ông Lê Quang Trung - nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm, để giải quyết triệt để hiện tượng “chảy máu” lao động kỹ thuật sang khu vực dịch vụ ngắn hạn, chúng ta không thể chỉ trách người lao động trẻ thực dụng, mà phải nhìn nhận thẳng thắn vào môi trường sử dụng lao động hiện nay.

Để giữ chân công nhân kỹ thuật, doanh nghiệp và cơ quan quản lý cần thực hiện đồng bộ 3 giải pháp.

Cải thiện đãi ngộ ban đầu: Doanh nghiệp cần xây dựng mức lương khởi điểm phù hợp, kết hợp các phúc lợi như hỗ trợ nhà ở, phụ cấp độc hại, bảo hiểm tai nạn để giảm áp lực tài chính cho lao động mới. Minh bạch lộ trình thăng tiến và tăng lương: Cần cho người lao động thấy rõ “bức tranh tương lai”. Ví dụ, sau 2 năm tay nghề đạt bậc mấy, mức lương sẽ tăng ra sao, cơ hội lên tổ trưởng/quản lý thế nào. Đổi mới môi trường làm việc và văn hóa doanh nghiệp: Cải thiện môi trường nhà xưởng an toàn, hiện đại hơn, ứng dụng tự động hóa giảm bớt sức nặng thể lực, đồng thời tăng cường các hoạt động chăm sóc đời sống tinh thần để người thợ cảm thấy được tôn trọng và gắn kết với tổ chức.

Xem bản gốc tại đây