Lao động tự do xin làm công nhân

An tâm vì có thêm phúc lợi

Chị Nguyễn Thị Hồng Gấm, sinh năm 1985, quê xã Ngọc Thiện, tỉnh Bắc Ninh. Chị Gấm là công nhân Công ty HTH (phường Hà Đông, Hà Nội), hiện chị Gấm đang nghỉ chế độ thai sản.

Chị Gấm cho hay, chị từ quê xuống Hà Nội làm việc đã hơn 20 năm. Trải qua nhiều công việc, công ty, chị cảm nhận rõ vị thế, quyền lợi của người lao động khi làm lao động tự do và khi là công nhân chính thức.

Trước đây, chị Gấm từng “chạy” qua nhiều công việc thời vụ, suốt hàng chục năm không được tham gia bảo hiểm xã hội, ốm đau không có chế độ gì. Từ khi làm công nhân Công ty HTH, chị được thụ hưởng thêm nhiều quyền lợi và cảm nhận vị thế lớn hơn của một người lao động.

“Công việc hằng ngày của tôi là làm các công việc liên quan đến in ấn, đóng sản phẩm in ấn. Tổng thu nhập của tôi khoảng 9 triệu đồng/tháng, trong đó có hỗ trợ tiền ăn trưa 30.000 đồng/ngày; hỗ trợ tiền thuê nhà 1 triệu đồng/tháng…”, chị Gấm nói.

Chị Gấm cho hay, với một lao động xa quê hơn 20 năm và hiện vẫn trong cảnh ở nhà thuê như chị, khoản hỗ trợ thuê nhà 1 triệu đồng/tháng là “vô cùng quý hóa”. Hiện, tổng tiền thuê nhà, điện nước gia đình chị Gấm tốn gần 3 triệu đồng/tháng. Khoản hỗ trợ của công ty giúp chị giảm được hơn 1/3 chi phí cố định hằng tháng cho gia đình.

“Chồng tôi cũng làm công nhân, công ty của anh không có khoản hỗ trợ thuê nhà. Tôi cảm thấy được sẻ chia và nhẹ gánh đi nhiều vì khoản tiền 1 triệu đồng đã giúp chúng tôi thuê được căn phòng tươm tất hơn. Khoản hỗ trợ này, thời gian đi làm bấp bênh trước kia tôi chưa từng được thụ hưởng...”, chị Gấm nói.

Chị Nguyễn Thị Lý, 34 tuổi (phường Quang Trung, tỉnh Thanh Hóa) từng là nhân viên bán hàng thuê tại các cửa hàng quần áo.

Lý do ban đầu khiến chị Lý chọn bán hàng thuê vì muốn có thời gian chăm sóc gia đình và con cái. Tuy nhiên, đằng sau sự tự do về giờ giấc lại là vô vàn rủi ro rình rập.

"Làm tự do thì đi làm ngày nào mới có tiền ngày đó. Đặc biệt, do không có bảo hiểm y tế, mỗi lần ốm đau đi viện là một lần giật mình vì chi phí. Tôi rất sợ mỗi lần ốm đau, chỉ riêng tiền siêu âm, xét nghiệm đã mất vài trăm nghìn đồng, nếu phải nằm viện thì tiền giường, tiền thuốc, tiền ăn uống... cứ thế ngốn hết số tiền tiết kiệm chắt chiu từng ngày" - chị Lý nhớ lại.

Chính biến cố sức khỏe và áp lực tài chính đã khiến chị Lý nhận ra giá trị cốt lõi của sự ổn định. Chị quyết định dừng công việc tự do để nộp đơn xin việc tại một doanh nghiệp sản xuất bánh tại địa phương từ tháng 5.2025. Hiện tại, với công việc nhân viên kinh doanh, chị Lý duy trì mức thu nhập ổn định từ 7-9 triệu đồng/tháng. Điều khiến chị cảm thấy yên tâm nhất khi quay lại làm việc tại doanh nghiệp chính là tấm thẻ bảo hiểm y tế và sổ bảo hiểm xã hội.

"Từ ngày làm việc cố định, chi tiêu trong gia đình được đảm bảo đều đặn. Khi ốm đau nghỉ việc, tôi vẫn được hưởng chế độ phép và có bảo hiểm hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh" - chị Lý nói.

Ổn định an sinh xã hội

Đánh giá về việc người lao động từ khu vực phi chính thức chủ động chuyển dịch sang làm việc tại các nhà máy, công ty, ông Lê Quang Trung – nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm nhận định, đây là một tín hiệu tích cực và là hướng đi hoàn toàn đúng đắn trong bối cảnh thị trường lao động hiện nay.

Theo ông Lê Quang Trung, sự chuyển dịch này trước hết mang lại lợi ích trực tiếp và bền vững cho chính bản thân người lao động. "Lao động phi chính thức thường phải đối mặt với tình trạng “ba không": Không hợp đồng lao động, không bảo hiểm xã hội (BHXH) và thu nhập không ổn định. Khi họ quyết định chuyển sang làm việc chính thức tại các doanh nghiệp, nhà máy, cái được lớn nhất chính là sự ổn định. Họ có mức lương cố định hằng tháng, có cơ sở để quản lí chi tiêu gia đình và không còn phải thấp thỏm lo âu theo từng ngày đơn hàng bấp bênh trên đường phố", ông Trung nói.

Đặc biệt, ông Trung nhấn mạnh quyền lợi cốt lõi khi người lao động được tham gia vào lưới an sinh bắt buộc. Khi trở thành công nhân, nhân viên chính thức, họ được công ty đóng BHXH, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp. Đây chính là chiếc phao cứu sinh bảo vệ họ trước các rủi ro về tai nạn lao động, ốm đau ngắn hạn, và xa hơn là bảo đảm một khoản lương hưu vững chắc khi về già.

"Nhiều lao động tự do lúc trẻ chỉ nhìn thấy cái lợi trước mắt là dòng tiền hằng ngày. Nhưng khi đối mặt với áp lực chi phí đô thị ngày càng đắt đỏ hoặc lúc sức khỏe suy giảm, họ mới nhận ra giá trị của chiếc thẻ bảo hiểm và chế độ hưu trí. Việc vào nhà máy, công ty không chỉ giúp họ nâng cao kĩ năng nghề nghiệp mà còn là tấm vé bảo hiểm cho tương lai, giúp họ không trở thành gánh nặng cho gia đình khi hết tuổi lao động", ông Lê Quang Trung phân tích.

Ở góc độ vĩ mô, ông Lê Quang Trung khẳng định xu hướng này đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và ổn định an sinh xã hội. Người lao động chuyển sang khu vực chính thức sẽ được lưới an sinh bao phủ, họ sẽ được hưởng đầy đủ quyền lợi và có người được tổ chức công đoàn cấp cơ sở quan tâm, hỗ trợ về đời sống vật chất và tinh thần. Đặc biệt là có điều kiện được hỗ trợ đào tạo nâng cao tay nghề, trình độ và khả năng làm việc nhóm…

“Việc thu hút thành công lực lượng lao động tự do vào khu vực chính thức giúp tăng nguồn thu cho quỹ BHXH và hiện thực hóa mục tiêu an sinh toàn dân của Nhà nước”, ông Trung nói.

Xem bản gốc tại đây