Sáng kiến của đoàn viên giúp nông dân giảm thuốc trừ sâu

Trong nghiên cứu khoa học, một công trình có giá trị không chỉ ở những kết quả được công bố mà còn ở khả năng giải quyết những vấn đề đặt ra từ thực tiễn sản xuất.

Với PGS.TS. Lê Ngọc Anh - Phó Trưởng Bộ môn Côn trùng, khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam - đoàn viên Công đoàn Học viện Nông nghiệp Việt Nam (thuộc Công đoàn Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam), tinh thần ấy được thể hiện rõ qua quá trình nghiên cứu và đưa tiến bộ kỹ thuật đến với người nông dân.

Công trình tiêu biểu là "Quy trình quản lý tổng hợp sâu keo da láng (sâu xanh da láng) Spodoptera exigua (Hübner) hại hành tại một số tỉnh phía Bắc", thuộc đề tài khoa học công nghệ cấp Bộ giai đoạn 2022–2025 do PGS.TS. Lê Ngọc Anh làm chủ nhiệm.

Sau quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện, quy trình được công nhận là tiến bộ kỹ thuật trong lĩnh vực bảo vệ thực vật.

Điểm nổi bật của sáng kiến là thay vì phụ thuộc chủ yếu vào thuốc bảo vệ thực vật, nhóm nghiên cứu xây dựng phương pháp quản lý tổng hợp, kết hợp các biện pháp canh tác, vật lý - cơ giới, sinh học và hóa học.

Theo đó, người sản xuất được hướng dẫn theo dõi diễn biến sâu hại trên đồng ruộng, sử dụng bẫy pheromone để phát hiện, dự báo sự phát sinh của sâu và xác định thời điểm phòng trừ phù hợp. Thuốc bảo vệ thực vật chỉ được sử dụng khi cần thiết, đúng thời điểm và theo ngưỡng phòng trừ.

Cách tiếp cận này giúp chuyển từ tư duy “thấy sâu mới phun” sang quản lý sâu hại chủ động, có căn cứ khoa học, qua đó giảm chi phí, hạn chế tác động đến môi trường và sức khỏe con người.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của công trình là nhóm nghiên cứu lần đầu tiên xác định thành phần pheromone giới tính của sâu keo da láng hại hành ở Việt Nam bằng phương pháp sắc ký khí ghép khối phổ.

Từ kết quả này, nhóm đã phối trộn thành công mồi pheromone phục vụ công tác quản lý sâu hại.

Không chỉ dừng ở việc phát hiện sự xuất hiện của sâu, quy trình còn đưa ra các căn cứ khoa học để xác định thời điểm phòng trừ dựa trên số lượng trưởng thành vào bẫy, mật độ ổ trứng và mật độ sâu non trên đồng ruộng.

Đây là cơ sở quan trọng giúp người nông dân chủ động hơn trong phòng trừ, hạn chế việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo thói quen hoặc phun xịt khi chưa thực sự cần thiết.

Kết quả triển khai tại Phúc Thọ (Hà Nội) và Kinh Môn (Hải Dương) cho thấy hiệu quả rõ rệt. So với phương thức canh tác theo tập quán, số lần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật giảm từ 1–2 lần trong một vụ hành.

Hiệu quả phòng trừ đạt 77% tại Kinh Môn và 76,82% tại Phúc Thọ. Đáng chú ý, lợi nhuận của người sản xuất tăng 16,19% tại Kinh Môn và 17,02% tại Phúc Thọ. Giá trị làm lợi của sáng kiến đạt gần 1 tỉ đồng.

Trong quá trình thực hiện đề tài, nhóm đã tổ chức tập huấn, hướng dẫn quy trình cho 100 lượt nông dân và cán bộ kỹ thuật. Kết quả nghiên cứu cũng được thể hiện qua 3 bài báo khoa học, đồng thời góp phần đào tạo 20 kỹ sư, 4 thạc sĩ và 1 tiến sĩ trong lĩnh vực bảo vệ thực vật.

Những con số này cho thấy sự gắn kết giữa nghiên cứu khoa học, đào tạo và phục vụ sản xuất. Từ phòng thí nghiệm đến đồng ruộng, tri thức khoa học được chuyển hóa thành giải pháp cụ thể, giúp người sản xuất nâng cao hiệu quả và hướng tới phương thức canh tác an toàn, bền vững hơn.

Bên cạnh công tác chuyên môn, PGS.TS. Lê Ngọc Anh còn tích cực tham gia các hoạt động công đoàn, xã hội và phong trào vì cộng đồng, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Những đóng góp trong quá trình công tác được ghi nhận bằng nhiều hình thức khen thưởng, trong đó có Bằng khen cấp Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp Bộ.

Năm 2026, PGS.TS. Lê Ngọc Anh vinh dự được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng Bằng Lao động sáng tạo.

Từ một loài sâu hại trên cây hành, một quy trình kỹ thuật mới đã được hình thành. Và từ những giá trị thiết thực ấy, hình ảnh người đoàn viên - nhà khoa học tận tâm, trách nhiệm, luôn tìm cách làm tốt hơn công việc của mình - trở thành một điểm sáng trong phong trào thi đua lao động sáng tạo.

Xem bản gốc tại đây