Đưa văn hóa trở thành nền tảng phát triển công nhân

“Khoảng trống” cần được lấp đầy

Trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số, công nhân lao động không chỉ là lực lượng trực tiếp tạo ra của cải vật chất mà còn giữ vai trò trụ cột trong việc bảo đảm ổn định và phát triển bền vững xã hội.

Do vậy, việc xây dựng đời sống văn hóa tinh thần cho công nhân lao động ở các khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX) là mục tiêu hướng tới của Đảng, Nhà nước và hệ thống Công đoàn các cấp trong nhiều năm qua.

Đặc biệt, trước yêu cầu xây dựng và phát triển con người toàn diện, việc bồi đắp nền tảng văn hóa cho công nhân lao động cần được đặt đúng vị trí. Bởi lẽ, văn hóa công nhân không chỉ dừng lại ở chuẩn mực ứng xử hay tác phong lao động mà còn giữ vai trò định hình chất lượng nguồn nhân lực trong kỷ nguyên mới.

Trên thực tế, đời sống văn hóa tinh thần cho công nhân lao động vẫn còn không ít những “khoảng trống”, đòi hỏi nhiều cách làm mới để đáp ứng nhu cầu chính đáng của người lao động.

Với tính chất công việc đặc thù, thời gian và cơ hội để công nhân được học hỏi, giao lưu với bên ngoài không có nhiều. Hầu hết thời gian của họ gắn liền với công ty và một khoảng thời gian nghỉ ngơi tại nhà trọ.

Anh Vũ Đức Vương, công nhân tại KCN Nội Bài, là một trường hợp như vậy. Sau hơn 20 năm gắn bó với công việc, tổng thu nhập của hai vợ chồng anh khoảng 20 triệu đồng mỗi tháng.

Với ba con nhỏ, tiền thuê trọ, sinh hoạt và nuôi con gần như đã chiếm hết khoản thu nhập. Vì thế, nhu cầu vui chơi, giải trí hay cải thiện đời sống tinh thần đành phải gác lại.

Cũng trong hoàn cảnh tương tự, chị Nguyễn Thị Hiền, quê Thanh Hóa, hiện làm việc tại KCN Thạch Thất cho biết, do làm việc theo ca kíp và thường xuyên tăng ca, chị hầu như không còn thời gian tham gia các hoạt động thể thao bản thân vốn yêu thích. Sau giờ làm, chị chỉ muốn nghỉ ngơi; nếu có thời gian thì xem điện thoại, nghe nhạc hoặc đọc tin tức...

Thực tế cho thấy, nhu cầu hưởng thụ và tham gia các hoạt động văn hóa, tinh thần của công nhân, người lao động là không nhỏ. Họ hiểu rõ việc tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao giúp giảm căng thẳng, tái tạo sức lao động và mở rộng mối quan hệ. Tuy nhiên, do hạn chế về thời gian và thu nhập, cùng với việc một số doanh nghiệp chưa quan tâm đúng mức đến tổ chức các hoạt động này, những nhu cầu chính đáng ấy vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ.

Gắn hoạt động văn hóa với lợi ích của người lao động

Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị tiếp tục tạo ra cách tiếp cận mới khi xác định rõ việc đầu tư cho văn hóa chính là đầu tư cho phát triển bền vững, lấy con người làm trung tâm.

Điểm đáng chú ý, Nghị quyết tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế, nguồn lực và hạ tầng. Trong đó, việc đẩy mạnh xã hội hóa được kỳ vọng sẽ mở ra cơ chế linh hoạt hơn, khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư các công trình văn hóa, thể thao cho công nhân thay vì chỉ phụ thuộc vào ngân sách nhà nước.

Bám sát các chủ trương đó, thời gian qua, các cấp Công đoàn Thủ đô đã có nhiều đổi mới trong tổ chức hoạt động, hướng mạnh về cơ sở. Nhiều chương trình văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao được triển khai từ cấp cơ sở đến thành phố với hình thức đa dạng, thu hút đông đảo công nhân, viên chức, lao động tham gia.

Bên cạnh các hoạt động thường niên như hội thi văn nghệ, hội khỏe công nhân, chương trình “Hát cho công nhân nghe, nghe công nhân hát”, nhiều mô hình thiết thực cũng đã được triển khai như “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”, “Góc thư giãn Công đoàn”, “Tủ sách Công đoàn”, “Điểm sinh hoạt văn hóa công nhân”...

Theo PGS.TS Bùi Thị An - Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng, đối với các khu công nghệ cao và KCN trên địa bàn Hà Nội, thực tế cho thấy trong quá trình phê duyệt đều đã bố trí quỹ đất cho các thiết chế văn hóa. Do đó, cần sớm kiểm tra, rà soát toàn bộ quỹ đất đã được quy hoạch, đồng thời có cơ chế thúc đẩy triển khai dứt điểm, tránh tình trạng “treo” kéo dài hoặc sử dụng sai mục đích.

Dù làm việc theo ca kíp, công nhân vẫn cần có những khoảng thời gian nhất định để tham gia các hoạt động nâng cao đời sống tinh thần nếu các thiết chế văn hóa được tổ chức phù hợp với nhịp sống của họ. Điều quan trọng là cần có lực lượng đứng ra kết nối, tổ chức và dẫn dắt. Trong đó, vai trò của tổ chức Công đoàn là hết sức quan trọng.

Thông qua hệ thống này, các hoạt động văn hóa có thể được thiết kế sát nhu cầu, triển khai linh hoạt và lan tỏa rộng, từ đó từng bước hình thành môi trường văn hóa lành mạnh và bền vững trong đời sống công nhân.

Xem bản gốc tại đây