Tăng trách nhiệm xử lý trốn đóng BHXH, bảo vệ người lao động

Thu hồi hàng trăm tỉ đồng, bảo vệ quyền lợi người lao động

Công tác kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội (BHXH) đang được đẩy mạnh nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động, đặc biệt tại những doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH kéo dài.

Trao đổi với phóng viên Báo Lao Động về vấn đề này, đại diện Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2026, toàn hệ thống đã tập trung rà soát dữ liệu quản lý, khoanh vùng, phân tích để lựa chọn những đơn vị có dấu hiệu chưa chấp hành tốt pháp luật về BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) để kiểm tra, xử lý hoặc kiến nghị xử lý vi phạm.

Cơ quan BHXH kết hợp kiểm tra trực tiếp và từ xa dựa trên đánh giá rủi ro, tập trung vào doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm về đối tượng, mức đóng, chậm đóng, trốn đóng và cơ sở khám chữa bệnh BHYT có chi phí tăng bất thường.

Qua kiểm tra, cơ quan BHXH yêu cầu các đơn vị sử dụng lao động lập hồ sơ đăng ký tham gia hoặc đóng bổ sung thời gian, mức đóng cho 60.710 lao động, với số tiền phải truy đóng hơn 222,2 tỉ đồng. Đồng thời, gần 433 tỉ đồng tiền chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN đã được thu hồi về quỹ. Đáng chú ý, việc kiểm tra từ xa được thực hiện tại 1.848 đơn vị sử dụng lao động, qua đó thu hồi hơn 186,7 tỉ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng.

Theo BHXH Việt Nam, phương thức kiểm tra mới này ứng dụng công nghệ số, góp phần cải cách hành chính, cho phép thực hiện quy trình kiểm tra mà không cần tiếp xúc trực tiếp với đối tượng.

Hoàn thiện trách nhiệm quản lý, xử lý vi phạm BHXH

Tình trạng doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng BHXH vẫn gây khó khăn trong bảo vệ quyền lợi người lao động, nhất là khi nhiều đơn vị đã ngừng hoạt động, giải thể, phá sản hoặc không còn ở địa chỉ đăng ký. Đáng chú ý, khoảng 39.000 đơn vị không còn khả năng đóng có tổng số tiền chậm đóng khó thu hồi khoảng 5.100 tỉ đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến việc giải quyết quyền lợi của người lao động.

Việc phát hiện vi phạm gặp khó do doanh nghiệp kê khai thiếu lao động, mức lương đóng BHXH hoặc sử dụng hợp đồng để né tránh nghĩa vụ. Dữ liệu liên ngành chưa đầy đủ, một số đơn vị không cung cấp hồ sơ hoặc thiếu hợp tác khi kiểm tra từ xa.

Trong bối cảnh đó, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH được Chính phủ trình Quốc hội tiếp tục đề xuất hoàn thiện các quy định liên quan đến trách nhiệm quản lý và xử lý vi phạm.

Dự thảo đề xuất sửa đổi khoản 2 Điều 38 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Luật BHXH năm 2024, liên quan đến hành vi không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia BHXH bắt buộc sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn kê khai, nộp hồ sơ theo quy định.

Đồng thời, dự thảo đề xuất sửa đổi Điều 138, xác định trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc chỉ đạo, tổ chức thực hiện chính sách BHXH, phát triển đối tượng tham gia và xử lý tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc trong phạm vi địa phương. Đối với UBND cấp xã, dự thảo quy định trách nhiệm tổ chức thực hiện chính sách BHXH; kiểm tra, xử phạt vi phạm hành chính và giải quyết khiếu nại, tố cáo về BHXH.

Những nội dung này hướng tới việc làm rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương trong thực hiện chính sách và quản lý việc chấp hành pháp luật BHXH.

Xem bản gốc tại đây