Khó xin việc sau khi tốt nghiệp, nhiều cử nhân tiếp tục đi học

Không xin được việc làm, chọn đi học tiếp

Năm 2025, chị Trần Quỳnh Chi (xã Thường Tín, Hà Nội) tốt nghiệp đại học loại giỏi, ngành khách sạn – du lịch.

Từng tự tin sẽ nhanh chóng tìm được một vị trí việc làm ổn định, thế nhưng, sau hơn nửa năm rải hàng chục hồ sơ xin việc, chị Chi không được công ty nào tuyển dụng.

“Có vài cơ hội làm việc, nhưng doanh nghiệp chỉ đề xuất tôi thực tập không lương trong khoảng 3 tháng sau đó mới xem xét ký hợp đồng”, chị Chi nói.

Sau gần 1 năm vật vã không xin được việc làm, tháng 2.2026, chị Chi nộp hồ sơ theo học cao học ngành marketing.

Thực trạng cử nhân ra trường thất nghiệp, loay hoay rồi quyết định đi học tiếp đang tạo ra một hiệu ứng tâm lí dây chuyền. Thay vì đối mặt với thực tế khốc liệt của thị trường, nhiều người trẻ chọn giảng đường làm nơi "trú ẩn" tạm thời.

Anh Trần Đức Anh là cử nhân ngành luật kinh tế. Tốt nghiệp đại học năm 2024, anh Đức Anh loay hoay 5 tháng, sau đó xin làm nhân viên cho một văn phòng công chứng tại phường Hà Đông (Hà Nội).

“Tôi làm được 1 tháng thì công ty yêu cầu nộp văn bằng gốc, đồng thời đưa ra bản dự thảo hợp đồng với những điều khoản rất ràng buộc. Trong đó, nếu tôi nghỉ việc trước thời điểm đủ 2 năm làm việc thì phải hoàn lại 70% tiền hỗ trợ trong 6 tháng học việc đầu tiên. Sau khi cân nhắc, tôi quyết định nghỉ việc”, anh Đức Anh kể lại.

Hiện, anh Đức Anh đang theo học cao học ngành luật. “Tôi sợ cảnh thất nghiệp dài hạn sau khi tốt nghiệp. Việc này tạo ra áp lực tâm lí nặng nề đối với tôi và gia đình. Việc đăng kí học tiếp lên cao học giúp tôi có một lý do "hợp thức hóa" khoảng thời gian trống này, biến nó thành quá trình nâng cao tri thức thay vì thừa nhận mình đang thất nghiệp”, anh Đức Anh thừa nhận.

Học để "trốn" thất nghiệp là một tư duy rủi ro

Trao đổi với phóng viên về thực tế không ít cử nhân, lao động trẻ “trốn” thất nghiệp bằng cách đi học tiếp, ông Lê Quang Trung – nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm chia sẻ, hiện tượng cử nhân không tìm được việc làm rồi chọn con đường học tiếp lên cao học, thạc sĩ đang phản ánh một thực trạng đáng lo ngại về sự lệch pha cung - cầu và tâm lí né tránh áp lực của một bộ phận lao động trẻ.

“Đi học tiếp trong bối cảnh này thực chất chỉ là giải pháp tình thế, một chiếc "phao cứu sinh" mang tính tâm lí chứ không phải là lời giải cho bài toán nghề nghiệp”, ông Trung nói.

Theo ông Trung, thị trường lao động hiện đang vận động theo xu hướng thực chất và khắt khe hơn, thể hiện qua hai điểm cốt lõi: Doanh nghiệp cần năng lực thực chiến, không cần bằng cấp đẹp; lao động có nguy cơ rơi vào cái bẫy "quá lứa lỡ thì" về bằng cấp khi ôm thêm một tấm bằng học thuật trong khi kinh nghiệm thực tế bằng không sẽ vô tình tự làm khó chính mình.

“Việc "ẩn mình" dưới danh nghĩa đi học để trốn tránh khoảng trống thất nghiệp trên CV chỉ làm lãng phí thêm thời gian, tiền bạc của gia đình và nguồn lực của xã hội. Hệ thống thông tin thị trường lao động và các trung tâm dịch vụ việc làm luôn có sẵn cơ hội, vấn đề là các bạn trẻ có chịu hạ bớt cái tôi, hạ thấp kì vọng để bắt đầu từ những vị trí thấp nhất như học việc, thực tập hay không. Thay vì đi học, lao động trẻ có thể đi làm ngay, từ vị trí thấp nhất để va vấp và tích lũy kĩ năng trước”, ông Trung nói.

Cũng theo ông Trung, việc đi học tiếp chỉ thực sự phát huy giá trị khi người lao động đã có kinh nghiệm thực tế, hiểu rõ bản thân đang thiếu hụt kiến thức gì để bổ sung phục vụ cho lộ trình thăng tiến.

Xem bản gốc tại đây