Lãng phí nhân lực từ 1,4 triệu thanh niên “ba không”

Thông cáo báo chí về tình hình lao động, việc làm quý II và 6 tháng đầu năm 2026 của Cục Thống kê mới ban hành cho thấy, tỉ lệ thất nghiệp của thanh niên (từ 15-24 tuổi) quý II/2026 là 8,67%. Tỉ lệ thất nghiệp của thanh niên khu vực thành thị là 9,75%; khu vực nông thôn là 8,07%.

Đáng chú ý, trong quý II/2026, cả nước có khoảng 1,4 triệu thanh niên (từ 15-24 tuổi) không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo, chiếm 10% tổng số thanh niên.

Tỉ lệ thanh niên không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo ở khu vực nông thôn là 11,5%, khu vực thành thị là 7,8%; nữ thanh niên không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo là 11,6%; nam là 8,5%.

Tỉ lệ thất nghiệp của thanh niên (từ 15-24 tuổi) trong 6 tháng đầu năm 2026 là 8,77%, cao hơn 0,71 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2025; trong đó, tỉ lệ thất nghiệp của thanh niên khu vực thành thị là 10,21%, khu vực nông thôn là 7,96%.

Ông Lê Quang Trung – nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm bày tỏ trăn trở khi có tới 1,4 triệu thanh niên "ngoài lề" và đánh giá đây là gánh nặng an sinh của xã hội.

“Con số khoảng 1,4 triệu thanh niên (từ 15–24 tuổi) không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo trong quý II/2026 – chiếm tới 10% tổng số thanh niên cả nước – là một thực trạng đáng báo động. Dưới góc nhìn của người làm chính sách, tôi cho rằng đây là một sự lãng phí tài nguyên nhân lực cực kì lớn ngay trong giai đoạn cơ cấu dân số vàng, đồng thời là một thách thức không nhỏ cho hệ thống an sinh xã hội”, ông Trung nói.

Nhìn nhận nguyên nhân vì sao có tình trạng người trẻ "lửng lơ" trong thị trường lao động, ông Trung cho rằng nhóm thanh niên này đang rơi vào trạng thái "ba không": không trình độ kĩ năng, không kinh nghiệm thực chiến và không định hướng nghề nghiệp.

“Thực trạng này xuất phát từ sự lệch pha giữa hệ thống giáo dục và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp ngày càng nới rộng. Nhiều em tốt nghiệp phổ thông hoặc thậm chí là cử nhân nhưng thiếu hụt kĩ năng mềm, ngoại ngữ, kĩ năng công nghệ để thích ứng với làn sóng tự động hóa, AI. Bên cạnh đó, một bộ phận không nhỏ thanh niên hiện nay đang vấp phải rào cản tâm lí: ngại khó, ngại khổ, kì vọng mức lương và vị trí quá cao so với năng lực thực tế. Khi vấp ngã tại các buổi phỏng vấn của các công ty, thay vì chủ động hạ thấp tiêu chí để tích lũy kinh nghiệm, các em lại chọn cách rút lui, sống khép kín hoặc "ẩn mình" ăn bám gia đình, dần mất kết nối hoàn toàn với thị trường lao động”, ông Trung đánh giá.

Đề xuất giải pháp căn cơ đưa 1,4 triệu thanh niên này trở lại hệ thống học tập và lao động, ông Trung cho rằng ngành chức năng, nhà trường và doanh nghiệp cần phối hợp đồng bộ thông qua các giải pháp đột phá.

Đổi mới hệ thống dự báo và thông tin thị trường, Trung tâm Dịch vụ việc làm tại các địa phương cần chủ động tiếp cận, sàng lọc và phân loại nhóm đối tượng này để tư vấn hướng nghiệp miễn phí, kết nối họ với các chương trình đào tạo lại ngắn hạn phù hợp xu hướng.

Cơ chế "bắt tay" chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp thông qua tăng cường các chương trình đào tạo nghề gắn liền với địa chỉ sử dụng lao động. Doanh nghiệp cần tạo không gian, vị trí thực tập đón nhận các em, trong khi nhà trường phải cắt giảm lý thuyết hàn lâm để nâng số giờ thực hành thực chiến.

Chính sách hỗ trợ khởi nghiệp và vốn vay ưu đãi: Phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội kích hoạt các gói tín dụng ưu đãi dành riêng cho thanh niên chưa có việc làm muốn học nghề hoặc tự tạo việc làm, khởi nghiệp tại quê nhà.

Xem bản gốc tại đây