Kinh nghiệm nhiều, cơ hội ít: Nghịch lý của thị trường lao động

Lao động giàu kinh nghiệm… khó xin việc

Chị Đoàn Quỳnh Doan (quê xã Cúc Phương, Ninh Bình) đã có 14 năm phụ trách bộ phận kế toán của một công ty sản xuất nhựa tại phường Phương Liệt, Hà Nội. Tháng 7.2025, chị Doan mất việc do công ty mất nhiều đơn hàng, sản xuất thu hẹp, chỉ giữ lại 1 kế toán viên.

Thất nghiệp ở tuổi 37, chị Doan hoang mang không biết bắt đầu từ đâu. Ban đầu, chị khá tự tin với kinh nghiệm làm việc và những kỹ năng tích lũy sau hàng chục năm làm việc. Tuy nhiên, chị nhanh chóng rơi vào lo lắng vì vừa chủ động tìm việc, vừa nhờ người quen kết nối nhưng nửa năm trời vẫn chưa xin được việc làm.

“Tôi nhận ra lâu nay tôi ngồi 1 chỗ và không hình dung được bên ngoài đã thay đổi nhiều như thế nào. Đơn cử như vị trí kế toán tại các công ty, doanh nghiệp đang mất việc rất nhiều do tinh gọn bộ máy, công nghệ số thay đổi nhiều phần việc…”, chị Doan nói.

Cũng theo chia sẻ của chị Doan, điều khiến chị hoang mang hơn nữa là một người em họ của chị chỉ là lao động phổ thông, sau khi mất việc lại nhanh chóng tìm được việc làm mới. “Có thể nhu cầu thị trường đã thay đổi, doanh nghiệp đang cần vị trí trực tiếp sản xuất hơn là nhân sự trung gian, hành chính”, chị Doan cho hay.

Tại các trung tâm dịch vụ việc làm, không khó bắt gặp những lao động trong độ tuổi 35–50 đến tìm kiếm cơ hội mới sau khi doanh nghiệp tái cơ cấu, thu hẹp sản xuất. Họ có thâm niên làm việc hàng chục năm, quen với kỷ luật lao động, sở hữu nhiều kỹ năng thực tế. Tuy nhiên, hành trình tìm việc của nhóm lao động này thường kéo dài, thậm chí bế tắc.

Không ít người phản ánh, hồ sơ xin việc bị loại từ “vòng gửi xe” chỉ vì tuổi tác vượt ngưỡng doanh nghiệp mong muốn. Nhiều tin tuyển dụng ghi rõ yêu cầu “dưới 35 tuổi”, khiến lao động nhiều kinh nghiệm dù đáp ứng chuyên môn cũng không có cơ hội tiếp cận.

Ở chiều ngược lại, một bộ phận lao động trung niên cũng gặp khó do chậm thích ứng với yêu cầu mới của thị trường. Sự phát triển nhanh của công nghệ, chuyển đổi số khiến nhiều vị trí việc làm thay đổi mạnh về yêu cầu kỹ năng. Không ít lao động giàu kinh nghiệm thực tế nhưng thiếu kỹ năng số, ngoại ngữ hoặc phương pháp làm việc mới, dẫn đến khó cạnh tranh với lực lượng lao động trẻ được đào tạo bài bản hơn trong giai đoạn gần đây.

Doanh nghiệp ưu tiên trẻ hóa nhân sự

Ông Vũ Quang Thành - Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội - cho hay, một trong những nguyên nhân chính của nghịch lý lao động trung niên có trình độ nhưng khó xin việc là xu hướng trẻ hóa lao động tại nhiều doanh nghiệp. Lao động trẻ thường được đánh giá cao ở khả năng thích nghi nhanh, sẵn sàng làm việc với cường độ cao và mức lương thấp hơn.

“Bên cạnh đó, chi phí sử dụng lao động lớn tuổi, đặc biệt là nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội, cũng khiến nhiều doanh nghiệp e ngại. Trong bối cảnh chi phí sản xuất tăng, doanh nghiệp có xu hướng lựa chọn lao động trẻ để giảm gánh nặng tài chính”, ông Thành nhận định.

Để tháo gỡ nghịch lý “kinh nghiệm nhiều, cơ hội ít”, theo ông Thành, cần có giải pháp đồng bộ từ phía Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động.

Trước hết, cần xây dựng các chương trình đào tạo lại, nâng cao kỹ năng cho lao động trung niên, đặc biệt là kỹ năng số, kỹ năng quản lý và thích ứng với công nghệ mới. Việc học tập suốt đời không chỉ dành cho người trẻ, mà cần trở thành yêu cầu bắt buộc đối với mọi nhóm lao động.

Bên cạnh đó, chính sách việc làm cần hướng tới việc giảm bớt rào cản tuổi tác trong tuyển dụng, khuyến khích doanh nghiệp sử dụng lao động có kinh nghiệm thông qua các ưu đãi về thuế, bảo hiểm hoặc hỗ trợ đào tạo.

Về phía người lao động, việc chủ động cập nhật kỹ năng, sẵn sàng chuyển đổi vị trí công việc và chấp nhận học hỏi từ đầu là yếu tố then chốt để duy trì khả năng cạnh tranh. Kinh nghiệm chỉ thực sự có giá trị khi đi kèm khả năng thích ứng với bối cảnh mới.

“Nghịch lý “kinh nghiệm nhiều, cơ hội ít” phản ánh những bất cập sâu sắc của thị trường lao động hiện nay. Trong bối cảnh lực lượng lao động đang già hóa, nếu không có chính sách phù hợp để tận dụng và bảo vệ nhóm lao động nhiều kinh nghiệm, rủi ro an sinh xã hội và sự lãng phí nguồn lực sẽ ngày càng lớn”, ông Vũ Quang Thành cho biết.

Xem bản gốc tại đây