MTTQ tổ chức Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi)

Chủ trì Hội nghị có ông Cao Xuân Thạo - Phó Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam; GS.TS Trần Ngọc Đường - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân chủ và Pháp luật UBTƯ MTTQ Việt Nam.

Tại hội nghị, đại diện Bộ Tư pháp cho biết, việc ban hành Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) nhằm tiếp tục thể chế hoá chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về khuyến khích, phát triển các thiết chế giải quyết tranh chấp ngoài Toà án, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; kịp thời tháo gỡ những vướng mắc, bất cập trong các quy định của Luật Hoà giải ở cơ sở năm 2013, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, toàn diện và thống nhất nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động hoà giải ở cơ sở, công tác quản lý nhà nước về hoà giải ở cơ sở, gắn công tác hòa giải ở cơ sở với phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm phòng ngừa tranh chấp, tăng cường sự đồng thuận trong cộng đồng, nâng cao nhận thức và ý thức pháp luật của người dân, góp phần thiết thực vào phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Theo đó, dự thảo Luật được kết cấu gồm 05 chương, 35 điều (tăng 02 điều so với Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013). Dự thảo Luật kế thừa một số quy định còn phù hợp của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 gồm: Phạm vi hòa giải ở cơ sở, tiêu chuẩn hòa giải viên, thôi làm hòa giải viên, tổ hòa giải, quyền và nghĩa vụ của tổ trưởng tổ hòa giải, hòa giải giữa các bên ở thôn, tổ dân phố khác nhau, hòa giải thành, hoà giải không thành, kết thúc hoà giải, trách nhiệm của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp và các tổ chức thành viên của Mặt trận…; đồng thời sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện nhiều quy định liên quan đến việc hình thành, lựa chọn đội ngũ hòa giải viên, quyền và nghĩa vụ của hòa giải viên, người được mời tham gia hòa giải ở cơ sở, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong công tác hòa giải ở cơ sở.

Nhất trí với việc phải sửa đổi Luật Hòa giải ở cơ sở, GS.TS Trần Ngọc Đường, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân chủ và Pháp luật Ủy ban Trung ươngMTTQ Việt Nam khẳng định: Việc sửa đổi luật không chỉ vì những hạn chế trong thực tiễn gần 13 năm qua, còn để thể chế hóa đầy đủ các quan điểm, chủ trương mới của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát huy dân chủ ở cơ sở, tăng cường sự tham gia của nhân dân vào quản lý xã hội và giải quyết các mâu thuẫn ngay từ cơ sở. Căn cứ vào quan điểm, đường lối của Đảng hiện nay, việc sửa đổi, bổ sung Luật Hòa giải cơ sở cần chuyển mạnh sang tư duy phát huy vai trò chủ thể của nhân dân, coi hòa giải ở cơ sở là một cơ chế dân chủ xã hội, một phương thức để nhân dân trực tiếp tham gia quản lý xã hội và xây dựng Nhà nước pháp quyền từ cơ sở.

Góp ý kiến vào Điều 4, GS.TS Trần Ngọc Đường cho rằng dự thảo Luật đã đề ra 8 nguyên tắc tổ chức hoạt động hòa giải ở cơ sở - đây là những nguyên tắc mang tính kỹ thuật, chưa thể hiện được nguyên tắc mang mang tính chính trị pháp lý sâu sắc Đảng ta đã đề ra: "Nhân dân là trung tâm, là chủ thể của công cuộc đổi mới". Vì vậy, cần bổ sung vào Điều 4 nguyên tắc đầu tiên mang tính chính trị pháp lý là: Hòa giải ở cơ sở là hình thức để nhân dân trực tiếp tham gia quản lý xã hội, thực hiện dân chủ ở cơ sở, phòng ngừa tranh chấp và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Bên cạnh đó, thể hiện quan điểm của Đảng quản trị xã hội trong kỷ nguyên số phải ngày càng chuyên nghiệp, hiệu quả, thực chất, Điều 7 của dự thảo Luật quy định tiêu chuẩn của hòa giải viên cần phải được nâng cao hơn. Trong đó tiêu chí cần đặt lên hàng đầu là hiểu biết về pháp luật; đồng thời bổ sung thêm một số tiêu chí mới cho phù hợp với kỷ nguyên số, như: biết ứng dụng công nghệ số trong công tác hòa giải; có kỹ năng đối thoại...

Cũng theo GS.TS Trần Ngọc Đường, Luật Hòa giải cơ sở hiện hành gần như chưa đề cập đến chuyển đổi số; trong khi đó dự thảo Luật sửa đổi mới chỉ đề cập đến nội dung này một cách rời rạc ở nhiều chương, điều khác nhau. Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cần có một điều/mục/chương riêng về việc chuyển đổi số trong công tác hòa giải, như: cơ sở dữ liệu hòa giải, sổ hòa giải điện tử, tập huấn trực tuyến về hòa giải cơ sở...

Từ ý kiến góp ý của các chuyên gia, nhà khoa học tại Hội nghị, Phó Chủ tịch Cao Xuân Thạo đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp thu nghiêm túc, trách nhiệm, để các ý kiến phản biện từ Hội nghị đến với các cơ quan có thẩm quyền, góp phần hoàn thiện dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi).

Xem bản gốc tại đây