Chưa khai thác hết tiềm năng lao động xuất khẩu hồi hương

Thông tin thị trường lao động chưa trúng

Theo Trung tâm Lao động ngoài nước (Colab), giai đoạn 2021-2025, chỉ tính riêng Chương trình EPS, cả nước có 3.367 lao động ở 28 tỉnh, thành phố đi làm việc tại Hàn Quốc. Trong đó, 3 tỉnh có đông lao động đi nhất là Bắc Ninh: 355 người, Quảng Trị: 570 người, Thanh Hóa: 1.720 người.

Chị Bùi Thị Huyên (quê Thanh Hóa) là lao động về nước tháng 8.2023 sau khi hết hạn làm việc theo Chương trình EPS.

Với vốn liếng tích lũy sau thời gian xuất khẩu lao động, chị Huyên dự kiến mở một hiệu may tại quê nhà vì trước khi đi Hàn Quốc, chị là thợ may tại quê. Tuy nhiên, được nửa năm chị lại đóng cửa vì theo chị, “hàng may “chào thua” với đồ bán sẵn giá rẻ trên các nền tảng thương mại điện tử”.

Chưa lập gia đình, chị Huyên sống cùng bố mẹ, hằng ngày chỉ lo cơm nước. Chị có lên mạng tìm việc làm nhưng công việc hoặc quá xa nhà, hoặc không phù hợp với chị. Cuối năm 2024, một công ty có vốn đầu tư Hàn Quốc về quê chị Huyên mở một nhà máy chuyên sản xuất thiết bị điện. Cơ hội việc làm mở ra khi chị Huyên đọc thông báo công ty này tuyển lao động biết nói tiếng Hàn cơ bản, ưu tiên người từng đi xuất khẩu lao động tại Hàn Quốc về.

“Hơn 1 năm nay, tôi có việc làm là nhân viên văn phòng của công ty. Công việc của tôi ngoài sổ sách hành chính liên quan đến nhân sự, còn thỉnh thoảng được phân công phiên dịch tại các cuộc họp của công ty. Đặc biệt, khi lãnh đạo công ty họp với chính quyền hoặc cơ quan chức năng địa phương, tôi được phân công phụ trách dịch”, chị Huyên nói.

Đã có việc làm ổn định nhưng chị Huyên thừa nhận chị may mắn. Về cơ bản, ngoài tìm kiếm thông tin tuyển dụng trên mạng, chị không có kết nối “sống” nào để có thêm cơ hội việc làm tốt hơn.

Anh Đặng Văn Minh – quê phường Quang Trung (Thanh Hóa) đi làm việc tại Hàn Quốc theo Chương trình EPS. Về nhà đã hơn 1 năm nay, anh Minh chưa tìm được việc làm phù hợp dù có kỹ năng, kinh nghiệm làm việc ngành nhựa, biết ngoại ngữ.

“Tôi từng lên Hà Nội dự phiên giao dịch việc làm dành cho lao động xuất khẩu về nước nhưng cơ hội việc làm không phù hợp. Mức lương các doanh nghiệp đưa ra khá hấp dẫn, có đơn vị trả hơn 20 triệu đồng/tháng nhưng có những yêu cầu phụ mà mình không đáp ứng được. Tôi nghĩ nếu được cơ quan chức năng thông báo về con số thống kê, các yêu cầu tuyển dụng cụ thể trong từng ngành, từng lĩnh vực, có thể lao động hồi hương sẽ dễ dàng tìm được việc làm hơn”, anh Minh chia sẻ.

Vai trò kết nối của cơ quan chức năng chưa rõ nét

Theo Colab, tính đến nay, Trung tâm đang được giao triển khai thực hiện 8 chương trình theo các thỏa thuận quốc tế để tuyển chọn và đưa người lao động đi làm việc ở 5 quốc gia và vùng lãnh thổ gồm Hàn Quốc, Nhật Bản, CHLB Đức, Australia và Đài Loan (Trung Quốc). Điểm chung của các chương trình này là người lao động được hưởng các điều kiện ưu đãi vượt trội, chi phí thấp, có chương trình được đài thọ hoàn toàn chi phí.

Tại Hàn Quốc, Chương trình EPS được triển khai từ năm 2004 theo biên bản ghi nhớ (MOU) ký giữa Bộ Nội vụ (trước đây là Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội) với Bộ Việc làm và Lao động Hàn Quốc. Colab đã phối hợp với Cơ quan phát triển nguồn nhân lực Hàn Quốc (HRD Korea) phái cử và tiếp nhận 144.865 lượt người sang Hàn Quốc làm việc. Lao động tham gia chương trình chỉ đóng khoản chi phí tương đương 630 USD, lương tối thiểu của lao động tại Hàn Quốc hiện là 2.096.270 won, tương đương 40 triệu đồng/tháng.

Tại Nhật Bản, Chương trình IM Japan được triển khai từ năm 2004. Colab hợp tác với IM Japan triển khai phái cử 9.188 lượt người lao động sang thực tập kỹ thuật tại Nhật Bản. Lao động được IM Japan đài thọ học phí, tiền ký túc xá trong 4 tháng đào tạo chính thức trước phái cử, thu nhập bình quân khoảng 27 triệu đồng/tháng, được hỗ trợ tiền khuyến khích phát triển sự nghiệp tương đương 110 triệu đồng khi hồi hương.

Bên cạnh đó, Colab còn triển khai nhiều chương trình phi lợi nhuận như Chương trình Osaka; Chương trình We are Asian…

Về công tác hỗ trợ lao động sau khi hoàn thành hợp đồng về nước, Colab duy trì thực hiện hỗ trợ giới thiệu việc làm cho người lao động hoàn thành hợp đồng về nước. Theo đó, định kỳ phối hợp với trung tâm dịch vụ việc làm các địa phương tổ chức 93 hội chợ, phiên giao dịch việc làm, ưu tiên tổ chức tại các huyện nghèo để các doanh nghiệp, trong đó có nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư của Hàn Quốc, Nhật Bản tham gia tuyển dụng. Đến nay, các phiên giao dịch việc làm đã có 1.900 lượt doanh nghiệp tham gia, kết nối cơ hội việc làm cho 15.000 lượt người lao động, riêng lao động huyện nghèo tham gia là 7.441 lượt người lao động.

Ngoài ra, Colab còn xây dựng cơ sở dữ liệu, mạng lưới lao động EPS và thực tập sinh IM Japan về nước lập nghiệp thành công để kết nối cơ hội việc làm, chia sẻ kinh nghiệm khởi nghiệp…

Đánh giá về hiệu quả kết nối việc làm cho lao động hồi hương, ông Lê Quang Trung – nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm cho rằng, con số 15.000 lượt người lao động được kết nối việc làm sau khi hồi hương trong số hàng trăm nghìn lao động xuất khẩu mỗi năm là “khiêm tốn”.

Ông Trung cho rằng cung - cầu lao động, đặc biệt trong nhóm lao động xuất khẩu hồi hương với doanh nghiệp FDI đến từ các nước họ từng làm việc chưa được triển khai sâu rộng thời gian qua. Vai trò điều phối, kết nối, trung gian, hỗ trợ của cơ quan quản lý nhà nước trong nhóm này chưa rõ nét. Vì thế, một “khoảng trống” của thị trường lao động vẫn tồn tại.

Xem bản gốc tại đây