Khi AI trở thành đồng nghiệp: Người lao động phải thay đổi ra sao?
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang len sâu vào mọi lĩnh vực công việc. Không còn là câu chuyện của tương lai, AI đã trở thành “đồng nghiệp mới” của người lao động.
Từ bối rối đến làm chủ công việc nhờ AI
Anh Nguyễn Văn Đạt (nhân vật đề nghị thay tên) - viên chức tại một trường đại học ở Hà Nội - từng trải qua giai đoạn chật vật khi mới bắt đầu công việc. Khối lượng hồ sơ, quy trình, văn bản dày đặc khiến anh mất hàng giờ để xử lý, hiệu quả công việc không cao, thậm chí phải làm xuyên trưa để hoàn thành nhiệm vụ.
“Áp lực thời gian khiến tôi nhiều lúc rơi vào trạng thái căng thẳng, cạn kiệt động lực”, anh Đạt chia sẻ.
Bước ngoặt đến khi anh tiếp cận các công cụ AI như Gemini và ChatGPT. Ban đầu, anh sử dụng AI để xây dựng sơ đồ tư duy cho công việc, sau đó mở rộng sang hỗ trợ soạn thảo báo cáo, gợi ý nội dung và cấu trúc văn bản.
Thay vì mất nhiều giờ đọc và tổng hợp tài liệu, anh chỉ cần đưa ra yêu cầu cụ thể, AI sẽ đề xuất nội dung sơ bộ. Phần còn lại là hậu kiểm, chỉnh sửa để phù hợp với thực tế đơn vị.
“AI giúp tôi tiết kiệm rất nhiều thời gian, đồng thời tạo thêm cảm hứng khi làm việc”, anh nói.
Tuy nhiên, anh Đạt cũng nhấn mạnh vai trò của tư duy phản biện: AI chỉ là công cụ, người sử dụng phải có kiến thức nền và khả năng kiểm chứng thông tin, đặc biệt với các nội dung chuyên sâu.
Áp lực bị thay thế và cuộc đua nâng cấp kỹ năng
Không chỉ khu vực công, trong doanh nghiệp, áp lực từ AI còn rõ nét hơn. Chị Lê Thị Tâm - nhân viên marketing tại Hà Nội - thừa nhận sự phát triển nhanh chóng của AI khiến chị lo lắng về nguy cơ bị đào thải.
“Hiện nay, nhiều công cụ AI có thể làm được công việc tương đương một nhân viên có ít nhất một năm kinh nghiệm”, chị Tâm nói.
Từ viết nội dung, xây dựng kịch bản đến tạo hình ảnh, AI có thể hoàn thành trong khoảng 15 phút - nhanh gấp nhiều lần so với con người. Điều này khiến không ít doanh nghiệp cân nhắc cắt giảm nhân sự để tối ưu chi phí.
Nhưng thay vì né tránh, chị Tâm lựa chọn thích nghi: học cách sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ. Theo chị, người lao động không nên xem AI là đối thủ, mà là “đòn bẩy” để nâng cao năng suất và giá trị bản thân.
Thực tế cho thấy, AI không thay thế hoàn toàn con người, mà thay đổi cách con người làm việc. Những vị trí mang tính lặp lại, quy trình hóa cao sẽ dễ bị tự động hóa. Ngược lại, các công việc đòi hỏi tư duy sáng tạo, ra quyết định và hiểu biết bối cảnh vẫn cần con người.
"Vấn đề không nằm ở việc AI có thay thế con người hay không, mà là ai biết dùng AI sẽ có lợi thế hơn” - chị Tâm bày tỏ.
Cần lộ trình đào tạo kỹ năng số thực chiến
Yêu cầu đến hết năm 2026, 100% cán bộ, công chức, viên chức phải có kiến thức và kỹ năng số theo Chỉ thị 14 của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đặt ra một mục tiêu rõ ràng: Chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà là bắt buộc.
Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy, nhiều chương trình đào tạo vẫn nặng về lý thuyết, chạy theo chứng chỉ mà thiếu tính ứng dụng.
Để tránh tình trạng “biết mà không làm được”, anh Đạt, chị Tâm đề xuất, cần xây dựng lộ trình đào tạo kỹ năng số theo hướng thực chiến:
Thứ nhất, đào tạo theo công việc cụ thể. Thay vì học chung chung về AI, người lao động cần được hướng dẫn cách áp dụng AI vào chính công việc của mình: soạn thảo văn bản, phân tích dữ liệu, lập kế hoạch hay chăm sóc khách hàng.
Thứ hai, học qua tình huống thực tế. Các khóa học nên thiết kế theo dạng bài tập, dự án cụ thể, yêu cầu người học trực tiếp sử dụng AI để giải quyết vấn đề, từ đó hình thành kỹ năng thực hành.
Thứ ba, cập nhật liên tục. Công nghệ AI thay đổi nhanh chóng, vì vậy đào tạo không thể “một lần là xong” mà phải trở thành quá trình liên tục.
Xem bản gốc tại đây
