Để giải quyết các thách thức của lao động phi chính thức và kinh tế Gig (hợp đồng ngắn hạn, lao động tự do) tại Hà Nội, cần cách tiếp cận chính sách toàn diện, vừa mở rộng lưới an sinh, vừa hỗ trợ quá trình chuyển đổi một cách công bằng. Ảnh: Mạnh Cường

3 phương án giải quyết khó khăn cho nhóm lao động phi chính thức tại Hà Nội

Quỳnh Chi (báo lao động) 05/11/2025 17:35 (GMT+7)

Để giải quyết thách thức của lao động phi chính thức và kinh tế Gig tại Hà Nội, cần cách tiếp cận chính sách toàn diện.

Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, để giải quyết các thách thức của khu vực phi chính thức và kinh tế Gig (hợp đồng ngắn hạn, lao động tự do) tại Hà Nội, cần cách tiếp cận chính sách toàn diện, vừa mở rộng lưới an sinh, vừa hỗ trợ quá trình chuyển đổi một cách công bằng.

Hiện nay, tại Thủ đô, nền tảng pháp lý cho những cải cách này đang dần được định hình.

Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm thất nghiệp theo tinh thần Luật Việc làm 2025

Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho hay, một trong những nút thắt lớn nhất về an sinh cho lao động phi chính thức và kinh tế Gig sắp được tháo gỡ bởi Luật Việc làm 2025 (có hiệu lực từ 1.1.2026).

Luật này thể hiện nỗ lực rất lớn của Nhà nước trong việc hiện đại hóa chính sách, với những thay đổi mang tính đột phá. Tiêu biểu như hạ ngưỡng tham gia bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) bắt buộc (giảm điều kiện về thời hạn hợp đồng lao động để tham gia BHTN bắt buộc từ đủ 3 tháng xuống còn từ đủ 1 tháng trở lên; mở rộng định nghĩa “người lao động”, bao gồm cả những người làm việc không trọn thời gian, người quản lý doanh nghiệp, đặc biệt là những người làm việc theo các thỏa thuận dân sự nhưng có bản chất của quan hệ lao động).

Lao động phi chính thức và lao động Gig đang đặt ra nhiều thách thức an sinh với Thành phố Hà Nội. Ảnh: Quỳnh Chi

Những cơ sở này được kỳ vọng sẽ đưa hàng triệu lao động trong các khu vực bấp bênh, bao gồm cả lao động Gig hoặc khu vực kinh tế chia sẻ vào diện được bảo vệ bởi “tấm lưới” BHTN. Trong bối cảnh đó, Hà Nội phải chuẩn bị sẵn sàng các điều kiện về cơ sở dữ liệu, thủ tục hành chính và nguồn lực để triển khai hiệu quả quy định này ngay khi luật có hiệu lực.

Tăng cường an sinh cho lao động yếu thế qua chính sách đặc thù của Luật Thủ đô 2024

Bên cạnh việc mở rộng diện bao phủ bắt buộc, Luật Thủ đô 2024 (có hiệu lực từ 1.1.2025) cũng tạo ra một cơ chế hỗ trợ đặc thù để tăng cường an sinh cho các nhóm yếu thế nhất. Cụ thể, luật cho phép Hà Nội sử dụng ngân sách để hỗ trợ mức đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện ở mức rất cao - hỗ trợ 100% cho người thuộc hộ nghèo và 60% cho người thuộc hộ cận nghèo.

Chính sách này giúp những người lao động có thu nhập thấp nhất, dễ bị tổn thương nhất có cơ hội tiếp cận với chế độ hưu trí, qua đó gián tiếp giảm bớt gánh nặng cho xã hội trong dài hạn. Tuy nhiên, nếu các chính sách hỗ trợ cho khu vực phi chính thức trở nên quá hấp dẫn, chính sách này có thể vô tình tạo ra một “bẫy phúc lợi”, làm giảm động lực của cả người lao động và doanh nghiệp trong việc tham gia vào quan hệ lao động chính thức. Do đó, cần thiết kế chính sách một cách hài hòa, vừa hỗ trợ nhóm yếu thế, vừa không làm suy yếu các nỗ lực chính thức hóa thị trường lao động.

Xây dựng các chương trình chuyển đổi công bằng cho lao động bị ảnh hưởng

Để giải quyết mâu thuẫn giữa chính sách phát triển đô thị và an sinh cho lao động Gig, Thành phố Hà Nội cần chủ động xây dựng và triển khai các “chương trình chuyển đổi công bằng”. Theo đó, song song với việc xây dựng lộ trình áp dụng các biện pháp như thu phí chống ùn tắc, cần có các chính sách hỗ trợ đi kèm, được thiết kế chuyên biệt cho nhóm đối tượng bị ảnh hưởng trực tiếp.

Các chương trình này có thể bao gồm: Hỗ trợ tài chính có mục tiêu bằng cách hỗ trợ một phần chi phí để người lao động chuyển đổi sang các phương tiện thân thiện với môi trường, phù hợp với định hướng phát triển giao thông xanh của Thành phố; các chương trình đào tạo lại và chuyển đổi nghề nghiệp thông qua cung cấp các khóa đào tạo miễn phí hoặc chi phí thấp để giúp các tài xế công nghệ có nguy cơ mất việc làm có thể chuyển đổi sang các ngành nghề khác đang có nhu cầu cao trên thị trường.

Cách tiếp cận này đảm bảo rằng quá trình hiện đại hóa đô thị không bỏ lại ai phía sau, thể hiện trách nhiệm xã hội của chính quyền và đảm bảo sự phát triển hài hòa, bền vững.

Xem bản gốc tại đây