Cùng người lao động xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật

Từ tò mò đến sập bẫy

Tháng 6.2026, phóng viên Báo Lao Động ở Cần Thơ đã ghi nhận thực trạng các trò chơi mang tính chất cá cược, còn gọi là game “nổ hũ”, đã âm thầm len lỏi vào các khu nhà trọ, quán nước xung quanh xưởng máy và cả trong giờ nghỉ giải lao của công nhân tại các khu công nghiệp.

Game "nổ hũ" (trực tuyến) về bản chất là hình thức máy đánh bạc được số hóa trên website hoặc ứng dụng điện thoại. Người chơi liên kết tài khoản ngân hàng với tài khoản chơi trực tuyến, thực hiện chọn mức cược, đặt cược và chờ máy trả kết quả ngẫu nhiên. Nếu may mắn, người cược sẽ thắng lớn, sau đó quy đổi về tiền thật.

Một công nhân đã chia sẻ với phóng viên Báo Lao Động rằng, từng có khoảng thời gian điêu đứng vì game nổ hũ. Anh bộc bạch, trong các buổi ăn trưa hay lúc tan ca, nghe nhiều anh em rỉ tai nhau trò chơi này rất dễ thắng, nên đã thử. "Nghe anh em nói nổ rất sướng, tôi thấy vậy nên nạp thử 50.000 đồng, rồi dần dần lên 100.000 đồng, 200.000 đồng” - người công nhân này nói.

Trên thực tế, không ít công nhân tham gia chơi game này ban đầu chỉ là tò mò, hoặc chơi theo bạn bè mà không biết được mình đã vi phạm pháp luật khi dính đến các trò chơi mang tính cờ bạc.

Khi nắm được tình hình, các cấp công đoàn tại Cần Thơ đã nhanh chóng vào cuộc, tích cực tuyên truyền, vận động đoàn viên ngừng chơi, kêu gọi tập trung sản xuất. Đặc biệt, các bản tin tuyên truyền đến công nhân được xây dựng bài bản, sống động, nêu rõ các quy định của pháp luật với các khung hình phạt cụ thể.

Trước nỗi lo để lại hệ lụy cho bản thân và gia đình, nhiều người lao động tại công ty dần từ bỏ trò chơi. Ghi nhận của Báo Lao Động, đa phần công nhân đã chủ động xóa app. Thậm chí có người từng có khoảng thời gian điêu đứng vì game “nổ hũ” đã tham gia tích cực, trở thành “cánh tay nối dài” của Ban Chấp hành CĐCS công ty trong việc tư vấn, vận động người lao động không trở lại chơi game “nổ hũ”.

Câu chuyện trên cho thấy, việc tăng cường hiểu biết về pháp luật cho công nhân, người lao động là giải pháp căn cơ để họ nhận diện, tránh xa nguy cơ vi phạm pháp luật, đặc biệt là những nguy cơ trên không gian mạng.

Nhưng trước hết, bản thân người lao động cũng phải tự lấp đầy những khoảng trống về pháp luật cho bản thân.

Khi tham gia chương trình “Trao sức khỏe và Tư vấn pháp luật cho công nhân - Vì một Việt Nam khỏe mạnh” do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam chủ trì, giao cho Báo Lao Động, LĐLĐ TPHCM phối hợp với Trung ương Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam và Liên đoàn Luật sư Việt Nam tổ chức, anh Phạm Minh Cường - người lao động tại TPHCM chia sẻ: “Tôi thấy kiến thức về pháp luật của mình còn thiếu hụt rất nhiều. Qua những tư vấn miễn phí từ các luật sư, tôi thấy cần thiết nhưng rõ ràng, để người lao động hiểu hơn về những vấn đề như chính sách, bảo hiểm, tiền lương thì đầu tiên người lao động phải trang bị kiến thức pháp luật cho mình để từ đó tuân thủ pháp luật một cách tự giác và đấu tranh đòi quyền lợi khi cảm thấy lợi ích chính đáng của mình bị xâm phạm”.

Luật sư Trần Lê An Nguyên (Liên đoàn Luật sư Việt Nam) thẳng thắn chỉ ra một khoảng trống lớn: Đa số người lao động hiện mới dừng lại ở mức hiểu cơ bản về quyền lợi chung. Khi phát sinh tranh chấp thực tế, họ dễ rơi vào trạng thái lúng túng do thiếu kênh tư vấn thường xuyên. “Điều cơ bản là phải làm sao để người lao động được trang bị kiến thức, tuân thủ, am hiểu pháp luật một cách tự giác” - luật sư Nguyên nhấn mạnh.

Còn luật sư Nguyễn Văn Hậu - Ủy viên Thường vụ, Chủ nhiệm Cơ quan Truyền thông Liên đoàn Luật sư Việt Nam nhận định: “Khi công nhân lao động hiểu luật, họ sẽ tuân thủ nội quy lao động của doanh nghiệp, tuân thủ pháp luật, ứng xử phù hợp và biết cách sử dụng các công cụ pháp lý để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, qua đó hạn chế những tranh chấp lao động không đáng có và xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ”.

Tổ chức công đoàn phát huy vai trò đổi mới

Thực hiện Chỉ thị số 58-CT/TW của Ban Bí thư đặt ra yêu cầu: “Công tác tuyên truyền, giáo dục tập trung trang bị cho công nhân những nội dung cơ bản về chính trị, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, quan điểm của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước; truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, qua đó nâng cao bản lĩnh chính trị, giác ngộ giai cấp, ý thức chấp hành pháp luật, tác phong công nghiệp và văn hóa công nhân; đồng thời củng cố niềm tin của công nhân vào sự lãnh đạo của Đảng, bồi dưỡng lòng yêu nước, trách nhiệm công dân, nâng cao khả năng nhận diện các quan điểm sai trái, thù địch, các hành vi lợi dụng, kích động, gây mất ổn định quan hệ lao động và trật tự xã hội.

Giáo dục pháp luật tập trung vào các quy định liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của công nhân; nâng cao năng lực tiếp cận pháp luật, ý thức tự bảo vệ quyền và lợi ích; khả năng tham gia đối thoại, thương lượng tập thể và giám sát việc thực thi pháp luật tại doanh nghiệp”. Với tổ chức Công đoàn, Chỉ thị 58 yêu cầu: “Tổ chức Công đoàn các cấp chủ động phối hợp, đối thoại, thương lượng với người sử dụng lao động để bố trí thời gian phù hợp, địa điểm thuận lợi và hỗ trợ các nguồn lực cần thiết cho công tác tuyên truyền, giáo dục. Kịp thời tổng kết, đánh giá, biểu dương và nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả”.

Thực hiện Chỉ thị, các cấp công đoàn đã có nhiều đổi mới trong hình thức tuyên truyền, giáo dục phổ biến pháp luật cho công nhân, người lao động.

Ngày 1.11, Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ người lao động tỉnh phối hợp với Công đoàn xã Tam Nông (Phú Thọ) đã tổ chức chương trình tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật và giao lưu văn nghệ dành cho đoàn viên, người lao động. Hình thức sân khấu hóa đã nhận được sự hưởng ứng từ người lao động khi các đội đã mang đến những phần thi sôi nổi, kết hợp trả lời câu hỏi và xử lý các tình huống phát sinh trong quan hệ lao động.

Hay tại Khánh Hòa, Tỉnh ủy Khánh Hòa đã ban hành chương trình hành động nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng và pháp luật cho công nhân trong tình hình mới. Theo đó, tỉnh đặt mục tiêu hằng năm 100% công nhân được phổ biến pháp luật; 100% công đoàn cơ sở tổ chức ít nhất một hoạt động tuyên truyền. Đồng thời, công nhân được tạo điều kiện tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, nâng cao đời sống tinh thần. Một điểm nhấn là đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác tuyên truyền. Đội ngũ cán bộ công đoàn, tuyên truyền viên được đào tạo kỹ năng sử dụng nền tảng số và công cụ trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông.

Tại TPHCM, khi triển khai chương trình “Ngày hội Công nhân với pháp luật và an ninh, trật tự năm 2026” với 500 người lao động tại Khu công nghiệp VSIP (phường An Phú, TP. Hồ Chí Minh), Công đoàn Công an TP. Hồ Chí Minh (CĐCATP) đã đưa ra mô hình minigame kết hợp video và các tình huống giao thông thực tế, giúp kiến thức pháp luật trở nên trực quan, sinh động, dễ nhớ và dễ áp dụng.

Trung tá Nguyễn Khắc Điệp - Phó Trưởng ban Công đoàn Công an TP. Hồ Chí Minh cho biết: “Thông qua các hình thức tuyên truyền trực quan, sinh động, gần gũi, công nhân không chỉ được tiếp cận các quy định của pháp luật mà còn có cơ hội nhận diện những nguy cơ, phương thức, thủ đoạn vi phạm pháp luật thường gặp trong đời sống”.

Trong bối cảnh tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng ngày càng có nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, việc tuyên truyền giúp người lao động nâng cao cảnh giác trước các hình thức lừa đảo công nghệ cao, không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng cho đối tượng xấu, biết cách kiểm chứng thông tin trước khi giao dịch và chủ động thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Bên cạnh đó, việc tuyên truyền về tác hại của ma túy, các loại ma túy trá hình, thuốc lá điện tử chứa chất ma túy, cũng như những hệ lụy của cờ bạc và các hành vi vi phạm pháp luật khác góp phần giúp công nhân có thêm kỹ năng lựa chọn lối sống lành mạnh, tránh xa các tệ nạn xã hội.

Hiệu quả tuyên truyền không chỉ nằm ở việc truyền đạt kiến thức pháp luật mà còn ở khả năng chuyển hóa kiến thức thành kỹ năng ứng xử trong thực tiễn. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng môi trường lao động an toàn, lành mạnh, góp phần giữ gìn an ninh trật tự tại các khu công nghiệp và ổn định đời sống công nhân lao động.

Xem bản gốc tại đây