Xây dựng đội ngũ cán bộ công đoàn trí tuệ, bản lĩnh, tâm huyết

Thưa ông, công tác bảo vệ quyền lợi NLĐ tại địa phương hiện chuyển biến thế nào, còn những bất cập gì cần tháo gỡ?

- Điểm chuyển biến rõ nhất là Công đoàn chuyển từ xử lý vụ việc sang chủ động phòng ngừa, bảo vệ NLĐ từ sớm, từ cơ sở. Sau sáp nhập, tỉnh Gia Lai có địa bàn rộng, số lượng doanh nghiệp và lao động lớn, nhưng tổ chức Công đoàn đã nhanh chóng ổn định mô hình hoạt động, đưa Công đoàn cấp xã, phường đến gần hơn với ĐV, NLĐ. Hiện toàn tỉnh có 19 Công đoàn xã, phường, trực tiếp quản lý 844 Công đoàn cơ sở (CĐCS) với 75.293 ĐV; riêng khu vực ngoài nhà nước có 729 CĐCS với hơn 61.660 ĐV.

Kết quả rõ nét nhất là hoạt động đối thoại, thương lượng và chăm lo ngày càng thực chất hơn. Năm 2025, toàn tỉnh có 710 đơn vị, doanh nghiệp từ 10 lao động trở lên xây dựng, ký kết quy chế dân chủ ở cơ sở; 589/871 doanh nghiệp có CĐCS ký thỏa ước lao động tập thể. Các cấp Công đoàn cũng triển khai nhiều hoạt động chăm lo với tổng kinh phí gần 70 tỉ đồng; hỗ trợ sửa chữa 45 căn “Mái ấm Công đoàn” với kinh phí trên 2 tỉ đồng...

Tuy nhiên, tồn tại lớn nhất hiện nay vẫn là tình trạng nợ lương, chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp chưa được xử lý dứt điểm. Tính đến hết tháng 3.2026, toàn tỉnh có 693 đơn vị chậm đóng các loại bảo hiểm từ 6 tháng trở lên, với tổng số tiền hơn 133 tỉ đồng, ảnh hưởng 3.030 lao động. Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp quyền lợi NLĐ vẫn bị treo kéo dài khi doanh nghiệp ngừng hoạt động, mất khả năng thanh toán hoặc thiếu thiện chí phối hợp.

Trước tác động của tự động hóa, chuyển đổi công nghệ, Công đoàn tỉnh có giải pháp gì để giữ việc làm hoặc hỗ trợ chuyển đổi sinh kế cho lao động lớn tuổi?

- Tại Gia Lai hiện chưa ghi nhận tình trạng mất việc làm do tự động hóa và chuyển đổi công nghệ, nhưng áp lực dịch chuyển việc làm đã xuất hiện rõ hơn. Doanh nghiệp ngày càng yêu cầu lao động có tay nghề, kỷ luật công nghiệp, thích ứng với quy trình sản xuất mới; trong khi một bộ phận lao động phổ thông, lao động chưa qua đào tạo có nguy cơ giảm giờ làm, giảm thu nhập hoặc bị thay thế ở những công đoạn giản đơn, lặp lại.

Vấn đề hiện nay không chỉ là nguy cơ mất việc, mà là khoảng cách ngày càng lớn giữa yêu cầu mới của doanh nghiệp và năng lực của NLĐ.

Từ thực tế, Công đoàn Gia Lai xác định không chờ đến khi NLĐ mất việc mới hỗ trợ, mà phải can thiệp từ sớm. Trước hết là nắm chắc nhóm lao động có nguy cơ cao để đối thoại với người sử dụng lao động, ưu tiên đào tạo nghề, bố trí lại việc làm phù hợp trước khi doanh nghiệp tính đến phương án cắt giảm lao động.

Đồng thời xác định công tác đào tạo, nâng cao tay nghề là giải pháp giữ việc làm căn cơ nhất. Đây cũng là hướng đi cần thiết để NLĐ tiếp cận các kỹ năng mới như vận hành máy móc, kiểm soát chất lượng, an toàn lao động, kỹ năng số cơ bản và tác phong công nghiệp.

Với những trường hợp không thể giữ việc làm, Công đoàn sẽ tập trung bảo vệ quyền lợi và hỗ trợ chuyển đổi sinh kế. Trong đó, chú trọng giám sát việc chi trả lương, trợ cấp thôi việc, mất việc, bảo hiểm thất nghiệp; kết nối trung tâm dịch vụ việc làm, các trường nghề và doanh nghiệp đang tuyển dụng để NLĐ sớm tìm được việc làm mới.

Từ thực tế địa phương, đâu là bất cập lớn nhất về tiền lương, phúc lợi cần được kiến nghị điều chỉnh trong dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội?

- Mặc dù đời sống NLĐ trên địa bàn tỉnh đã từng bước được cải thiện, song mức lương tối thiểu hiện nay vẫn còn khoảng cách khá lớn so với nhu cầu sống tối thiểu của NLĐ.

Từ thực tiễn, Công đoàn tỉnh kiến nghị Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội cần thể hiện mạnh mẽ hơn nhiệm vụ tham gia xây dựng cơ chế tiền lương bảo đảm mức sống tối thiểu thực chất cho NLĐ; gắn điều chỉnh tiền lương với chỉ số giá sinh hoạt và đặc thù từng vùng, từng địa bàn.

Cần xác định chăm lo phúc lợi ĐV là nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt trong nhiệm kỳ tới, với các giải pháp cụ thể như thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân; mở rộng hỗ trợ nhà trẻ, mẫu giáo cho con công nhân; tăng cường thiết chế văn hóa, thể thao; hỗ trợ vay vốn, khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe và nâng cao đời sống tinh thần cho NLĐ.

Bên cạnh đó, cần tăng cường vai trò đại diện trong thương lượng tiền lương, phúc lợi tại doanh nghiệp; kịp thời nắm bắt khó khăn của NLĐ để kiến nghị chính sách phù hợp với thực tiễn địa phương, nhất là các tỉnh còn nhiều khó khăn như Gia Lai.

Trong bối cảnh mới, Công đoàn không thể chỉ giải quyết khiếu nại khi vụ việc đã xảy ra, mà phải chủ động “đi trước” thông qua đối thoại, thương lượng tập thể, nhất là về tiền lương, thưởng, điều kiện làm việc và an toàn vệ sinh lao động.

Cần nhấn mạnh hơn nội dung bảo vệ NLĐ trong “nền kinh tế số”, khi ngày càng xuất hiện nhiều hình thức lao động mới như lao động công nghệ, làm việc từ xa. Đây là nhóm đối tượng còn thiếu khung pháp lý hoàn chỉnh và rất cần cơ chế bảo vệ phù hợp.

Tiếp đến là tạo đột phá trong phát triển ĐV và thành lập CĐCS. Trước xu hướng đa dạng hóa các tổ chức đại diện NLĐ tại doanh nghiệp, Công đoàn Việt Nam cần khẳng định vị thế bằng sức hút tự thân, bằng hiệu quả chăm lo và bảo vệ NLĐ.

Song song đó là xây dựng đội ngũ cán bộ Công đoàn trí tuệ, bản lĩnh, tâm huyết, được NLĐ tin yêu. Dự thảo cũng cần đề xuất cơ chế cụ thể để bảo vệ cán bộ CĐCS khi đấu tranh bảo vệ quyền lợi cho NLĐ, tránh tình trạng bị phân biệt đối xử hoặc trù dập.

Tổ chức Công đoàn cần quản lý ĐV bằng các nền tảng số hiện đại; triển khai các ứng dụng tích hợp tiện ích như tư vấn pháp luật trực tuyến, ưu đãi phúc lợi, tiếp nhận phản ánh của NLĐ...

Cuối cùng là cải cách hành chính mạnh mẽ, giảm tối đa thủ tục giấy tờ trong hệ thống Công đoàn, giúp thông tin từ Tổng LĐLĐVN đến CĐCS và ngược lại được thông suốt, nhanh chóng.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Xem bản gốc tại đây