Nâng vị thế của người lao động từ học tập suốt đời

Chăm lo công nhân phải được nhìn ở tầm dài hạn hơn

Ý kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ là một thông điệp về trách nhiệm chăm lo cho giai cấp công nhân, mà còn đặt ra cách tiếp cận mới trong phát triển công nhân Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập sâu rộng.

Điểm mới trong thông điệp này là chăm lo công nhân phải được nhìn ở tầm dài hạn hơn. Đó không chỉ là giúp người lao động vượt qua một giai đoạn khó khăn, mà còn tạo điều kiện để họ phát triển năng lực, nâng cao vị thế và có cơ hội xây dựng tương lai tốt đẹp hơn cho bản thân, gia đình và thế hệ sau.

Trước hết, “mỗi công nhân phải có cơ hội học tập suốt đời” là yêu cầu rất căn bản. Trong bối cảnh khoa học công nghệ, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đang làm thay đổi mạnh mẽ thị trường lao động, kỹ năng hôm nay có thể nhanh chóng trở nên lạc hậu trong vài năm tới. Nếu công nhân không được học tập, đào tạo lại, nâng cao tay nghề, họ sẽ dễ bị tụt lại phía sau ngay trong chính nhà máy mình đang làm việc.

Học tập suốt đời với công nhân không nên hiểu là những khẩu hiệu lớn lao, mà phải được cụ thể hóa bằng các lớp đào tạo nghề ngắn hạn, chương trình bồi dưỡng kỹ năng số, ngoại ngữ, kỷ luật lao động, tác phong công nghiệp, kiến thức pháp luật, tài chính cá nhân và kỹ năng thích ứng với công nghệ mới. Một công nhân có tay nghề tốt hơn sẽ có cơ hội nhận mức lương cao hơn. Một người lao động hiểu pháp luật sẽ biết tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Một công nhân có kỹ năng số sẽ chủ động hơn trong môi trường sản xuất hiện đại. Đặc biệt, trong các ngành công nghệ cao, nơi tri thức quyết định năng suất, việc đào tạo càng trở thành “chìa khóa” để mở ra tương lai.

Để làm được điều đó, doanh nghiệp, Nhà nước và tổ chức Công đoàn cần cùng tham gia. Doanh nghiệp không thể chỉ coi người lao động là nguồn nhân lực sử dụng trong ngắn hạn, mà cần xem đào tạo công nhân là một khoản đầu tư cho năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh. Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ đào tạo, khuyến khích học tập suốt đời trong lực lượng lao động. Công đoàn cần trở thành cầu nối để công nhân tiếp cận các cơ hội học tập thực chất, phù hợp với thời gian làm việc và điều kiện sống của họ.

Trao đổi với Lao Động, bà Phạm Thị Hồng Yến - Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty Intel Products Việt Nam - cho rằng, trong kỷ nguyên số và môi trường nhiều biến động, việc người lao động học tập không còn là lựa chọn, mà là con đường tất yếu. Nếu trước đây, một tấm bằng đại học là niềm tự hào, thì nay, đó chỉ là nền tảng ban đầu. Điều quan trọng hơn chính là học tập suốt đời - hành trình giúp người lao động, đoàn viên nâng cao năng lực, nắm bắt cơ hội thăng tiến và từng bước hiện thực hóa khát vọng của chính mình. Đặc biệt, trong các ngành công nghệ cao, nơi tri thức quyết định năng suất, việc đào tạo càng trở thành “chìa khóa” để mở ra tương lai.

Từ phía người lao động, anh Nguyễn Văn Bằng - Tổ trưởng tổ bảo dưỡng, lắp ráp linh kiện đồng hồ nước thuộc Công ty Cổ phần Cấp nước Thanh Hóa - nói: “Cách đây 20 năm, ở độ tuổi đôi mươi, khi bắt đầu làm công nhân tại Công ty Cổ phần Cấp nước Thanh Hóa, tôi đã đặt ra mục tiêu: ‘Làm hết mình, bởi lao động là vinh quang’. Tôi cố gắng học hỏi mỗi ngày, học từ đồng nghiệp, từ tài liệu, sách báo, từ các thiết bị công nghệ như điện thoại, máy tính… Chỉ có như vậy mới giúp bản thân bổ sung kiến thức, kinh nghiệm và tìm ra phương pháp làm việc khoa học, mang lại hiệu quả cao”.

Từ việc học hỏi, anh Bằng đã có những sáng kiến làm lợi cho công ty hàng tỉ đồng như sáng kiến “Chế tạo hệ thống tháo lắp đồng hồ nước bằng khí nén”, giúp giảm nhân công, rút ngắn thời gian làm việc và tiết kiệm hơn 550 triệu đồng/năm. Hay sáng kiến “Thiết kế, chế tạo hệ thống thiết bị tháo cụm mặt số đồng hồ đo nước”, giúp tiết kiệm gần 600 triệu đồng/năm cho doanh nghiệp.

Câu chuyện của anh Nguyễn Văn Bằng là điển hình của thế hệ công nhân mới, tiên phong học tập suốt đời để dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám hy sinh vì lợi ích chung, để trở thành người có ích cho xã hội.

Tổ chức Công đoàn có vai trò quan trọng

Ngày 19.10.2022, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1268/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Đẩy mạnh các hoạt động học tập suốt đời trong CNLĐ tại các doanh nghiệp đến năm 2030”.

Ngay sau đó, Tổng LĐLĐVN đã ban hành kế hoạch triển khai chương trình này với mục tiêu: phấn đấu đến năm 2030 đạt 90% CNLĐ tại các doanh nghiệp được tuyên truyền, phổ biến, học tập, quán triệt những chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước có liên quan đến CNLĐ, gắn với những nội dung lý luận về chức năng, nhiệm vụ của giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam.

Đến năm 2030, đạt 75% CNLĐ tại các doanh nghiệp tham gia học tập nâng cao trình độ tay nghề, kỹ năng nghề. Đến năm 2030, đạt 75% CNLĐ tại các doanh nghiệp tham gia học tập các nội dung giáo dục kỹ năng sống. Đến năm 2030, đạt 65% CNLĐ tại các doanh nghiệp được phổ biến về công nghệ thông tin, công nghệ số.

Đáng chú ý, phải kể đến chương trình “1 triệu sáng kiến - nỗ lực vượt khó, sáng tạo, quyết tâm chiến thắng đại dịch COVID-19” do Tổng LĐLĐVN tổ chức. Kể từ khi phát động, chương trình đã đạt mốc 1 triệu sáng kiến - hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch trước gần 11 tháng. Đến nay, cả nước đã có hơn 2 triệu sáng kiến gửi tham gia chương trình; nhiều sáng kiến có giá trị làm lợi cao, trên 100 tỉ đồng/năm; tổng giá trị làm lợi của sáng kiến ước tính hơn 33.000 tỉ đồng.

Tháng 9.2024, Tổng LĐLĐVN và Hội Khuyến học Việt Nam tổ chức ký Chương trình phối hợp và một trong những nội dung phối hợp là khuyến khích tổ chức các hoạt động học tập suốt đời. Chương trình phối hợp về đẩy mạnh các hoạt động học tập suốt đời, khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập trong CNLĐ giai đoạn 2024 - 2030 giữa hai cơ quan nêu rõ 5 nội dung, gồm: tăng cường thông tin, tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời nhằm nâng cao nhận thức và thống nhất hành động trong các cấp công đoàn, hội khuyến học các cấp, đoàn viên công đoàn, cán bộ, hội viên.

Theo PGS.TS Hoàng Phúc Lâm - Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh: “Tổ chức Công đoàn cần tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp như: tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức về học tập suốt đời, góp phần xây dựng xã hội học tập. Trong đó, nhấn mạnh cần tổ chức biên soạn tài liệu về học tập suốt đời cho CNLĐ; tập huấn về kỹ năng tuyên truyền, vận động công nhân lao động, người sử dụng lao động tham gia các hoạt động học tập suốt đời cho cán bộ công đoàn, nhất là cán bộ công đoàn cơ sở”.

Người lao động kỳ vọng trong thời gian tới, tổ chức Công đoàn và Hội Khuyến học Việt Nam sẽ tiếp tục có những hợp tác nhằm thúc đẩy quá trình học tập suốt đời của người lao động.

Xem bản gốc tại đây