Chọn nghề nghiệp giữa biến động thị trường lao động

Tìm lối đi trong xu thế mới

Dưới góc nhìn của một học sinh đang đứng trước ngưỡng cửa lựa chọn ngành nghề, em Đinh Thụy Hà - học sinh Trường THPT Lê Quý Đôn (Hà Nội) bày tỏ nhiều lo lắng trước những biến động nhanh chóng của thị trường lao động hiện nay.

“Em thấy việc chọn ngành hiện nay khó hơn rất nhiều so với trước đây, bởi chỉ trong vài năm, nhu cầu xã hội đã có thể thay đổi mạnh. Có những ngành hôm nay được xem là ổn định, nhưng vài năm tới có thể không còn nhiều cơ hội việc làm. Điều đó khiến em lo lắng không biết liệu quyết định của mình có thực sự phù hợp”, Thụy Hà chia sẻ.

Theo nữ sinh, áp lực không chỉ đến từ thông tin dồn dập về các ngành hot, mà còn từ kỳ vọng của gia đình và sự so sánh giữa bạn bè. “Em thường nghe mọi người khuyên nên chọn ngành mới, dễ xin việc, lương cao, nhưng bản thân lại chưa thật sự hiểu mình phù hợp với lĩnh vực nào. Có lúc em cảm thấy rất mơ hồ, vừa sợ chọn sai, vừa sợ bỏ lỡ cơ hội nếu không theo xu hướng”, Thụy Hà nói.

Cùng tâm trạng lo lắng, Nguyễn Gia Bình - sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN) thừa nhận bản thân đang đối mặt với nhiều băn khoăn trước thay đổi và yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường việc làm.

“Sự xuất hiện của các mô hình việc làm mới và tác động của chuyển đổi số khiến con đường lựa chọn nghề nghiệp của em trở nên kém rõ ràng. Em thấy có nhiều bạn chọn làm công việc tự do, làm dự án ngắn hạn hoặc chuyển hướng sang những lĩnh vực khác với ngành học. Điều đó khiến em băn khoăn không biết bản thân nên theo đuổi một công việc ổn định lâu dài hay linh hoạt thay đổi để thích nghi với xu thế mới”, Gia Bình nói.

Cần hiểu mình trước khi hiểu nghề

Theo cô Trần Thị Thơ - giáo viên Trường THPT Hoàng Mai (Hà Nội), những năm gần đây, công tác tư vấn hướng nghiệp tại các trường trung học phổ thông và đại học đã được chú trọng hơn, với nhiều buổi giới thiệu ngành nghề, chương trình đào tạo và hoạt động trải nghiệm giúp học sinh có thêm thông tin trước khi đưa ra quyết định. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự thấu hiểu bản thân của mỗi học sinh.

“Trước hết, các em cần xác định rõ sở thích và đam mê của mình, nhưng đồng thời cũng phải nhìn thẳng vào năng lực thực tế. Một ngành học chỉ thực sự phù hợp khi đó là lĩnh vực mà các em có thế mạnh, có khả năng theo đuổi lâu dài”, cô Thơ nhấn mạnh.

Từ đó, cô Thơ khuyên học sinh nên căn cứ vào học lực, điểm mạnh ở từng môn học để lựa chọn tổ hợp xét tuyển, ngành và trường phù hợp với khả năng của bản thân, thay vì chạy theo xu hướng hay áp lực từ bên ngoài.

Chia sẻ về vấn đề này, TS. Vũ Thu Hương - nguyên giảng viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội - cho rằng, điều cốt lõi của định hướng nghề nghiệp là học sinh, sinh viên phải hiểu mình trước khi hiểu nghề. Các em cần nhận diện rõ điểm mạnh, điểm yếu, những điều bản thân yêu thích và thẳng thắn nhìn vào những giới hạn của bản thân, từ sức khỏe, tính cách đến khả năng chịu áp lực.

Trước sự dịch chuyển mạnh mẽ của thị trường lao động, TS. Hương khuyên học sinh, sinh viên cần trang bị các kỹ năng theo hướng thích ứng trong mọi điều kiện, thay vì chỉ dừng ở mức biết làm. Các kỹ năng phải đủ linh hoạt để ứng phó với những hoàn cảnh khác nhau, từ môi trường học tập đến môi trường làm việc thực tế.

Dự đoán về xu hướng việc làm 5 - 10 năm tới, vị chuyên gia này cho rằng, các lĩnh vực liên quan đến định hướng phát triển cá nhân, tư vấn nghề nghiệp, trải nghiệm nghề và huấn luyện kỹ năng cho giới trẻ sẽ ngày càng phát triển mạnh. Bên cạnh đó, những ngành gắn với công nghệ, xây dựng thế giới số, không gian ảo và hiện đại hóa các lĩnh vực truyền thống cũng sẽ thu hút nhiều nhân lực trẻ.

Xem bản gốc tại đây