Lao động giản đơn - nhóm lao động ở cuối bậc thang kỹ năng (gồm thợ vận hành máy móc và lao động giản đơn) đang giảm, cho thấy tác động sâu rộng của công nghệ đến thị trường lao động Hà Nội. Ảnh: Quỳnh Chi

Giảm tỉ trọng lao động giản đơn tại Hà Nội

Quỳnh Chi (báo lao động) 02/11/2025 10:41 (GMT+7)

Lao động giản đơn – nhóm lao động cuối bậc thang kỹ năng đang ngày càng giảm tỉ trọng trong thị trường lao động Hà Nội.

Theo khảo sát của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, lực lượng lao động (LLLĐ) tại Thủ đô tăng từ 4,12 triệu người năm 2019 lên 4,15 triệu người năm 2024 và ước đạt 4,2 triệu người năm 2025. Tỷ lệ tham gia LLLĐ duy trì ở mức cao, dao động quanh 63-65%, cho thấy mức độ sẵn sàng làm việc cao của người dân trong độ tuổi lao động.

Tuy nhiên, lao động giản đơn - nhóm lao động ở cuối bậc thang kỹ năng (gồm thợ vận hành máy móc và lao động giản đơn) đang giảm, cho thấy tác động sâu rộng của công nghệ đến thị trường lao động Thủ đô.

Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho rằng, tác động của chuyển đổi công nghệ ngày càng lớn lên nhóm “lao động vận hành và giản đơn”. Năm 2023, tỉ trọng lao động giản đơn tại Hà Nội chiếm 16,22% toàn thị trường - phản ánh tình hình kinh tế suy giảm sau đại dịch. Thời điểm đó, nhóm này đóng vai trò là “bộ đệm cuối cùng” của thị trường lao động, hấp thụ một bộ phận lớn lao động bị mất việc ở các lĩnh vực khác, buộc phải chấp nhận các công việc chân tay, thời vụ để duy trì thu nhập. Năm 2024, lao động giản đơn giảm, cho thấy một phần lao động đã có thể quay trở lại các công việc có kỹ năng và ổn định hơn.

Ngược lại với sự biến động mang tính chu kỳ của lao động giản đơn, nhóm “thợ lắp ráp và vận hành máy móc thiết bị” lại cho thấy một xu hướng giảm đều đặn và dài hạn, từ 11,8% năm 2019 xuống chỉ còn 9,68% năm 2024. Xu hướng này là hệ quả trực tiếp của quá trình chuyển đổi công nghệ và tự động hóa đang diễn ra trong các nhà máy, khu công nghiệp - nơi các công việc lắp ráp lặp đi lặp lại đang dần được thay thế bởi máy móc. Đồng thời, phản ánh sự dịch chuyển cơ cấu công nghiệp, khi các nhà máy thâm dụng lao động dịch chuyển ra các tỉnh lân cận, trong khi Hà Nội tập trung vào các khâu có giá trị gia tăng cao hơn.

Phân tích của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cũng cho thấy tín hiệu về áp lực cạnh tranh và “khoảng trống kỹ năng” của nhóm “chuyên gia và kỹ thuật”. Một xu hướng đáng quan ngại là sự sụt giảm liên tục và sâu sắc của nhóm “chuyên môn kỹ thuật bậc cao”, từ 18,77% năm 2019 xuống chỉ còn 14,91% vào năm 2024.

Sự sụt giảm này có thể được lý giải bởi sự cộng hưởng của nhiều yếu tố. Trong ngắn hạn, giai đoạn kinh tế khó khăn năm 2023 đã buộc các doanh nghiệp phải thắt chặt chi tiêu, dẫn đến việc cắt giảm hoặc đóng băng tuyển dụng các vị trí chuyên gia cấp cao có chi phí lương lớn.

Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa và mang tính cấu trúc hơn có thể đến từ sự cạnh tranh ngày càng gay gắt và sự "lệch pha” giữa cung - cầu lao động chất lượng cao. Thị trường đang đòi hỏi những kỹ năng mới, liên ngành, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ số và phân tích dữ liệu, trong khi hệ thống giáo dục đại học có thể chưa đáp ứng kịp. Điều này dẫn đến một nghịch lý thị trường vừa thừa lao động có bằng cấp, vừa thiếu chuyên gia có năng lực thực chiến.

Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, thực trạng này đặt ra một thách thức lớn nhưng cũng mở ra một cơ hội cho Thành phố Hà Nội. Thách thức chính là nguy cơ xói mòn năng lực cạnh tranh cốt lõi của nền kinh tế, lãng phí nguồn nhân lực đã được đầu tư đào tạo bài bản và có thể dẫn đến nguy cơ “chảy máu chất xám”.

Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để Hà Nội đi đầu trong việc cải cách mạnh mẽ hệ thống giáo dục đại học và đào tạo nghề, thúc đẩy các mô hình liên kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp. Việc xây dựng các chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao và kinh tế số sẽ là hướng đi chiến lược để lấp đầy “khoảng trống kỹ năng”, nâng cao chất lượng thực chất của đội ngũ chuyên gia và trí thức Thủ đô.

Xem bản gốc tại đây